Met veel plezier hoorde ik dat David Van Reybroek nog een prijs heeft gekregen voor zijn boek ’Congo, een geschiedenis’. Ik heb het boek een paar weken terug uit de bibliotheek meegenomen en ben onder indruk van zowel de schrijfstijl als de hoeveelheid gegevens en bronnen die erin verwerkt zijn.
Ik zit nog in het eerste stuk van het boek, de periode tot 1921, en daar valt al meteen op hoe de geschiedenis van Congo verweven is met onze vraag naar grondstoffen en energie. Net als de handel in ivoor begint achteruit te lopen omdat het grootste deel van olifanten is gedood, is er een Schotse veearts, John Dunlop, die de rubberband bedenkt (1888). Zijn uitvinding is een gigantisch succes en de hele wereld wil rubber, en die komt veelvuldig voor in Congo. Dus moeten alle dorpen een bepaalde hoeveelheid rubber oogsten en afgeven aan de bezetter (toen nog Leopold II himself). Ze werden er niet voor betaald, integendeel, de straffen voor wie niet genoeg rubber kon leveren waren afschuwelijk.
Vanaf 1910 (Congo is ondertussen overgedragen aan België) begint de rubbermarkt in elkaar te zakken, maar stijgt de vraag naar koper, mede omwille van de toenemende bewapening in Europa. En wat blijkt, de Congolese ondergrond blijkt vol te zitten van koper en een boel andere grondstoffen zoals diamant, goud, kobalt, tin, uranium en steenkool. Deze grondstoffen werden door de lokale bevolking met veel zweet en tranen onder dwang gewonnen. De winsten vloeiden naar België.
Een geschiedenis die tot op vandaag verder gaat. Tijdens de koude oorlog is het uranium van Congo gebruikt om kernwapens te maken, tijdens de eerste oliecrisis kon Congo alternatieve energie leveren, en in het gsm-tijdperk is het een belangrijke bron voor coltan. Zowat de hele wereld heeft al geprofiteerd van de rijke ondergrond, behalve de Congolezen zelf. Het is een van de enige landen ter wereld waar de levenstandaard nu slechter is dan veertig jaar geleden.
Natuurlijk kunnen we de schuld in de schoenen schuiven van Moboetoe en de corruptie, maar wie het boek van David Van Reybroek leest krijgt een veel genuanceerder beeld en zal merken dat onze rijkdom onlosmakelijk verbonden is met de armoede van velen.
(en morgen ga ik nog maar eens met 11.11.11 de straat op om te pogen een deel van mistoestanden goed te maken…)
Gearchiveerd onder: Algemeen | getagged: Congo, kolonisatie | 6 Commentaar »
