Peak-olie

Graag kom ik nog even terug op het boeiende evenement waar ik zondag  aan heb deelgenomen in Amsterdam. Onder de titel: “de vijfde ramp, oh mijn god, alles is op; olie” werd een mix van theater, debat en cartoons op het publiek losgelaten.

De voor mij meest interessante bijdrage kwam van Willem Middelkoop (zo’n beetje de Nederlandse Paul D’Hoore denk ik, maar met een iets breder gezichtsveld). Hij schreef onder ander het boek; de permanente oliecrisis en is ook actief binnen peak-oil Nederland. Middelkoop is absoluut geen activist of groene jongen (hij noemde zich een High Impact Man) en daarom doen we er goed aan te luisteren naar de waarschuwingen van iemand uit de economische en financiële wereld.

De huidige productie van olie ligt op ongeveer 85 miljoen vaten per dag. Er is altijd van uitgegaan dat dit verder zal kunnen stijgen tot ongeveer 110 of 115 miljoen. En dat wil zeggen dat de vraag nog min of meer kan worden bijgehouden. Maar door de financiële crisis worden veel investeringen in nieuwe olievelden op de lange baan geschoven en is het vooruitzicht van topproductie nu eerder 90 miljoen vaten. De paradox van de crisis is dus dat de olieprijzen nu lager worden (de vraag zakt) met als gevolg dat de oliepiek een stuk sneller zal komen dan eerder verwacht. Volgens Middelkoop gaan prijzen dan drastisch stijgen, wellicht dit jaar nog, in het tweede of derde kwartaal. Een aantal speculanten en fondsen zitten daar nu likkebaarden op te wachten.  Middelkamp vreest dat als we in dit scenario terecht komen de economische crisis nog een heel stuk erger zal worden. We kunnen natuurlijk hopen dat hij ongelijk heeft, maar de signalen dat deze op groei en olie gebaseerde economie in steeds nauwere schoentjes komt klinken steeds luider. De voorbereiding op een tijdperk met minder fossiele energie stellen we dus best niet te lang uit.

Om de ernst van het debat wat draaglijk te maken (want zo gaat dat tegenwoordig) maakte Milo  tussendoor een aantal leuke cartoons, je kan ze hier allemaal bekijken.

dinsdag D-day in Sint-Amandsberg

Morgen is het zo ver, na heel wat voorbereiding hebben we onze eerste open Transitie-activiteit in de gemeente. Hiermee willen proberen om samen met andere wijken in Gent het voorbeeld te volgen van Totnes, het stadje in Groot-Brittanië waar het hele Transitions Towns  (TT)verhaal gestart is. De kern van dat verhaal is dat we ons maar best voorbereiden op moeilijke tijden. Vooral de verwachte stijging van olieprijzen en de schaarste aan goedkope olie zal een grote impact hebben op ons dagelijks leven. En om die crisis het hoofd te bieden zal sociale draagkracht (of sociaal weefsel) noodzakelijk zijn. Daarom gaan inwoners van TT’s samen op zoek naar manieren om met minder olie te leven. Initiatieven rond voedselvoorziening, rond mobiliteit, hernieuwbare energie, maar ook rond onderwijs en opvoeding hebben daarin hun plaats.

Morgenavond gaan we het initiatief voorstellen, onder andere door een film te tonen over hoe Cuba omgegaan is met die verplichte transitie. Want toen de Sovjet Unie uit elkaar viel en er een boycot kwam van Amerika moesten de Cubanen het ineens doen met veel minder olie. Interessant om zien welke de gevolgen waren. Verder gaan we kijken hoeveel interesse en enthousiasme is om verder aan de slag te gaan rond dit thema. De samenkomst is in de eerste plaats bedoeld voor inwoners van de gemeente, maar natuurlijk zijn ook andere geïnteresseerden welkom.

