politieke droogte

Het is ondertussen alweer een jaar geleden dat ik volop bezig was met mijn eerste ‘verkiezingscampagne’. Het was een poging om niet aan de kant te blijven staan en te klagen over politici, maar zelf iets te doen. Als ik dan nu bekijk wat deze verkiezingen hebben opgeleverd, tja, dat had wellicht niemand gedacht. En waar er enkele maanden geleden nog een aantal succesvolle acties van verontwaardigde burgers waren, lijkt dit ook stil te vallen.

Misschien zijn de mensen tevreden als het goed weer is, en merken we dat een land zonder regering ook werkt. (al zullen we op een dag wel de rekening gepresenteerd krijgen). Ik vermoed dat meer en meer mensen zich erbij neerleggen dat we deze zomer nog geen regering zullen hebben, en wie weet ook niet in het najaar, en misschien pas ergens in 2012.

Het gehakketak tussen de partijen is één ding, maar wat we meest verontrust is dat het politiek model niet meer blijkt te werken. Het concept dat partijen hun ideeën voorstellen, mensen daarvoor kiezen en er dan regeringen gemaakt worden heeft last van metaalmoeheid. Niet enkel hier, kijk maar naar de ongewone regeerformule in Nederland of de protesten tegen het kiesstelsel in Spanje. Mogelijke verklaringen zijn een combinatie van druk van de media, grote belangen, verwevenheid van politiek met bedrijfswereld (zie Electrabel) en vervreemding van de politieke wereld met wat echt leeft.

Maar vooral, het politiek systeem zoals we hebben kan bijna niet anders dan korte termijn belangen vooropstellen.  Wie verkozen wil worden moet stemmen winnen. Wie stemmen wil winnen moet de mensen (enkel uit het eigen kiesdistrict) kunnen verleiden met mooie plannen. En zo wordt er erg weinig op lange termijn gedacht, en houdt er niemand rekening met de gevolgen van deze plannen voor mensen die niet kunnen stemmen. En het is natuurlijk makkelijker om meer koopkracht te beloven, of vlotter verkeer of goedkopere energie dan het omgekeerde. Zou het niet interessant zijn om na te denken over politieke modellen die daar aan verhelpen. Er moeten toch betere manieren zijn om een samenleving te organiseren dan het triestig vertoon dat nu wordt opgevoerd.

Ter compensatie van deze overpeinzingen, het filmpje van de actie van Peeters en Pichal rond zwerfafval. (nu maar hopen dat de bloemen ecologische en fair trade zijn)  

kan boedhisme de wereld redden?

Sinds ik voor het eerst over Boedhisme hoorde heb ik er steeds een flinke sympathie voor gehad. Daarom kondig ik met plezier een paar boeiende activiteiten aan.

Op woensdag 15 juni komt David Loy (professor filosofie en zenleraar) spreken over  “Healing ecology: a buddhist perspective on the eco-crisis”. Altijd wel interessant om ook deze invalshoek te aanhoren al was het maar omdat de aandacht hier, naast deze voor de noodzakelijke technologische en sociale transitie zeker ook zal gaan naar de daaraan gepaard gaande nodige innerlijke transitie en hoe deze te verwezenlijken. Of maw welke bijdrage kan het Boeddhisme leveren aan de Grote Ommekeer?

De dag daarna, donderdag 16 juni, komt zenleraar Bernie Glasman getuigenis afleggen van zijn zeer sociaal geëngageerd spiritueel levenspad. Deze man is een bron van visie en inspiratie is voor iedereen die de transitiegedachte serieus neemt en ervoor wil gaan. En voor zij die dit wel eens concreet willen beproeven geeft hij daarover vrijdag 17 juni een workshop.

Meer info via deze flyer: ZENSANGHA en op deze site. Ik probeer er ook bij te zijn.

blote voeten lezing

Gisterenavond alweer een zeer boeiende avond meegemaakt, deze keer met een twintigtal mensen uit de buurt van Asse, die regelmatig samenkomen om leuke dingen te doen. Het gaat over mensen met mooie jobs en fijne gezinnen die je wellicht kan omschrijven als de betere middenklasse. De lokatie was in elk geval bijzonder, want de avond ging door bij Leo Herrebosch een bewegingsfilosoof die trainingen aanbiedt rond bewustzijn en beweging. Redelijk wat mensen van de aanwezigen volgen daar ook trouwens meditatie en mindfulness.

