Stap 25: engageer jezelf

Het Low Impact project wordt nogal eens gezien als een project van een individu. Nochtans zijn er heel wat andere mensen en organisaties bij betrokken. Dat moet ook, omdat ik er zeker ben dat milieu- en andere problemen enkel collectief kunnen worden aangepakt.  Zo heb ik op die manier de voorbije maanden heel wat nieuwe mensen en ideeën leren kennen. Ik werk mee met het lokale 11.11.11 comitee, kan diensten uitwisselen via de Lets-groep, heb groenten dank zij het Voedselteam, en doe mee met de Transitiegroep van Sint-Amandsberg. Mijn passage bij de volkstuinen was dan wel tijdelijk, maar ik heb er toch ook interessante mensen leren kennen. Daarnaast ben ik lid geworden van Natuurpunt, Netwerk Vlaanderen, Eva en GMF. Ik was op een aantal betogingen, heb meegedaan met de Big Jump en de Big Ask (foto) en dan zijn er nog redelijk wat manifestaties waar ik had willen bij zijn.

De opmerking hierbij is dat dit allemaal tijd kost. Gewoon lid worden van een organisatie (of goede doelen financieel steunen) vraagt niet veel tijd. Nochtans is dit erg belangrijk, groepen als Greenpeace, WWF en Natuurpunt hebben meer invloed als ze veel leden hebben. Die grote bewegingen hebben we echt nodig om politici en bedrijven onder druk te zetten.

Als je dit wil aanvullen met lokaal engagement in verenigingen dan moet je wel wat tijd vrijmaken natuurlijk. En dat brengt je meteen bij de vraag wat doe je met de schaarse tijd die je is gegeven. Mijn keuze om een tijdje niet te werken, en nu om deeltijds te werken bezorgt me in elk geval wat ruimte voor lokaal engagement. Het scheelt misschien een stukje wat inkomen betreft, maar deel zijn van een actief netwerk dat bezig is met zinvolle maatschappelijke thema’s is goud waard. Trouwens, uit onderzoek blijkt dat mensen die actief zijn in het verenigingsleven gelukkiger zijn en langer leven. Als we met zijn allen wat minder gaan werken en ons dan 1 dag per week inzetten voor maatschappelijke doelen, dan zou je nogal eens iets zien!

Burning ice…kunst en klimaat

Gisterenavond was ik op de startavond van het Burning Ice  festival waarmee het Kaaitheater deze week de link legt tussen klimaat en kunst. De meest interessante input kwam ongetwijfeld van Ken Livingston, voormalig burgemeester van London. Hij is niet enkel de man die de ‘congestion tax’ heeft ingevoerd maar ook de stichter van een netwerk van 40 grote steden die iets willen doen aan de klimaatverandering. Hij was ook bijzonder duidelijk over de ernst van het probleem. De 2 graden opwarming zijn nauwelijks nog te vermijden, en als we niet snel met zijn allen optreden komen we in de buurt van 4 graden, en dit zou werkelijk catastrofale gevolgen hebben. De theaterwereld heeft de boodschap in elk geval begrepen.  Heel wat theaters zijn bezig met of maken plannen voor het  verminderen van hun voetafdruk. Volgende week begin ik trouwens zelf met mijn zeer late toneelcarrièrre; samen met Dimitri Leue en Jonas Van Geel starten we dan de werkzaamheden aan een nieuw ecologische theaterstuk. Over de oefening tussen het zoeken naar een goed artistiek product en het brengen van een stevige boodschap zal ik hier zeker nog verder verslag geven.

Stap 24: papier hier

Ik wijk een beetje af van de stappen zoals ze in het TV-programma worden gepresenteerd, ook al omdat ze niet allemaal even relevant zijn (zoals op zoek gaan naar de High Impact Man). Even tijd dus voor een belangrijke stap die nog niet aan bod is gekomen: papier.

Aangezien elke Belg jaarlijks zo’n 350 kilogram papier gebruikt kan je begrijpen dat dit voelbaar is in de voetafdruk (tot 10 procent van het totaal). Een deel van dat papier is dubbel schadelijk want het gaat om reclamedrukwerk dat je aanzet tot weinig noodzakelijke aankopen. Een anti-reclame-sticker op de bus is dus een logische kleine stap met grote gevolgen.

Een ander deel van je papier komt door copiëren, printen en ander gebruik dat in de zogenaamde digitale wereld overbodig zou worden. Hier kan je alvast kiezen voor recyclagepapier én vooral goed nadenken over al de prints en copies die je maakt. Recto-verso, verkleind printen, hergebruik van papier dat aan één kant is gebruikt. Allemaal  eenvoudige maar effectieve maatregelen die een verschil maken.