DINSDAG 17 FEBRUARI 20UUR

WIJKCENTRUM SINT AMANDSBERG DOORNAKKERSTRAAT 54

(tussen haakjes, gisteren nog deelgenomen aan een heel interessant debat in Amsterdam met onder andere Wubbo Ockels – Nederlands eerste astronaut – en mensen van de Nederlandse Peak-oil vereniging. meer hierover een van volgende dagen)

Te veel spullen

Wie Low impact wil leven kan gerust verder met veel minder spullen. Kijk maar eens rond in je kasten, zolders en garages. Wedden dat er heel wat spullen staan die je nooit meer gebruikt? Er zijn heel wat mogelijkheden om op een goede manier van je spullen af te geraken zonder de afvalberg te vergroten. Je kan ze naar de Kringwinkel brengen (of zelfs laten ophalen bij je thuis).  Via koopjeskranten, ebay en andere sites kan je proberen je overbodige spullen te gelde te maken.  Rommelmarkten zijn een andere oplossing om je spullenberg te verkleinen.  Maar er bestaat nog een interessante mogelijkheid: ze weggeven aan iemand die er wel iets mee kan doen. En hoe kan je mensen op het spoor komen die nodig hebben wat jij teveel hebt?

Daarvoor kan je terecht op Freecycle. Ik heb dit ook pas ontdekt dankzij de letsgroep en het lijkt me een prima initiatief. De bedoeling van Freecycle is wereldwijd het weggeven van spullen te stimuleren om zo de afvalberg te verkleinen, energie en materialen te sparen en mensen met elkaar in contact te brengen. In België bestaan er ondertussen 10 groepen en ik heb me meteen lid gemaakt van de Gentse groep. Naast het verder reduceren van mijn materiële overvloed hoop ik via die weg ook eindelijk een met de hand aangedreven broodsnijmachine te vinden. Benieuwd of het werkt.

Vandaag dikke truiendag

Bij mij is dikke truiendag begonnen ergens eind oktober en zal die zeker nog enkel weken duren. Maar natuurlijk is het een goed en leuk idee dat op enkele jaren tijd grote bekendheid heeft verworven. Alleen moeten we voorzichtig zijn met de valkuil van dergelijke symptahieke initiatieven. Want de klimaatuitdaging gaan we niet oplossen met een dagje collectief een dikke trui dragen. Ik weet dat de bedoeling van de actie vooral is mensen aan te zetten om na te denken over het energieprobleem, maar soms kan het ook een mooi excuus zijn om verder niks meer te doen. Ik hoor de opmerking regelmatig: ‘milieu, ja daar ben ik ook mee bezig hoor, ik sorteer mijn afval en doe mee met de dikke truien dag’. En dan rijden ze verder met hun auto om op restaurant een flinke steak te eten. (Pikant detail wat ik gisteren hoorde bij de presentatie van de schitterde film ‘meat the thruth’: de Vlaamse gemeenschap doet massaal mee met de dikketruiendag, en in het personeelsrestaurant van de dienst leefmilieu staat op het menu: erwtensoep met ham.)

Prima dus dat we met zijn allen meedoen met de dikke truiendag, maar laat ons niet vergeten dat we moeten nadenken over de essentie. Ons voorbereiden om een grote omslag, een transitie, naar een manier van leven met minder olie, minder verbruik maar meer geluk en levenskwaliteit. Maar ondertussen: veel bibberplezier vandaag.

De elektrische revolutie

Regelmatig krijg ik vragen over hoe ik erin slaag het elektriciteits verbruik zo laag te houden. Graag wat toelichting.

Eerste stap is het grondig bekijken van alle toetstellen en ervoor zorgen dat de infrastructuur zo weinig mogelijk vermogen heeft.  Ik heb 12 lichtpunten in het hele huis, samen goed voor 136 watt. Dus enkel spaarlampen, en natuurlijk brandt het licht slechts wanneer nodig. Grootste verbruiker in huis is wellicht de koelkast, hoewel het een klein model is en de temperatuur in de koelkast niet kouder dan 5 graden. Voor koken heb ik geen elektrische toestellen, de wasmachine gebruik ik ongeveer 2 keer per week, en dit op 30 of 40 graden.  De verwarmingsinstallatie werkt op gas, maar ook de pomp gebruikt elektriciteit, daarom zet ik indien mogelijk de hele installatie uit en warm ik water op via het gasfornuis. Verder heb ik nog een radio/cd speler, er zijn 3 laptops in huis, en de beamer wordt ongeveer 1 keer per week gebruikt om een dvd te bekijken  (ongeveer 0,3 kWh). De stofzuiger gebruik ik af en toe voor plaatsen waar de rolstofzuiger onvoldoende is. De printer zal wellicht minder dan 3 minuten per week gebruikt worden, er is ook een batterij-oplader (vooral voor de fietslichtjes). Er zijn twee opladers voor gsm’s (die van mij en die van Marieke) en Adam heeft nog zijn Nintendo spelletje. Bij de opladers letten we er steeds op dat die niet in het stopcontact blijven steken als ze niet gebruikt worden.