In zijn meditatieruimte is het de gewoonte om de schoenen uit te doen, dus was het mijn eerste lezing op blote voeten. Ik had te maken met een zeer mondige publiek dus ik wou er geen gewone lezing van maken maar een gesprek op basis van hun vragen. Hoewel mijn levensstijl redelijk ver af staat van mensen die wat hoger op de ladder staan merkte ik wel een groot bewustzijn van de mondiale uitdagingen. Waarbij er gaande meer en meer consensus bestond over het feit dat de situatie ernstig is en we allen een verantwoordelijkheid dragen. Ik kon me ook niet van de indruk ontdoen dat flink wat mensen bereid zijn eens na te denken over bijvoorbeeld hun vleesconsumptie of energieverbruik. Na afloop gaf iemand nog een mooie vergelijking: ‘wat jij doet is een beetje zoals een sportman die heel ver gaat en je op die manier toch motiveert om zelf eens de loopschoenen aan te trekken’.  Ik hoop in elk geval dat de intenties van de avond ook in daden worden omgezet.

De avond had nog een sportieve afloop. Ik was door een van de deelnemers afgezet met de plooifiets aan een bushalte om zo de bus naar Aalst te kunnen nemen. Het was 23u en volgens mijn info zou de bus om 23u31 komen. Aangezien er een pijltje stond ‘Aalst 13 kilometer’ had ik meer zin om te fietsen dan te wachten. Dus ben ik met de fiets richting Aalst vertrokken. Ik ging er van uit dat ik na een half uurtje fietsen dan wel aan een halte kon stoppen om het laatste stukje met de bus te doen. Het ging goed vooruit (er zijn heel wat stukken bergaf op de steenweg van Asse naar Aalst). Maar een kilometer of vier voor Aalst werd ik gepasseerd door de bus. Het was nog geen 25 na 11, dus dat kon eigenlijk niet. Omdat ik niet precies wist hoe laat mijn trein in Aalst was heb ik van de laatste kilometer een wedstrijdje gemaakt tegen de  bus. Een paar keer moest de bus stoppen aan lichten of een halte en kwam ik dichterbij. Een paar keer verloor ik hem bijna uit het oog. Maar vlak voor het station kon ik hem inhalen en met een flinke spurt kwam ik behoorlijk bezweet samen met de bus aan het station van Aalst aan. Toen bleek ten eerste dat de trein pas een half uur later was, en ten tweede dat er een kwartier later nog een bus uit Asse aankwam (die ik dus ging nemen). Hoe dan ook, het was een fijn nachtelijk fietstochtje om de dag te besluiten.

druk in de weer

Terwijl ik druk in de weer ben met een aantal lezingen probeer ik ook nog wat te werken aan de voorbereiding van de theatertour van ‘de Low Impact Man show’ voor het najaar. Daarbij zal in een aantal culturele centra een voorstellingen worden georganiseerd van deze muzikale eco-comedy. Voor de Gentenaars kan ik al laten weten dat er op 7 oktober een voorstelling komt in de Scala, in samenwerking met en ten voordele van 11-11-11 en het Gents Milieu Front.

Voor de tournee is ook wat drukwerk nodig dus ben ik op zoek gegaan naar een manier om zo ecologisch mogelijke drukker te vinden. Ik moest niet ver zoeken aangezien een van de meest ecologische drukkerijen op  fietsafstand van mijn huis ligt.

Druk in de weer is een coöperatieve die al ruim 30 jaar bestaat en van bij de start ging voor een Low Impact aanpak. Ze drukken enkel op gerecycleerd papier en passen de meest geavanceerde technieken toe bij het drukken, zoals inkten op vegetale basis. Wat papier betreft gaan ze verder dan het FSC label (wat niet perse recyclage wil zeggen) en kiezen voor de hoogste standaarden zoals de blaue Engel. Ook intern is milieuzorg een belangrijk thema. Medewerkers komen met de fiets naar het werk, in het atelier worden stapsgewijs TL lampen gebruikt. Ze kiezen niet voor een just-in-time levering van papier (wat voor veel transport zorgt) maar hebben een grote voorraad die dan in 1 keer wordt aangevuld. Kortom, een aanpak waarbij milieubewust denken in de genen van het bedrijf zit en niet een sausje is wat over een commercieel bedrijf is gegoten.

