klimaat of kapitalisme


Noami Klein is voor mij een grote madam. Zowel met No Logo als de ‘shock doctrine‘ heeft ze een belangrijke bijdrage geleverd aan het maatschappelijk debat. Met haar nieuwste boek ‘This Changes Everything, Capitalism vs the Climate  ‘ doet ze er nog een flinke schep bovenop. De stelling is glashelder, zolang we binnen het paradigma van het neo-liberale kapitalisme blijven zullen we het klimaatprobleem (en de andere grote uitdagingen) niet oplossen.

Ze onderbouwt dit met een stevig onderzoek naar hoe de oliebedrijven werken, waarom groene economie en emissiehandel het probleem alleen maar erger maken. Ze is bijzonder kritische voor de milieubeweging (die in de VS en Canada heel wat allianties hebben gesloten met multinationals en zelfs oliebedrijven). Zolang het ‘extractivisme’ het heersend economisch model blijft is er geen zicht op beterschap. Einstein wist het al langer, je kan problemen niet oplossen met dezelfde mindset die de problemen veroorzaakt.

naomi-klein-no-timeHet is een uitgebreid boek waar Klein probeert aan te geven dat het ook mogelijk is dat economisch systeem minstens te wankelen. Ze verwijst naar de vele vormen van protest die her en daar opduiken en kan enkele succesverhalen aanhalen waar inheemse volkeren de strijd tegen een oliemaatschappij hebben gewonnen. Ze verwijst naar de strijd tegen de slavenhandel en maakt duidelijk dat er nog net genoeg tijd is om het onmogelijke te realiseren.

Opvallend, in de Nederlandse vertaling is de titel aangepast, en komt het woord kapitalisme niet meer voor. Blijkbaar is het benoemen van ons economisch model al lastig, laat staan het in vraag stellen. Terwijl het de spreekwoordelijke olifant in de kamer is, die aan de basis ligt van alle problemen, maar die niet genoemd mag worden. Dus misschien moeten we daar al mee starten. Het ding terug een naam geven. Voor de duidelijkheid, dit boek is absoluut geen pleidooi voor communisme, integendeel.

Conclusie: niet steeds een makkelijk boek (sommige hoofdstukken zijn te veel op Amerikaanse of Canadese leest geschoeid), maar toch een belangrijke analyse waar we heel wat uit kunnen leren.

Naomi Klein komt trouwens naar Brussel op 26 november, ik ga er naartoe.

de laatste keer


Vandaag zal ik voor de laatste keer de OKRA  klimaatshow brengen in kader van de campagne ‘ik vind de aarde leuk’. De voorbije twee jaren heb ik zowat alle uithoeken van het land bezocht bij de Okra academies en trefpunten. (het lijstje kan je hier vinden) Daarnaast zijn ook een groep vrijwilligers van Okra aan de slag gegaan om hun eigen voetafdruk te verkleinen.

Het was voor mij alvast een boeiende ervaring om bij deze groepen te gast te zijn. Heel wat senioren kwamen me achteraf vertellen hoe ze zelf allerlei acties ondernemen om zuinig en spaarzaam te leven (de oorlog nietwaar). Ik heb heel wat boeiende mensen ontmoet en onbekende parochiezalen gevonden. Goed werk van Okra, die tenminste hun verantwoordelijkheid opnemen voor de ecologische uitdagingen waar we voor staan.

Tijdens de show heb ik het ook over vlees, en vraag ik steeds of er mensen zijn die als kind thuis koeien hadden. Meestal is dit het geval, en zeker in landelijke gebieden. Dan vraag ik aan die mensen of ze ooit een dag een koe in hun living hebben gezet? (een flauw grapje om de methaanuitstoot van koeien aan te kaarten). In Limburg kreeg ik onlangs het volgende antwoord: “natuurlijk niet, wij hadden geen living!”

Dat een Koe in de woonkamer trouwens niet helemaal ondenkbaar is maakt dit filmpje duidelijk:

ten onder met de rietjesbeschermer


Vandaag heb ik ook genoten van deze ongewone zomerse dag. Met onder andere een lekkere lunch op een zonovergoten terras in Gent. En daar heb ik me toch weer eens verbaasd over onze wereld. Terwijl het warme weer ons misschien enigszins zou kunnen 2014-10-19 12.49.38ongerust maken lijkt dit geen prioriteit voor de creatieve ondernemer. Zo ontdekte ik iets nieuw: de rietjesbeschemer! Je kan je al afvragen of een rietje nodig is voor een glas sinaasappelsap, maar tegenwoordig wordt de bovenkant van het rietje afgedekt met een papieren hoesje.