Informatie over papiersoorten, labels en merken kun je vinden op www.milieukoopwijzer.be, www.milieucentraal.nl, www.bblv.be/fenix, www.labelinfo.be. Vermijden van de papieren telefoonboeken kun je via www.1207.be. En als je vandaag terecht een feestje bouwt omwille van de machtswissel in het witte huis, zorg voor digitale uitnodigingen én vermijd papieren serviettjes!

Meer Eco op TV?

Vandaag wil ik even gebruik maken van de gelegenheid om een oproep te doen. Vind je ook dat er meer aandacht moet besteed worden aan ecologische thema’s en mogelijke oplossingen ervoor in de media? Dan kan je op twee manieren daaraan meewerken. Naar jaarlijkse gewoonte wordt een oproep gedaan om het meest gesmaakte TV-programma te kiezen. Je kan hier Stemmen en meteen je voorkeur weergeven voor Eco-programma’s. Low Impact Man en Iedereen Eco zijn daarbij twee suggesties. Je kan meteen vrienden uitnodigen om hetzelfde te doen.

Daarnaast kan je ook meewerken aan het één-programma   hartelijkegroetenaaniedereen. Bedoeling is daarbij boodschappen in te zenden die dan de ruimte worden ingestuurd. Blijkbaar is daar tot hiertoe weinig aandacht voor het milieuthema.

Dit weekend ben in nog aangesproken door enkele jonge dames die zich fan vanLIM noemen, deze keer reken ik op de fans!

Pas op voor de klimaatchaos

Drukke dagen achter de rug. Met onder andere de lezingen in Mechelen en Roeselare waar ik aantal blog-lezers mocht begroeten. Gisteren was ik ook op een conferentie in Antwerpen rond ‘omslag naar een ecologische economie’. Erg interessant was de uiteenzetting van Wolfgang Sachs. Dit is een bekende econoom van het Wuppertal Institute in Duitsland. Zijn vergelijking tussen de financiële crisis en de te verwachten veel grotere ecologische crisis was duidelijk. Iedereen wist dat de financiële markten niet konden blijven groeien en dat ze gebaseerd waren op illusies van onbeperkte groei. En op een dag is de financiële zeepbel dus gebarsten, net als op een dag de ecologische zeepbel zal barsten. En dan zullen de gevolgen werkelijk gigantisch zijn. Het gaat dan niet om klimaatverandering, maar om klimaatchaos.

Uit de verdere discussies bleek dat snel veel veranderingen nodig zijn, maar ook dat de politici daar aanwezig moesten toegeven dat dit eigenlijk maar heel traag gaat en er niet genoeg politieke moed is om drastische maatregelen te treffen. Dus denk ik dat de rol van lokale groepen, verenigingen en bewuste burgers  erg belangrijk is. Zowel om onze politici op andere gedachten te brengen als zelf te gaan experimenteren met een levensstijl losgekoppeld van de huidige afhankelijkheid van olie en grondstoffen. Dit is een reactie die ik ook vaak krijg van mensen die het LIM project volgen. Kunnen we alle krachten en ideeën niet bundelen en samen beginnen met een post-fossiele levensstijl? Dit gebeurt al in initiatieven als de transitiesteden, maar er kan nog meer natuurlijk. De volgende dagen ga ik alvast met enkele andere mensen wat ideeën uitwisselen hierover. Mochten er nog lezers energie en tijd hebben om daaraan mee te werken, laat maar weten!

Stap 23: isoleer je te pletter

Dit is ongetwijfeld één van de meest belangrijke stappen. Je voetafdruk drastisch en duurzaam verminderen doe je door een goede isolatie van je huis.

Je hebt in de eerste plaats het lijstje van de grote werken: daken, muren, vloer en ramen. Deze zorgen voor de grootste besparing en éénmaal de  verbeteringen toegepast dan kan je er tientallen jaren van genieten. De winst kan hier oplopen tot meer dan 50% van je verwarmingsfactuur.

De kleine werken kan iedereen uitvoeren en hebben te maken met: tochstrips, isolatiefolie achter radiatoren, goede gordijnen, isolatie van warm water buizen en afsluiten van kieren. Het gaat om kleine investeringen die samen toch ook 10 tot 15% besparing kunnen opleveren.

Mensen die isolatiewerken overwegen, maar aarzeln om te starten kunnen best eens kijken op www.energiesparen.be voor info over alle mogelijke energiebesparende maatregelen en subsidies. Je staat er van versteld hoe snel een aantal maatregelen terugverdiend kunnen worden. Via de www.premiezoeker.be kun je een overzicht krijgen van alle mogelijke subsidies. Achtergrondinformatie over isolatie is te vinden op www.duurzaambouwen.be, www.bouwteamwoning.be, www.wegwijzerduurzaambouwen.be,  www.milieuadvieswinkel.be,  www.vibe.be, www.passiefhuisplatform.be, www.dialoog.be, www.kampc.be en www.centrumduurzaambouwen.be.
Voor mensen die zelf actief met bouwen en verbouwen bezig zijn, bestaat er een interessant forum waar je met andere bouwers en verbouwers over alle aspecten van duurzaam bouwen tips kunt uitwisselen: www.bblv.be/klimaatnet/energieforum. Tips voor huurders zijn samengebracht door groenhuis.

