Gisteren was ik op een debat van Groen in Gent, en daar kwam een vraag naar boven die ik al vaak heb gekregen. Waarom moeten we acties ondernemen om onze impact te verkleinen, soms is het duurder, en vaak krijgen we daar zelfs geen beloning voor. Of zoals op de cover van ‘Humo’s ABC voor een milieu- en budgetvriendelijk leven’ in flashy letters staat: ‘red de aarde en win prachtige prijzen’.
Sta me toe daar toch enkele bedenkingen bij te maken. Is ecologische leven duurder? Hangt er van af, als je een hybride wagen wil en zonnepanelen op het dak en al je voeding biologisch gaat kopen dan zal het wellicht duurder zijn (op lange termijn goedkoper). Maar als je leeft zonder auto, weinig vlees eet, overschakelt op groene energie en je huis isoleert wordt het leven goedkoper. Mijn algemene kosten zijn met gemiddeld 25% gezakt sinds de start van het Low Impact project. Is het daarom dat ik kies voor deze manier van leven, of moet ik nu beloningen ontvangen voor wat ik doe? Tweemaal neen.
Daarom sta ik wat huiverig tegenover alle goedbedoelde campagnes met tips die “goed zijn voor het milieu en je portemonnee.” Ik weet dat geld een belangrijke rol speelt, de beste maatregel om autogebruik te ontmoedigen is een fikse stijging van de benzineprijzen (zoals in de zomer van 2008). Toch moeten we goed beseffen dat dit hoort bij het ‘oude denken’. Je doet dingen enkel omdat ze financieel of materieel voordeel bieden. Het is precies die manier van denken die de voorbije decennia voor een enorme groei heeft gezorgd, maar ook voor gigantische ongelijkheid, voor een aanslag op de planeet en voor de financiële crisis. Ik kies voor een Low Impact leven omdat het mijn leven beter maakt. Niet op materieel vlak, maar wat gezondheid, sociale contacten en levenskwaliteit betreft. Als we enkel de juiste dingen doen omdat ze materieel beloond of bestraft worden dan handelen we zoals de muizen van Pavlov die reageren op externe stimuli. En dan vrees ik dat het duurzame gedrag verdwijnt zodra de beloning of de straf wegvalt.
De belangrijkste knop die we moeten omdraaien is niet die van de thermostaat. Het is een knop in ons hoofd waardoor we onze visie op welzijn en geluk aanpassen. Waardoor we de juiste dingen gaan doen om etische redenen, omdat we ze rechtvaardig vinden én ook omwille van eigenbelang. Maar dat eigenbelang is niet in de eerste plaats materieel. Dit eigenbelang heeft te maken met levenskwaliteit en met leven in overeenstemming met je waarden. Klinkt wellicht wat naïef en lijkt mijlenver af van het gedrag dat we dagelijks zien. Maar toch denk ik dat de grote maatschappelijke transitie er maar komt als we ook innerlijk een transitie doormaken.
Ik vrees dat het moeilijk zal zijn dit straks uit te leggen aan de journalisten die nog langs komen. Want nu Kopenhagen aan de gang is ben ik weer een aantrekkelijke prooi voor de media. Rtbf en MNM zijn hier al geweest, vandaag komt RTL en de Poolse televisie langs. (laat ik dit maar bekijken als kansen en niet als bedreigingen)
Gearchiveerd onder: Algemeen | getagged: waarden | 16 Commentaar »