Dus vraagt een mens zich af waarvoor dat nu weer nodig is. Ter bescherming tegen fruitvliegjes die via het rietje tot de fruitsap willen doordringen? Of is er ontdekt dat kelners in het geniep van de drankjes nippen terwijl ze ermee naar de klant lopen? Zou je vreselijke ziektes kunnen krijgen van onbedekte rietjesuiteinden?  Of is het een nieuwe manier om een reclameboodschap aan de consument op te dringen? Voor ons BNP zal het in elk geval een goede zaak zijn.

En dan nog iets, toen ik de blauwe lucht (weliswaar met enkele vliegtuigstrepen) even wou bewonderen viel me nog iets op.  Op klaarlichte dag was het bordje van ‘le Pain Quoditien’ volop verlicht met twee stevige halogeenspots. Ze serveren daar heel lekkere bioproducten, maar ecologisch is natuurlijk iets anders. Van mogelijke stroomtekorten zullen ze ook nog niet gehoord hebben. Toen ik de 2014-10-19 13.05.31vriendelijke dienster (die duidelijk niet van mijn fruitsap had gedronken) erop wees mompelde ze iets over de stad (terwijl dit natuurlijk hun eigen licht is) en ze ging het eens zeggen aan de baas.

Maar voor de rest alles prima natuurlijk. Het ziet er naar uit dat de wereld zoals we die kennen op zijn laatste benen loopt, maar dank zij de rietjesbeschermer ziet er het alweer wat beter uit!

 

armoede en ecologie: 1 strijd


Het is maar een dag verschil, Zuiddag (gisteren) en de Werelddag van verzet tegen extreme armoede (vandaag). Telkens gaat het om protest tegen ongelijkheid zowel hier bij ons als wereldwijd. Gisteren heb ik in kader van Zuiddag gezelschap gekregen van Kaat, die op die manier 50 euro heeft verdiend ten voordele van een jongerenproject in Gaza. Je kan hieronder haar verslagje lezen.

Vandaag zullen overal mensen laten zien dat armoede een onrecht is en geen eigen keuze. Vooral omdat het ernaar uitziet dat de armoede ook hier bij ons verder zal toenemen. Redenen genoeg om er even bij stil te staan, vooral als je zelf het geluk hebt niet in armoede te leven.

U denkt misschien: een gewone donderdag, rustig naar het werk, de kinderen naar school. Wel, deze donderdag gingen er heel wat Vlaamse jongeren niet naar school, maar naar het werk. Want het was dan ook niet zomaar een donderdag, het was de jaarlijkse Zuiddag. Zuiddag, een project voor en door jongeren, biedt Vlaamse jongeren de kans om een dag te gaan werken in plaats van achter de schoolbanken te zitten. Zuiddag wordt elk jaar georganiseerd op 16 oktober en ook dit jaar hebben er weer heel wat Vlaamse jongeren van het vijfde en het zesde middelbaar deelgenomen, waaronder ik. Het concept is work for change, werken voor geld, en het geld wordt deze keer gedoneerd aan Theatre Days Productions, een project dat in de Gazastrook jongeren de kans geeft om toneel te spelen om zo hun trauma’s te verwerken.

Mijn naam is Kaat en ik ben zestien jaar oud en dit jaar heb ook ik deelgenomen. Toen ik er voor het eerst van hoorde, leek het me een mooi initiatief, maar hoe vind je een job voor één dag? Ik kreeg de kans om een  dagje mee te gaan met de Low Impact Man of ook wel Steven Vromman. Ik ben zelf erg geïnteresseerd in ecologisch leven en ik was vorig jaar naar zijn show gaan kijken. Dus waarom ook niet? Ik kreeg het blije nieuws te horen dat ik op 16 oktober met Steven mee zou gaan om hem te assisteren.

2014-10-16 13.40.58Vandaag vertrok ik met de trein op weg naar het West-Vlaamse Harelbeke. Op de trein ontmoetten Steven en ik elkaar. Vervolgens kwamen we aan in het station en maakten we ons klaar om de senioren van Orka uit Harelbeke en omstreken nog bewuster te maken van de opwarming van de aard. Na enkele schokkende feiten en cijfers, leuke liedjes, een quiz waarbij weliswaar ecologische prijzen te winnen waren en handige tips, kon men genieten van een kopje koffie en de kans om een gesigneerd boek mee naar huis te nemen. Steven en ik keerden tevreden terug naar huis.