Op die manier, met een goede infrastructuur en een nauwkeurig gedrag komen we dus tot een verbruik van minder dan 0,5 kWh per dag. De opbrengst van de energiefiets zal daar niet zo’n groot verschil in maken. Zeker nu ik voltijds werk wordt die niet dagelijks gebruikt en af en toe wordt de fiets ook uitgeleend.

Voila, dit zijn dus de geheimen van het lage verbruik. Nog een laatste tip, als ik dit stukje heb ik geschreven en ik vertrek naar Antwerpen voor de repetitie zet ik meteen de hoofdschakelaar van de elektriciteit uit. Dan moet ik me alvast geen zorgen maken dat er per ongeluk toch iets is blijven opstaan.

Koetjes en kalfjes

Nee, niet ongerust worden, niet nog een stukje over de schadelijke gevolgen van vleesconsumptie voor mens en milieu. Gewoon wat kleine weetjes vandaag.  Al kijk ik wel uit naar de première van Meat The Truth, morgen in de Roma in Antwerpen.

Het repeteren gaat ondertussen vlot door. We kennen ons teksten al van buiten en doen nu ‘doorlopen’. De hele tekst dus tegen mekaar opzeggen, enkele keren per dag. We kregen ook een eerste glimp te zien van de kostuums en het decor. Het begint er allemaal wel echt uit te zien. Binnen enkele weken hebben we dan een eerste try out. Nog repetitie-nieuws, eergisteren ook met wat vrienden-muzikanten wat muziek gemaakt. Want op 1 mei geef ik opnieuw een LIM feestje (en deze keer is iedereen welkom) en gaan we zelf voor muziek zorgen.

Na Spanje is nu ook Portugal ‘gevallen’ voor het LIM idee, dit wil zeggen binnenkort komt een Portugese journalist over de vloer voor een babbel. Maar ook Nederland doet zijn best, met een gepland interview voor de KRO-TV en dit weekend deelname aan een debat in Amsterdam, in de Brakke Grond. Ze willen wel eens weten hoe ik aankijk tegen een wereld waarin gas en olie op geraken.

Wat het 5% scenario betreft. Er is een vrijwilliger opgedaagd die alle gegevens gaat bij elkaar zoeken over deze zongenaamde kerngroep. Aantal mensen met groene stroom, aantal vegetariërs, deelnemers aan Klimaatwijken, autodelers, bio-consumenten…kortom, hij gaat uitzoeken welke mensen onder de noemer van deze kerngroep zou kunnen vallen, en hoeveel het er dan zijn. Ik hou jullie zeker op de hoogte van de resultaten. En tips en cijfers mag je altijd doormailen naar steven@lowimpactman.be

Na de dertig stappen om LIM te leven wordt het nu misschien tijd om eens na te denken over de 30 stappen die de politieke wereld zou moeten nemen. Een aantal blog-bezoekers hebben er al boeiende bijdragen over geschreven. Alleen denk ik dat dertig stappen wat te veel is voor onze exellenties. Daarom deze prijsvraag: stel dat je 1 politieke maatregel mag nemen om de globale milieuproblemen aan te pakken, wat zou die zijn? Kwestie van de kandidaten die binnenkort hun partijprogramma moeten opmaken wat ideeën te geven hé.

LIM-bouwen

Over bouwen heb ik het hier nog niet gehad. Gewoon om de simpele reden dat ik daar niet mee bezig ben en er ook geen plannen zijn op dat vlak. Het spreekt vanzelf dat over duurzaam bouwen heel wat kan geschreven worden (zie ook de links hiernaar op de pagina ‘boek’). Ik heb ondertussen wel ontdekt dat de firma ‘LIM-bouw’ bestaat, maar of dit ook Low Impact bouwen is betwijfel ik.

Erg belangrijk bij elk bouwproject is natuurlijk de plaats waar je gaat bouwen. Een groot deel van onze milieu-impact heeft de maken met de slechte ruimtelijke ordening in Vlaanderen. Door lintbebouwing en versplintering is er bijna geen open ruimte meer én heeft iedereen die niet in de stad woont bijna per definitie een wagen nodig.  Wie écht van de natuur houdt gaat dus best in een bestaande woonkern wonen, waar voldoende voorzieningen en openbaar vervoer aanwezig zijn. Andere aandachtspunten zijn natuurlijk isolatie, gebruik van natuurlijke materialen, isolatie, ventilatie, oriëntatie en isolatie. De isolatie is zo belangrijk omdat dit de bepalende factor is voor het energiegebruik tijdens de hele levensduur van de woning. Om het gebruik van materialen te beperken is renoveren trouwens meestal beter dan bouwen.