Bij een korte rondleiding in het bedrijf zag ik dat ongeveer alles wat ik thuis ontvang van hier komt. Het tijdschrift van Natuurpunt, de boekjes van Eva en de affiches van Greenpeace. Ik heb dus niet lang getwijfeld om met deze mensen in zee te gaan voor de affiches en flyers. Het zou me niet verwonderen dat ze ook komen kijken naar de show…

onderweg

Laat ik starten met een oproep rond plastiek. Het probleem van het rondzwervend plastiek blijft toenemen, ondanks pogingen om bijvoorbeeld via een kleine taks het gebruik van de wegwerp zakjes te beperken. Wereldwijd blijft het gebruik toenemen en de vervuiling van de oceaan door plastiekdeeltjes wordt steeds erger. Zie ook de film Plastic Planet.

De Europese Commissie wil nu weten wat de burgers daarover denken en vinden dat er strengere maatregelen nodig zijn. Daarbij zou een algemeen verbod op deze zakjes volgens mij de beste oplossing zijn. Misschien toch goed om de mensen van de Commissie een duwtje in de rug te geven en deze bevraging (in het Engels) in te vullen. Dit kan je hier hier doen.

Nog een andere internet petitie kwam in mijn mailbox terecht. Eentje rond de straling van GSM masten, waarvan er misschien nog vele bijkomen als er een nieuwe licentie wordt toegekend. Ik ben zelf niet zo goed thuis in het onderwerp, en ik gebruik natuurlijk zelf ook een GSM en ben dus mee verantwoordelijk voor de masten en de straling. Verschillende actiegroepen die hier veel meer van weten hebben de informatie op deze site gezet, met ook een oproep om een petitie te ondertekenen. Omdat ik het voorzorgsprincipe toch wel belangrijk vind in dat soort zaken heb ik ook getekend.

Voor de Gentenaars vandaag is er ook nog een leuk evenementje aan de befaamde Graslei. Daar zijn vandaag een heleboel vegetarische hapjes te proeven aan lage prijzen.  Ik zal er zelf niet kunnen bij zijn, omdat ik vandaag begin met een druk programma van lezingen en begeleidingen de volgende dagen. Deze middag een technische school in Schoten, vanavond de Hogere Zeevaartschool in Antwerpen, morgen voormiddag Kunstencentrum vrijstaat O in Oostende, ‘s avonds nog een groep in Asse, zaterdagavond een show in Hooglede, maandag Edugo in Lochristi en ‘s avond het slot van de Energiejacht in Vlaams-Brabant met als hoogtepunt op dinsdag een korte lezing op een tweedaagse beurs rond duurzame levensstijl in Keulen.

Dus veel onderweg, en wie weet komen er weer reisavonturen uit voort zoals het legendarisch uitstapje naar Ieper.

leesvoer

Graag wil ik even wijzen op een uitgebreid en genuanceerd stuk over peak-olie door Kris van Low Tech Magazine. Zeker de conclusie is onontkoombaar… we zullen ons energiegebruik drastisch moeten verminderen.

Fost-plus of fost-min

Veel schoon volk gisteren op de presentatie van de jaarresultaten van Fost Plus. Dat ik – wellicht als enige met tweedehandskleren – ook was uitgenodigd had ik te danken aan het feit dat ik vorig jaar meegewerkt heb aan een bevraging. Daarbij werden een dertigtal ‘opninieleiders’ geïnterviewd over hun standpunten over verpakking. Ik kwam eerlijk gezegd ook om eens naar Bert Kruismans te luisteren die op ludieke wijze het geheel zou opluisteren. Misschien kon ik daar nog  wat inspiratie halen voor mijn eigen show.

Van mijn mening over verpakking is echter niks terug te vinden in het jaarverlag of in de presentaties. Voor de duidelijkheid, Fost plus is een vzw opgericht door de producenten van verpakking vanuit het standpunt van ‘producentenverantwoordelijkheid’. Zij die de verpakking op de markt brengen zijn ook verantwoordelijk voor het ophalen en recylceren van de verpakking.

