In Gent loopt momenteel TRACK, een kunstervaring doorheen de hele stad. Christina Hemauer en Roman Keller zijn een artiesten duo die al jarenlang werken rond de thema’s van olieafhankelijkheid en klimaatverandering. Tijdens Track wordt hun ‘The Postpetrolistic Internationale’ regelmatig opgevoerd.
Zij zijn ook de makers van de boeiende documentaire: “a road not taken”. Daarin vertellen ze het verhaal van de zonnepanelen en zonneboilers die president Carter op het witte huis liet plaatsen in mei 1979. Hij was zich ten volle bewust van de olieverslaving van de Amerikanen en wou er iets aan doen. Zodra Reagan aan de macht kwam zijn de panelen weggehaald en kon de olie-industrie weer op beide oren slapen.
Een van de talloze voorbeelden waar om diverse redenen het verkeerde pad is gekozen. Ik vermoed dat de volgende generaties wel veel vragen zullen stellen bij de vele kansen die we ondertussen verkeken hebben om tijdig de problemen aan te pakken.
Bij dit warme weer doe ik mijn looptochtjes bij voorkeur ‘s morgens. Dan loop ik een stukje langs de Schelde naar het Damvallei meer. Heel mooi, mocht het niet zijn dat sommige mensen natuur zien als een goedkoop containerpark. Zoals hier bijvoorbeeld. Dan vraag ik me toch af hoe dit werkt. Hoe mensen ertoe komen om verschillende zakken vuilnis in de koffer te laden en dan rond te rijden om ze te dumpen op een mooi plekje. (ik ga er vanuit dat dit niet door fietsers is gedaan)
Kunnen of willen ze geen vuilniszakken betalen? Is er geen huisvuilophaling in de straat waar ze wonen, of vergeten ze altijd de zakken buiten te zetten. Willen ze de stad proper houden en dumpen ze het afval daarom in de vrije natuur? Of zijn ze boos op alles en iedereen en is dit hun manier om wraak te nemen?
En wat zal er nu gebeuren? Zullen vrijwilligers van Natuurpunt dit opruimen of de stadsdiensten van Destelbergen? Zal het afval daar weken blijven liggen, naar de bodem zinken? Zullen stukjes plastiek in de maag van eenden en vissen terecht komen? Zal de politie een proces verbaal opstellen en proberen te achterhalen van wie het afval is – misschien zit er nog een geadresseerde envelop bij het afval. En stel dat de daders een boete krijgen, zullen ze dan plots modelburgers worden? Of gaan ze de volgende keer zorgen dat er geen sporen meer in de zakken zitten?
Ik weet het niet. Het maakt me boos en verontwaardigd, maar vooral verdrietig. Het toont hoe mensen helemaal losgekoppeld zijn van de natuur die uiteindelijk de basis is van alle leven. Iemand een voorstel hoe we de verbinding terug kunnen maken?
De zon is er weer, en dat merk ik aan mijn plantjes die buiten en voor het raam flink aan het groeien zijn. Het is wel wat werk om ze van voldoende water te voorzien (en maar hopen dat de regenwater voorraden nog een tijdje voldoende zijn), maar nu al kan ik dagelijks van de eigen sla eten (en de peterselie) Binnenkort verwacht ik tomaatjes, courgetten, paprika’s en als alles goed gaat ook bloemkolen en broccoli uit eigen tuin!
Liefhebbers van ecologische sier- en moestuinen kunnen trouwens volgend weekend volop aan hun trekken komen. Dan zijn het de jaarlijkse ‘open-tuinen’ dagen van Velt. De Velt-afdeling waar ik lid van bent stelt ook enkele tuinen open. Zelf ga ik langs gaan bij Griet en Stefan, die niet enkel een ecologische moestuin hebben maar ook een lage-energiewoning. Dat de aandacht voor moestuinen (ook in de stad). Zo zijn er vorige week 5000 starterskits ter beschikking gesteld van Brusselaars die zelf willen starten met hun moestuintje en worden verschillende projecten rond gezamenlijke tuinen opgezet en worden groenten gekweekt op het dak van de Albertina bibliotheek. Geef toe, er is nog hoop!
Kijk eerst even dit filmpje (of een klein stukje ervan)
Deze beelden zijn gefilmd door de fietsersbond op 22/03/2012, tussen 17u10 en 17u29. De fietsers in dit filmpje hebben allemaal groen licht, alleen beseffen sommige automobilisten dit niet, omdat het verkeerslicht voor de fietsers voor hen niet zichtbaar is. De wegbeheerder (gewest) ontvangt reeds sinds 2003 klachten van de Fietsersbond over deze situatie maar vindt geen oplossing voor het probleem. Er zouden herinrichtingswerken aan dat kruispunt gepland zijn voor binnen 12 jaar, maar overheidsplanningen kennende wordt wat wellicht 20 jaar of meer.