Wie toch echt iets nieuw wil bouwen kan wat inspiratie opdoen bij paar zeer orginele concepten die  kreeg ik toegestuurd van blog-lezers, waarvoor dank.  De adobe constructies van Cale Earth lijken me een bijzonder goedkope en milieuvriendelijke oplossing voor het Zuiden (zie ook filmpje). Iets meer aangepast aan onze gewoontes is wellicht de DomeSpace zoals ze onder andere in Bretagne staan. Er zijn trouwens nog heel wat boeinde experimenten met Earhtships en andere woningen. Hopelij zijn die ook allemaal te bewonderen in de eco-steden van 2050.

 

Het scenario (vervolg)

Waar waren we gebleven. Een groeiende groep van bewuste mensen past hun leven aan en krijgt steeds meer invloed op economisch en politiek vlak. We kunnen ervan uitgaan dat dergelijke bewegingen in de meeste Westerse landen aan de gang zijn. Maar ondertussen blijven China en India door toenemende consumptie en bevolking een grotere uitstoot veroorzaken. Het zal dus nog even duren voor daar eenzelfde beweging opstart.

Maar de keuzes van de Cultural Creatives en de koploper-bedrijven worden nu ook door de politici opgemerkt. Meer en meer politieke leiders durven al wat drastischer maatregelen nemen, en deze keer gaat ook Amerika mee doen.  De VS en Europa voeren maatregelen in die het rijden in benzine slurpende wagens drastisch ontmoedigen, miljarden worden ingezet om huizen te isoleren.  Het oude plan om de belastingen op arbeid te verminderen en die op energie te verhogen wordt doorgevoerd. Canada en Australië kiezen voor eenzelfde politiek. De zachte afspraken van Kyoto maken plaats voor een systeem van quota van toegelaten CO2 emissies. Producten en diensten met een hoge uitstoot worden meteen duurder, wat weer een grote impuls is voor duurzame bedrijven en tewerkstelling. Dit zorgt ook voor een pak innovatie, en landen zoals Rusland, China, Brazilië en India zien stilaan de voordelen van een energie-zuiniger aanpak in. De grote doorbraak komt als de geïndustrialiseerde wereld akkoord is om de meerkost van ontwikkeling in energiezuinige toepassingen van de vier groeilanden op zich te nemen. Dit kan 3% tot 4% van het BNP kosten voor de rijke landen, maar alle berekeningen wijzen op een veel grotere kost als er nog langer gewacht wordt. En aangezien een steeds groter deel van de bevolking de voordelen begint te ervaren van een levensstijl met minder energie is er ook voldoende draagvlak voor deze dure stap. Economische groei is niet langer het ultieme einddoel. En vanaf nu wordt de uitstoot jaar na jaar minder. En zo lukt de mensheid erin tegen 2050 op een niveau te komen waardoor de opwarming van de aarde gestopt wordt.

Een mooi sprookje of een haalbaar scenario? Vertrekkend van een bottom-up beweging van een kleine groep die zich manifesteert als een krachtige groep bewuste opinieleiders? Zo het zo kunnen lopen? Ik weet het niet natuurlijk, maar ik ben wel geneigd in dit scenario te geloven. Want hoe ziet het plan B er uit: de nodige maatregelen worden niet genomen met als gevolg energieschaartste, natuurrampen, hongersnood, zware conflicten. En op zo’n moment zullen mensen zich natuurlijk willens nillens aanpassen, maar dan zal de ellende erg groot zijn. Wellicht best te vergelijken met een oorlogssituatie; elk voor zich in een poging om te overleven.  Over een jaar of vijf of tien zal al veel duidelijker zijn in welke richting het gaat. En zolang we nog kunnen kiezen, kies ik voor optie A. Ik hoop van u hetzelfde. 