Vanuit dit standpunt is dit zeker een succesverhaal. In Europa is België de beste leerling in de klas, waarbij  91,5% van alle verpakkingen die in ons land op de markt komen worden gerecycleerd. Daar kunnen we niks op tegen hebben.

Wat me wel opviel in de tussenkomsten van de sprekers (en in het jaarverslag) was het duidelijk afwijzen van alle systemen van retourverpakking en statiegeld. Dit zou te complex zijn en tenslotte worden de wegwerpverpakkingen nu toch goed gerecycleerd. Daarom dat in het verhaal van Fost Plus nauwelijks aandacht is voor acties rond preventie en verminderen van de totale hoeveelheden afval.  (in 2010 755 000 ton huishoudelijke verpakkingen).

Aangezien het recycleren een winstgevende bedrijfstak is geworden lijkt het er op dat het eigenlijk beter is dat we meer verpakkingsmateriaal gebruiken. Dit is goed voor de verkopers van de verpakkingen én goed voor de recyclageindustrie. Dat Fost Plus als vzw daarbij nog eens mooie winsten maakt is ook meegenomen.

Dus vooral lachende gezichten bij de receptie. Het lijkt er op dat de het vroegere protest van onder andere NGO’s tegen overbodige verpakkingen voorbij is. Iedereen roept om om netjes te sorteren en de groeiende hoeveelheid afval is meteen een kans om zaken te doen.

Ik had er zelf toch een dubbel gevoel bij. Het besef dat grondstoffen schaars zijn, dat het recycleren ook energie en transport kost dat onze hyperconsumptie niet duurzaam is, is duidelijk niet doorgedrongen in deze selecte club. En trouwens, Bert Kruismans was vooral vol lof over Fost Plus en zijn grapjes waren ook niet zo bijzonder. ‘het goede aan de opwarming van de aarde is dat de zee aan Aalst komt te liggen en de files dus korter zullen worden’. Zo ken ik er ook nog een paar…

ongewenst

Heb je ook zo’n sticker op de brievenbus om ongewenst drukwerk te vermijden? Tja, ik ook , maar helpt die altijd?

Hier in Gent niet echt, zo merk ik dat er de laatste tijd meer en meer ongevraagd drukwerk in de bus komt. Vooral de pizzeria’s doen het goed, maar ook banken, beenhouwerijen en anderen vinden het nodig om de stickers niet te respecteren.

In Gent is er echter een reglement dat zegt dat bedrijven die toch ongewenst drukwerk in de bus doen daarvoor beboet kunnen worden. Als er drie klachten binnenkomen van burgers krijgen de bedrijven een klacht boete van 60 euro. Sinds de invoering van de maatregel (december 2008) zijn er 20 boetes uitgeschreven.  Niet echt indrukwekkend want ik ben een van die mensen die zeer regelmatig een mail stuurt naar de milieudienst met details over het ongewenste drukwerk.

Ik vermoed dat die 60 euro die zo’n bedrijven soms eens moeten betalen gewoon niet opweegt tegen de verwachte opbrengsten van zo’n mailing. En dat de stad Gent een reglement heeft om deze praktijken te beteugelen is een goede zaak, maar als er nauwelijks boetes worden uitgeschreven, en deze boetes belachelijk laag zijn dan helpt dit niet veel.

Ik stel voor dat Gentenaars die de overvloed aan ongewenste reclame dit systematisch doorgeven aan: milieutoezicht@gent.be. Met vermelding van datum en VU van het ongewenst drukwerk (en indien mogelijk ook een scan). Als er niks aan gebeurt en ook de stad niet strenger gaat optreden kunnen we misschien een actie ‘ongewenste pizza’s bestellen ‘ opstarten…

Lees meer in dit artikel van De Gentenaar.

en nu oplossingen

Gisteren kon je hier al een korte samenvatting lezen van het Collapse scenario van Dave Pollard, vandaag vat ik ook even samen wat hij ziet als mogelijke oplossingen of voorbereiding op zo’n ineenstorting.