Dat zulke aanslepende gevaarlijke toestanden eigenlijk niet kunnen is duidelijk. Dus organiseerde de fietsersbond gisteren een actie. We waren met een twintigtal mensen die tijdens de momenten waarop het groen was rustig over het zebrapad wandelden. Niks illegaal én onder het toeziend oog van de politie. Redelijk wat chauffeurs ondergingen gelaten de extra wacht minuut, maar ik schrok toch van sommige reacties. Hoe groter de auto en hoe mannelijke de chauffeur hoe heviger. Opgestoken middenvingers, getoeter, het gaspedaal induwen of ons uitschelden, dat kregen we vaak te verduren terwijl we gewoon ons recht gebruikten om over te steken als het groen is voor voetgangers en fietsers.
Beetje beangstigend om te zien hoe mensen in hun auto toch wel kunnen veranderen in behoorlijk opgejaagde en soms agressieve wezens. het is warm, ze hebben een zware werkdag achter de rug (vermoed ik), zitten in hun stilstaande auto die makkelijk 160 per uur kan en ze willen kost wat kost vooruit. Een auto brengt niet steeds het mooiste in de mens naar boven
Je ziet ze in Gent (en op vele andere plaatsen) al hangen, de grote affiches met de koppen van kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen. Vooral CD&V en Open-Vld pronken hier volop met hun kopstukken. Een reportage op Volt toont dat het maar zeer de vraag is of zoiets wel zin heeft (hier nog te bekijken) en bij dit alles vraag ik me af hoe het zit met de ecologische gevolgen van de komende verkiezingen. Want er zijn niet enkel de ontelbare affiches, maar ook folders, brochures, advertenties, gadgets en zoveel meer materiaal dat de volgende maanden zal ingezet worden.
Ik ben ook kandidaat en vraag me af hoe het mogelijk is het anders te doen. Zo heb ik aangegeven dat er geen ‘kop’affiches van mij mogen gedrukt worden, maar ik kreeg wel al 200 visitekaartjes (samen 310 gram 100% gerecycleerd papier) en wellicht komen er ook persoonlijke kaartjes om campagne te voeren. Maar er is nog meer natuurlijk. Zo zijn we nu bezig met het bussen van 130 000 kranten in alle bussen van Gent. Dit is een totaal gewicht van 2730 kilogram. Het gaat om recyclage papier bedrukt in de waterloze drukkerij EPC in Lokeren, maar toch nog goed voor 13042 kilogram CO2. (ongeveer zoveel als 1 gemiddelde Belg per jaar). Je kan nog zeggen dat ik daar 1/16de van moet voor mijn rekening nemen aangezien ik één van de zestien kandidaten van Groen ben. Dus 815 kilogram CO2 voor deze krant alleen al, wat ongeveer gelijk staat met een vliegtuigtrip naar Valencia H/T…
En er komen de volgende maanden nog flink wat drukwerken. Ik heb de partij nog niet kunnen overtuigen om voor een papierloze campagne te gaan, en dat is te begrijpen. Er zijn ook een pak mensen die je niet kan bereiken via internet. Maar zelf ga ik niet in een dubbeldekker van Wevelgem naar Deurne vliegen om verlieslatende luchthavens te promoten, ik ga geen aanstekers of petjes uitdelen met mijn naam op, en ik ga in elk geval voor de kleinste verkiezingsaffiche van het land. Eentje van 20 vierkante centimeter.
(binnenkort maak ik trouwens mijn strategie bekend voor een ‘onzichtbare’ campagne, je hoort er nog van)
Nog een fris idee vanuit Frankrijk: wasmachinedelen! En dat samenwerken loont mag ook blijken uit de resultaten van de oproep rond bezwaarschriften voor de verbrandingsoven in Kampenhout. Het openbaar onderzoek is afgelopen en hier is het resultaat: 25.501 bezwaarschriften zijn er verzameld! Met dank aan iedereen die meegewerkt heeft. Nu eens kijken of ik een antwoord zal krijgen op het bezwaarschrift dat ik heb ingediend.