Soms wordt wel eens de bedenking gemaakt dat veel isolatie slecht is voor het binnenklimaat en schimmel kan veroorzaken. Dit is echter niet het gevolg van goede isolatie, maar van slechte ventilatie. Een aandachtspunt waar een goede installateur van isolatie normaal gezien rekening mee houdt. Moraal van het verhaal; isolatie de beste investering in deze financieel onzekere tijden. (en zorgt ook nog voor tewerkstelling)

Stap 22: zelf energie maken

Naast de hooikist is de energiefiets wellicht het onderdeeltje van het Low Impact project dat de meeste reacties oplevert. Net zoals de hooikist is dit zeker niet de belangrijkste manier om je voetafdruk te verkleinen maar het spreekt wel tot de verbeelding.
Het principe is eenvoudig. Je gaat via een fiets met dynamo of generator energie opwekken die je ofwel meteen kan gebruiken of opslaan in een dynamo. Ik heb ondertussen ontdekt dat er heel wat toepassingen bestaan (met dank aan de mensen die me allerlei tips hebben gegeven). Kijk maar een op de site van Werner die een nieuw prototype heeft ontwikkeld (klik op actuele projecten). Of wat dacht je van deze e-fiets cinema, daarbij kunnen 8 mensen genoeg energie opwekken om een film af te spelen. Er bestaat ook een draaimolen op fietsenergie en een saptrapper. Nieuw is het idee natuurlijk niet want wie kent de Singer naaimachines niet die je al trappend moest aandrijven.

Wat onze energiefiets betreft, de fiets is vooral een didactisch instrument waar af en toe eens een kwartiertje wordt op gefietst. Als bijdrage aan het verminderen van ons elektriciteitverbruik zal dit beperkt zijn. Maar voor onze conditie en energiebewustzijn is de fiets best wel nuttig.

 TER INFORMATIE

Vanavond donderdag 15-1 ben ik te gast in boekhandel de Zondvloed te Mechelen. Ik ga er een nieuwe presentatie brengen over over ‘red de wereld in 30 stappen’ . Op vrijdag 16-1 breng ik hetzelfde verhaal in Roeselare. Alle info op de site van DeZondvloed. (en altijd leuk om op zo’n gelegenheden lezers van de blog in levende lijve te ontmoeten)

Stap 21: de huisbaas

Stap 21 is vooral van belang als je huurder bent. Want je voetafdruk is voor een groot stuk afhankelijk van je verbruik voor verwarming, en dit is dan weer afhankelijk van de isolatie van je woning. Ik woon in een voormalig fabriekje waarvan de isolatie én het glas niet goed scoort. Wat kan je in zo’n geval doen als huurder?

Ideaal in zo’n scenario is natuurlijk dat de huisbaas zorgt voor de nodige aanpassingen, maar er zijn niet zoveel eigenaars die deze inspanning willen doen, zelfs al kunnen ze beroep doen op premies en fiscale voordelen en stijgt de woning daardoor in waarde. Om me te informeren ben ik eerst langs geweest bij de huurdersbond. Wat heb ik daar geleerd?

• je kan als huurder de eigenaar niet verplichten om verbeteringswerken aan isolatie enzo aan te brengen.
• je kan als huurder wel zelf de werken (laten) uitvoeren en beroep doen op alle premies en fiscale voordelen (zie energiesparen.be), maar dan doe je er best aan een renovatiecontract op te stellen als bijlage bij het huurcontract.
• in dat renovatiecontract staat welke werken er worden uitgevoerd op wiens kosten. Het is gebruikelijk dat er dan ook afspraken in staan over woonzekerheid of het delen van de kosten, of hoogte van de huur. Op die manier kan je eventueel wel tot een overeenkomst komen die zowel voor de eigenaar als de huurder positief is.
• bij elk nieuw huurcontract is de eigenaar verplicht een EPC te laten opmaken. Dit energieprestatiecertificaat heeft aan hoe energiezuinig de woning is en moet in principe de kwaliteit van huurhuizen verbeteren.