Ik vond het heel leuk om met Steven mee te gaan, omdat ik het onderwerp interessant vind en om eens te zien wat hij zoal doet om deze show te maken zoals die nu is. Ik heb hier zeker iets aan gehad en ik zal natuurlijk hard mijn best doen om ecologisch verantwoord te leven.  Kaat VDS, Kessel-lo.

de andere State of the Union


(ik ben even in de huid van de nieuwe premier gekropen, met deze State of the Union tot gevolg)

Beste burgers van dit land.

Een nieuwe regering vormen in deze woelige tijden is niet makkelijk. Voor wie het (bijna) smetteloos spektakel dat we in de kamer hebben opgevoerd heeft gemist graag nog wat toelichting. We hebben niet voor niks ons mooiste pak en glimlach aangetrokken. De bedoeling van het schouwspel is vooral om u te doen geloven dat we echt wel weten wat we aan het doen zijn.

Uiteraard is het tegendeel het geval. De situatie is zo goed als hopeloos. Onze schuldenberg is na het redden van de banken flink gestegen en iemand zal dit moeten betalen (niet de aandeelhouders natuurlijk). De economie in de hele eurozone blijft kwakkelen, zelfs al is de rente historisch laag en gaan belastingen en uitkeringen alsmaar naar beneden. Niemand van ons – en velen hebben economie gestudeerd – heeft een flauw idee hoe we de motor terug aan de praat kunnen krijgen. De voorbije decennia zijn we ervan uit gegaan dat we de planeet konden leegzuigen in dienst van groei en consumptie. We hebben ervoor gekozen onze hele samenleving te organiseren in functie van een economie die in hoofdzaak een kleine minderheid ten goede komt. Nu blijkt verdorie dat er toch grenzen zijn aan de hoeveelheid afval en uitstoot die de aarde kan verwerken. Nu zien we dat de dosis stress en flexibiliteit die mensen aankunnen niet onbeperkt is. We zouden nederig kunnen toegeven dat ons model niet meer werkt, dat we het ook niet meer weten. Maar zo zijn we niet. We gaan met nog meer kracht en volharding de verkeerde dingen blijven doen.

Pas op, de voorbije dagen en nachten hebben we echt wel gepraat over de grote uitdagingen. Je zou het niet denken als je ons regeerakkoord doorneemt, maar we beseffen al te goed dat het klimaatprobleem oncontroleerbaar wordt als we nu geen doortastende maatregelen nemen. We weten dat de omslag naar hernieuwbare energie weinig kans maakt als we verder investeren in kernenergie. Het openbaar vervoer afbouwen en vervuilende bedrijfsvoertuigen blijven subsidiëren zal zorgen voor meer files en meer fijn stof. We zijn er ons ten volle van bewust dat de armoede zal toenemen door de sociale zekerheid af te bouwen. Misschien vraagt u zich dan af, waarom maken we dergelijke keuzes goed wetende dat ze nefast zijn voor de volgende generaties (jaja, ook velen van ons hebben kindjes)?

Er zijn verschillende redenen. Ten eerste, en dat weet u ook wel, wij hebben uiteindelijk nog weinig te zeggen. De voorbije decennia hebben we het grootste deel van onze macht afgegeven aan de multinationals en hun lobbygroepen. Het is Europa dat onze begroting controleert en het zijn de markten die klaar staan met hun vernietigend oordeel als we te laks zijn. Nieuwe internationale handelsverdragen maken dat we binnenkort GGO’s en teerzand-olie wel zullen moeten toelaten. Tussen haakjes, een aantal van ons maakt na deze regeerperiode wellicht kans op interessante postjes in de raden van bestuur van grote bedrijven. Als dat geen bewijs is van ons lange termijn denken.

nieuweregeinWe weten wel dat er vernieuwende ideeën circuleren met vreemde namen als deeleconomie, agro-ecologische landbouw, steady-state economie, peer-to-peer productie, basisinkomen en cradle tot cradle. We hebben daar in onze nachtelijke vergadering fijne grapjes over gemaakt. U zal trouwens merken, regelmatig zullen we deze woorden in de mond nemen, want lippendienst bewijzen, daar zijn we goed in. Maar tegelijk zijn we standvastig en blijven we vasthouden aan onze oude recepten, al blijken die waardeloos te zijn in deze nieuwe tijden. Want tenslotte, we nemen al deze maatregelen omdat u, beste burger, ze gewoon blijft pikken. We gaan het onderwijs en cultuur duurder en minder democratisch maken (samen met onze Vlaamse collega’s die helemaal onze visie volgen), we gaan het milieubeleid in dienst stellen van landbouwbelangen en shoppingcentra. We gaan nog een stapje verder in het opofferen van het goede leven aan het najagen van economische groei op korte termijn. Want u protesteert nauwelijks, u laat ons rustig onze gang gaan.