En graag nog een aankondiging/uitnodiging. Michael Holt is een Canadees muzikant. Hij trekt door Europa van 6 juni (Stockholm) tot 22 juli (Reykjavik) met een reeks ‘huisconcerten’. Hij brengt een programma van muziek en liederen rond transitie, en begeleidt zichzelf op piano. Met zijn concerten wil hij mensen warm maken voor lokale verandering en transitie en gewoon leuke feestjes opzetten in deze soms barre tijden.
Op 27 juni is Michael bij mij te gast (de kwartvleugel is net gestemd) met volgend programma
vanaf 18u: pot luck party, iedereen brengt iets lekker (veggie) te eten mee wat we samen delen.
vanaf 19u30: het transitie concert
vanaf 21u: een gesprek over transitie in Gent en de stad die we dromen.
Er zijn 9 dergelijke huisconcerten in Vlaanderen, dus kijk hieronder maar eens of hij ook in jou buurt komt. Een aanrader voor iedereen die op zijn manier bezig werkt aan een rechtvaardiger en duurzamer samenleving. Goed om energie en inspiratie te tanken en bondgenoten te ontmoeten.
June 23 Tervuren, Belgium – House concert-salon with Transition Tervuren (http://www.tervuren.transitie.be)
June 24 Bruge, Belgium – House concert-salon at Laurent & Nicole’s
June 25 Brussels, Belgium – Potluck dinner and house concert-salon at Sam & Salla’s with guest speaker Ralph Böhlke from local Transition group
June 26 Onze-Lieve-Vrouw-Waver, Belgium - Grand piano restoration inaugural concert with Spencer The Rover
June 27 Sint-Amandsberg, Belgium – Potluck dinner and house concert-salon at Steven’s with speaker from local Transition initiative
June 28 Gent, Belgium - House concert-salon at Lucie Evers’, who will start a conversation on sustainability in Gent
June 29 Vissenaken, Belgium – Barn concert-salon at Heleen’s with folks from local Transition initiative
June 30 Sint Truiden, Belgium - House concert-salon at Chambre D’amis with speaker from local Transition initiative
July 1 Gentbrugge, Belgium – Potluck lunch, concert, and conversation about urban agriculture at Ellen’s with folks from Transition Gent
Je mag de radio niet opzetten of de krant niet opendoen of daar zijn ze weer: we hebben groei nodig. Economen en politici struikelen over elkaar om te roepen dan we meer groei nodig hebben, meer competitiviteit, meer flexibiliteit. Het kan aan mijn beperkte intelligentie liggen maar ik begrijp dit niet.
We zitten nu al jaren in een zware crisis die veroorzaakt wordt door steeds meer groei, er verschijnt wel elke week ergens een rapport met de rampzalige gevolgen die ons te wachten staan door de groei. En wat is de conclusie, we willen nog meer en harder groeien. De problemen oplossen met de principes die de oorzaak van de problemen vormen. In het beste geval zegt iemand er bij dat de groei liefst ‘groen’ moet zijn of ‘duurzaam’ of ‘kwalitatief’. Maar de groei zelf in vragen stellen is blijkbaar nog erger dan vloeken in de kerk.
Vergeet die groei. Het tijdperk van de onbeperkte groei is over. Hier en daar zullen er nog wel eens een paar groei-kwartalen zijn, maar de opgaande lijn van de voorbije 50-60 jaar is gewoon afgelopen. Voor wie het nog eens in 300 seconden samengevat wil zien waarom kan dit even bekijken.
Als we al groei nodig hebben dan denk ik groei van:
veerkrachtige gemeenschappen
gezond verstand (namelijk verstand dat grenzen aanvaard)
In april vorig jaar heb ik hier een oproep gedaan om deel te nemen aan de enquête van de Vlaamse regering over wonen in de toekomst. Ondertussen zijn de resultaten bekend en die zijn wel bemoedigend. De meerderheid van de deelnemers aan de bevraging zou liefst in een stad wonen zoals Freiburg. Een compacte stad dus, met veel groen, autoluw, energiezuinige wijken, een degelijk openbaar vervoer en gemeenschappelijke voorzieningen.
Dat we nu nog heel ver weg zijn van dit ideaal mag wel blijken uit de uitstekende Panoroma uitzending van enkele weken terug. Je kan ze hier nog eens herbekijken. Wat ook duidelijk is uit de reportage is dat alle oude beleidsplannen rond het verstandig omgaan met onze schaarse ruimte jammerlijk mislukt zijn. Of het nu wel zal lukken om de grote omslag te maken is dus nog de vraag. Daarnet kon je op Peeters en Pichal horen hoe Philippe Muyters probeert de nieuwe richting aan te geven. Hij is vooral erg voorzichtig en wil niet gezegd hebben dat we dan zullen moeten inleveren op ruimte, vrijheid, comfort of luxe. Het Groenboek dat nu als discussiedocument wordt voorgelegd begint wat dat betreft ook met een vreemde quote: ‘Het netwerk van vele kleinere stedelijke regio’s kan wedijveren met andere innovatieve regio’s van wereldformaat.” Het gaat dus in essentie niet over het verhogen van de levenskwaliteit maar alweer om concurrentie en competitie.