Tot zover de theorie dus. Zelf heb een erg symathieke huisbaas, zo installeerde hij de regenton en mocht ik het compostvat installeren. Hij was bereid om samen aan tafel te zitten om de isolatieproblemen te bespreken. De grote werken uitvoeren zag hij niet zitten, maar hij was wel bereid om de kosten van de vloerisolatie op zich te nemen (ikzelf heb het werk uitgevoerd). Dit is al een stap natuurlijk, maar de grote werken (ramen vervangen, dak isoleren) zijn belangrijkst voor mijn voetafdruk. Dus heb ik nog een paar opties: verhuizen of toch zelf de werken laten uitvoeren. En omdat ik hier graag woon ben ik aan het uitzoeken of te laatste optie toch niet mogelijk is. Aangezien er sinds 1 januari nog een nieuwe premie is van 500 euro voor dakisolatie, en als ik hier nog vier of vijf jaar kan blijven wonen is de investering zeker de moeite. Ik  kan me echter voorstellen dat veel mensen niet zo’n huisbaas hebben en ook niet de mogelijkheid om te verhuizen of de werken zelf te doen. Een flinke inspanning van de overheid zou hier wel op zijn plaats zijn.

Stap 20: warm water

Als het over verspilling van warm water gaat kennen ze er in Sun Parks wel iets van. Daar kan je buiten zwemmen in verwarmd water terwijl het vriest! Ik heb dit ooit eens gedaan in de natuurlijke warmwaterbronnen van Ijsland (in de tijd dat ik nog eens een vliegtuig nam). Maar om dit hier met fossiele brandstoffen na te bootsen om ons deze ‘kick’ te bezorgen lijkt me niet te verantwoorden.

Even terug naar warm water in ons huishouden. Een gemiddelde Belg gebruik ongeveer 40 tot 50 liter warm water per dag. Dit vooral voor douchen, baden en afwassen. Bij mij zal het gemiddelde 4 tot 5 liter zijn. Dit door het gebruik van de  onvolprezen voetbalkleedkamermethode sinds 1 mei. Iets makkelijker tips zijn;

• bewustzijn van het feit dat met elke liter warm water kostbare energie wegspoelt
• de zonneboiler (voor premies zie energiesparen.be)
• douche in plaats van bad
• korter douchen
• spaardouchekop
• douchecoach

Ik was gisteren trouwens bij de klas 7WE, jongeren van de richting Winkel-inrichting en etalage. Ze zijn bezig met een Low-Impact project (zie ook winkeltje). We hebben samen berekend dat ze nu wekelijks 12 600 liter warm water MINDER verbruiken. Dit door het drastisch terugschroeven van de douchetijd. Als we dit met zijn allen doen, dan wordt het écht spectaculair.

Stap 19; je eigen groenten

Het moestuin experiment deze zomer was misschien geen groot succes, maar toch blijf ik een groot voorstander van zelf groenten en kruiden kweken. Op die manier ben je zeker van lokale en seizoensgebonden producten met een lage ecologische voetafdruk (en zonder pesticiden). Door bezig te zijn met planten, aarde en water kan je wat voeling krijgen met de natuur en de seizoenen. En tuinieren bij volkstuinen heeft als bijkomend voordeel dat je een heleboel mensen leert kennen. Dat het bij mij niet zo goed is gelukt heeft vooral de maken met tijdsgebrek. Als je een moestuin wat deftig wil onderhouden moet je er vooral regelmatig aandacht aan besteden. Dus eenmaal ik op pensioen ga waag ik een nieuwe poging. Ondertussen heb ik in huis nog steeds wat kruiden in een bloembak, kweek ik eigen kiemen, en de selder doet het prima in de voormalige gft-bak.

Dat ik niet echt groene vingers heb, heeft mijn familie ook begrepen. Dit weekend kreeg ik nog van mijn petekind een startersdoos ‘MIJN TUIN, zelf groenten en bloemen kweken!’. Dit is een pakket voor kinderen vanaf zes jaar met zaden, zaadmatjes, een zaadlint, een tuinplan en tips. Op een zeer eenvoudige manier kan je hiermee zelf aan de slag. Het zou trouwens wel eens kunnen dat we allemaal weer een beetje tuinier zullen moeten worden, eenmaal het aanbod van goedkope olie afneemt. Want nu is de hele landbouw gebaseerd op goedkope fossiele brandstof voor machines, serres, transport en bemesting en dit zal niet kunnen blijven duren. In Cuba hebben ze noodgedwongen hun landbouw moeten omschakelen toen de goedkope olie uit de voormalige Sovjet-unie wegviel. Gevolg; zowat de helft van de groenten die nodig zijn om de mensen van Havana te voeden worden in de stad zelf gekweekt. In kleine stadstuintjes, op balkons en daken. Als ik een bescheiden tip mag geven: radijsjes zijn een makkelijke teelt om mee te starten. Tips over ecologische tuinieren voor gevorderden kan je onder andere vinden op www.velt.be