Om positief af te sluiten; we hebben met de nieuwe ploeg afgesproken om voor elke microfoon volgende woorden steeds opnieuw te herhalen: werkgelegenheid, groei, concurrentiekracht, ondernemingsklimaat en sociaal. Daarbij wordt zelfs toegejuicht als de ministers deze woorden laten voorafgaan door ‘duurzaam’. Wellicht lukt het daarmee om jullie burgers nog even in de waan te laten dat we echt weten waar we mee bezig zijn.

Hoogachtend,

Uw eerste minister en zijn dappere manschappen (oja, we hebben ook een paar vrouwen)

C. Michel.

daar komt de kelder


Ondertussen wordt op ‘onze grond’ flink verder gewerkt aan ons cohousingsproject. Sinds enkele weken is de bronbemaling bezig. Daarbij wordt dus via een reeks leidingen grondwater afgevoerd. Dit is behoorlijk belangrijk om een kelder te kunnen uitgraven. Op onze wekelijkse werfvergadering heb ik geleerd dat dit in principe ook moet blijven gebeuren als de kelder er is, want stijgend grondwater kan de kelder gewoon omhoog duwen. Omdat maandenlang pompen nogal duur is (en energie vraagt) zal de kelder zodra die klaar is gevuld zal worden met water. Eenmaal er een of twee bouwlagen zijn gebouwd, dan zorgt het gewicht van het gebouw ervoor dat het opstijgend grondwater de zaak niet meer in de hoogte kan duwen.

Dat zijn dus allemaal nieuwe zaken die je leert tijdens zo’n bouwproces. Wat je op de fotos ook kan zien zijn de regenwatertank en de sceptische put, en de bewapening voor de keldervloer. Wat me ook opvalt, bouwen – zelfs al wordt het een redelijk ecologische gebouw – vraagt heel veel (fossiele) energie. De vele vrachtwagens en zware machines, de productie van grondstoffen, het afgraven en aanvoeren van grond. Het zal toch wel een tijdje duren voor we die voetafdruk hebben goedgemaakt…
2014-10-09 08.31.14

2014-10-13 18.46.40

de zwetende coalitie


De week van de Fair Trade is nog maar afgelopen en daar is de week van het Bos al. Opnieuw met een heleboel activiteiten in heel Vlaanderen. Deze week wordt georganiseerd door de Vlaamse overheid, die jammer genoeg wat het aanplanten en beschermen van bossen niet zo’n goede reputatie heeft. Bosplus nam het Vlaamse regeerakkoord door en merkt daar vooral intenties maar weinig verbintenissen. Gelukkig zijn er organisaties en burgers die zelf in actie schieten om bossen te kunnen aankopen, zoals bij de Gentbrugse Meersen, al is het niet zo’n goede evolutie als de overheid ook deze functie niet meer op zich neemt.

Als het over klimaat en energie gaat ziet de situatie er nog minder rooskleurig uit. De mening van Greenpeace en BBL over het federale klimaatbeleid is bijzonder scherp:  De Belgische regering wil haar klimaatbeleid zogezegd ‘realistisch’ houden, om de concurrentiekracht van onze industrie te vrijwaren. De regering Michel-I gaat nu al de geschiedenisboeken in als de regering met een totaal gebrek aan klimaatambitie. Ze laat het zelfs na om concrete doelstellingen te formuleren. De massale subsidiëring van de luchtvervuiling en de files, door het fiscaal gunstregime voor bedrijfswagens en de professionele diesel, blijft onaangeroerd. België wil slechts één Europese klimaatdoelstelling doorvoeren, nl. het verminderen van de CO2-uitstoot, en ondermijnt zo de snelle ontplooiing van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie.  (lees hier de volledige reactie)

warmezweedMoraal van het verhaal? Net op het moment dat we op zoek moeten naar een andere koers blijven onze regeringen vastklampen aan de oude recepten die ons in de problemen hebben gebracht. Het klimaat- en milieubeleid toont nog maar eens hoe het korte termijn denken primeert, en alles in functie staat van het behoud van een verwoestend economisch model. Aangezien het hele kaartenhuisje op instorten staat zullen de nieuwe excellenties nog zweten de volgende jaren. Ondertussen zullen we niet wachten tot de volgende verkiezingen en zelf bouwen aan een samenleving die wel vertrekt vanuit een lange termijn visie.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 5.044 andere volgers