Aan de lancering van het groenboek is ook een voetafdrukberekening gekoppeld waar je ruimtelijke voetafdruk kan worden berekend. Ik heb de test alvast gedaan en dat ziet er goed uit. Tenslotte kan je er ook je mening geven over 11 sleutelkwesties rond ruimtelijke ordening. Ik zou dus alvast aanraden om die oefening eens te doen en zo duidelijk te maken dat we echt wel andere keuzes willen maken. Niet om de ‘grootste’ of ‘de beste’ te zijn, maar omdat we geloven dat een andere visie op wonen zowel ecologisch als sociaal noodzakelijk is.
Vandaag zondag en ik mag hopen dat dit voor de meesten van ons geen werkdag is. Ik zit nu wel achter de computer om een stukje te schrijven, maar dan hou ik er wel mee op (want ik ga straks meelopen met de Groen delegatie op de Gentse stadsloop)
Sommige lezers herinneren zich wellicht dat een van mijn goede voornemens was om wat minder te werken. Het plan was zowat 30 uur per week te werken. Ik registreer netjes wat ik doe – dat zijn dingen die je als kleine zelfstandige maar best kan bijhouden – en heb net even het overzichtje bekeken. Tot op vandaag heb ik 35 uur per week gewerkt, dus toch meer dan ik had voorzien, anderzijds wellicht een stuk minder dan vele van mijn collega zelfstandigen. En eigenlijk klopt het cijfer niet helemaal. Zo heb ik in de paasvakantie 2 weken zo goed als niks gedaan wat maakt dat een werkweek toch wel 40 uur is.
Het punt is dat zelfs 30 uur misschien nog te veel is vanuit duurzaamheidsstandpunt. Zo heeft de New Economics Foundation een interessante studie gemaakt over wat het beste aantal uren werken per week. Zij komen dus op 21 uur. Er is dus nog werk aan de winkel om minder te gaan werken.
Het enige goede nieuws van het nieuwste WWF voetafdruk rapport is dat het behoorlijk wat media-aandacht heeft gekregen. Onze zesde plaats op de wereldranglijst van landen met de grootste ecologische voetafdruk was heel even een hoofdpunt in kranten en op de radio. Of dit bericht veel effect zal hebben is nog iets anders. Met 7,1 hectare per persoon zitten we een heel stuk boven het wereldwijd gemiddelde van 2,7 hectare en nog meer boven het eerlijke aandeel van 1,8 hectare.
Vaak hoor ik dan reacties die vooral aantonen dat het concept toch niet goed begrepen wordt. Zo zeggen mensen wel eens dat we zo’n hoge voetafdruk hebben omdat we in een klein landje leven. Dat heeft er dus niks mee te maken. Onze voetafdruk houdt rekening met alle grond die we gebruiken voor bijvoorbeeld voeding, en een groot stuk daarvan ligt buiten onze grenzen. Denk maar aan alle groenten uit Spanje of veevoer uit Brazilië. Een andere opmerking is dat de hoge voetafdruk te maken heeft met onze zeer energie-intensieve chemische industrie. Maar ook dat klopt niet. De voetafdruk van deze industrie wordt toegekend aan de eindgebruiker, dus iedereen die producten importeert van deze industrie krijgt er ook de voetafdruk bij.
De enige verklaring voor deze grote impact kunnen we bij onszelf zoeken. We wonen in te grote, slecht geïsoleerde huizen, rijden veel te veel met de auto, kopen heel veel ingevoerd voedsel aan waarvan we bijna de helft weggooien. We gaan slordig om met materialen en spullen en nemen steeds meer het vliegtuig. Of om het nog wat platter te zeggen: we gedragen ons op een egoïstische en onverantwoorde manier.
Correctie: een deel van ons gedraagt zich op een egoïstische en onverantwoorde manier. En dus is het nieuwe rapport alweer een reden om ervoor te zorgen dat meer en meer mensen inzicht krijgen in wat we aan het doen zijn, en wat de alternatieven zijn. Het uitgebreide rapport is hier te lezen.