(het scenario is meer in detail uitgewerkt in het vermelde boek: ISBN 978 90 259 5936 4)

Voor de Spaanstalige bezoekers van deze blog

Van 5 naar 40%

In vorige stukje (zie hieronder) heb ik even de uitgangsituatie beschreven. Nu komt dus het mogelijk scenario om het probleem op te lossen. (grotendeels gebaseerd op ‘De Aarde heeft Koorts’)

Het verhaal start dus bij u en ik en vele duizenden mensen die op dit ogenblik inspanningen doen om hun voetafdruk te verkleinen.  Het gaat om de groeiende groep mensen die zich meer en meer zorgen maken en alvast zelf hun verantwoordelijkheid opnemen.  Volgens onderzoek van Paul Ray zou in onze samenleving potentieel 40% van de bevolking zo’n houding kunnen aannemen. Het zijn de zogenaamde ‘cultural creatives’,  mensen die beseffen dat materiële vooruitgang niet het belangrijkste is en die meer waarde hechten aan persoonlijke ontwikkeling en betrokkenheid bij de gemeenschap.

Nu, op dit ogenblik is deze groep zeker nog niet zover dat ze bereid zijn om tot actie over te gaan. Daarvoor is er nood aan een kerngroep van zo’n 5 procent van de bevolking. Voor Vlaanderen zouden dat 300 000 mensen moeten zijn. Of we die al hebben weet ik niet, het zou een goede oefening zijn om eens op te tellen hoeveel mensen er actief bezig zijn met isolatie van hun huizen, leven zonder auto, deelnemen aan klimaatwijken en voedselteams, buurtwerk of opvang van vluchtelingen. (sociologen op zoek naar een tesis-onderwerp: dit is je kans!)

Wat is nu belangrijk in dit scenario; deze mensen gaan onderling meer en meer contacten leggen en steeds duidelijk communiceren over hun acties. Ze gaan zich meer en meer ‘outen’ en doen dit niet enkel als consument, maar ook als werknemer, of ambtenaar, of ouder, of buurtbewoner enzovoort. Dit is trouwens wat er gebeurt binnen Transition Towns, mensen die vanuit verschillende invalshoeken bezig zijn met een betere wereld vinden elkaar en proberen de groep te verbreden.

De resultaten van hun acties op gebied van voetafdruk zijn in verhouding tot de mondiale uitdaging klein, maar belangrijk is vooral de aandacht die ze op die manier voor het thema losmaken. Media beginnen meer en meer te berichten over de mondiale uitdagingen (dit kan ik in elk geval uit eigen ervaring bevestigen), en ook binnen bedrijven klinkt de vraag om duurzaam te ondernemen luider. Het gevoel van hoogdringendheid wordt groter en algemener.

Gevolg is dat de groep van Cultural Creatives zich als eerste aangesproken voelt wordt om ook actie te ondernemen. Op die manier groeit de kerngroep en het besef dat daden nodig zijn. Mensen gaan ook meer en meer ervaring uitwisselen (nieuwe media maken dit heel makkelijk). Het gaat nu minder over de kleine acties (zoals de tochtstrip) maar veel meer over de structurele veranderingen. Groene energie, minder vlees, minder vliegen, minder autorijden.

Door op die zaken in te zetten ervaren de Cultural Creatives ook dat ze geld besparen. Ze gaan daarmee geen extra vliegreis boeken, maar kunnen bijvoorbeeld kiezen voor (duurdere) ecologische producten, of voor beleggingen in duurzame fondsen. Anderen kiezen om meer uit te geven aan immateriële diensten in plaats van produkten. Bijvoorbeeld opleiding, of een tuinman, of een theaterabbonnement. Nog anderen CC’s merken dat ze met minder inkomen kunnen rondkomen en gaan bewust wat minder werken.

Aangezien we ondertussen spreken over een groep van 5% tot 10% krijgen die verschuivingen ook economische en politieke vertalingen. Bedrijven en banken merken dat ze de strategie gericht op winstmaximalisatie beter vervangen door echte duurzaamheid, tenminste als ze de belangrijke groep van Cultural Creatives als klant willen houden. Deze beweging is in verschillende westerse landen bezig en zo onstaan er netwerken van klimaat-ondernemingen. Bedrijven die inzien dat het ontbreken van een klimaatbeleid dramatische economische gevolgen zal hebben en gaan lobbyen om de zaak aan te pakken. Deze bottom-up veranderingen beginnen stilaan ook de politieke wereld te beroeren…

(en maandag kan je lezen wat er dan gebeurt…)