1. Verlies aan jobs en inkomen, bedrijfswinsten en inkomsten voor de staat.

• Werken aan lokale productie van noodzakelijke goederen. Leren om zelf een lokale economie op te bouwen via coöperatieves en andere vormen.
• Mensen sensibiliseren om lokaal te kopen en te kiezen voor duurzame producten in plaats van wegwerp. Leren om spullen te herstellen en te delen zodat we minder afhankelijk zijn van de aankoop van ingevoerde dingen.
• Leren leven met minder.
• Samenwerken met overheden om te kijken hoe bepaalde diensten kunnen blijven aangeboden worden en hoe mensen en gemeenschappen meer verantwoordelijkheid over eigen leven kunnen verwerven.

2. Ineenstorting van de grootschalige voedselindustrie.

• Tussentijdse doelen stellen om tegen 2025 te komen tot 100% lokale, biologische en zelf-voorzienende landbouw.
• Overheid onder druk zetten om het subsidiëren van de op olie gebaseerde agro-industrie stop te zetten. Arme mensen ondersteunen zodat ze biologische producten kunnen kopen.
• Acties voeren om vleesconsumptie te verminderen.
• Mensen leren om zelf voedzame en lekkere gerechten te maken met lokale producten. Kooklessen en pot-luck feestjes organiseren.

3. Einde van de goedkope energie.

• Tussentijdse doelen stellen om in 2025 volledig autonoom te zijn wat betreft energie. Tegelijk nadenken over wat te doen als er echte schaarste aan energie komt (stroomonderbrekingen, onbetaalbare prijzen)
• Inzetten op het afraden van privé-autobezit maar werken rond openbaar vervoer, carpooling, autodelen en andere alternatieven.
• Overheden stimuleren om hernieuwbare energie en energiebesparing te ondersteunen met belastingvoordelen. Lokale overheden kunnen arme mensen daar extra in ondersteunen.
• Sensibiliseren rond het idee dat we het vliegtuig zoveel mogelijk moeten vermijden en ook lange afstand transport van vele producten moeten uitfaseren.

4. Toename van migratie en vluchtelingen.

• Mensen voorbereiden op de onvermijdelijke toename van migratie.
• Nadenken over manieren om deze mensen op te vangen en te integreren in de samenlevin

5. Het einde van het goedkope water.

• Tussentijdse doelen stellen om in 2025 te komen tot 100% lokaal hernieuwbaar water.
• Ondersteunen van campagnes om zoveel mogelijk waterbesparing te realiseren.

6. Achteruitgang van de overheidsfuncties

• Nadenken hoe je met de gemeenschap onderwijs kan organiseren.
• Leren over gezondheid via zelf-diagnose en zelf behandeling, om gezondheidssysteem te ontlasten.
• Decentraliseren van economie zodat we minder afhankelijk zijn van gesubsidieerd openbaar vervoer.
• Ons voorbereiden op een situatie met minder of geen sociale zekerheid en pensioen.

7. Schuldencrisis, ineenstorten van munten.

• Mensen stimuleren om niet langer te investeren in dominante economie.
• Denkoefeningen maken over een situatie waarin het nu gebruikte geld waardeloos zou worden. Hoe kunnen we leven en goederen en diensten uitwisselen?
• Lokale munten opzetten en leren werken met LETS systemen.

8. Einde van goedkope import

• Nadenken hoe we het kunnen doen zonder import van goedkoop voedsel, toestellen, speelgoed en kleren.  Lokale economie ontwikkelen die met lokale grondstoffen toch deze goederen kan aanmaken.
• Mensen aanmoedigen om iets meer te betalen voor lokale producten
• Vaardigheden aanleren om zelf dingen te maken en te herstellen

9. Ineenstorten van de beurs en de immobiliënmarkt. 

• Niet beleggen op de beurs, eventueel wel investeren in lokale coöperatieves.
• Eigen woning verwerven

10. Grote variaties in inflatie/deflatie, interesten en grondstoffen prijzen.

• Ga op zoek naar verhalen van mensen die nog hyperinlfatie hebben meegemaakt. Ontwikkel scenario’s om daar mee om te gaan
• Als er hyperinflatie op komst is, hou er rekening mee dat de prijzen van basisgoederen sterk gaan stijgen.

11. Epidemieën (mensen, dieren, planten en bossen)

• Koop niet langer van de industriële landbouw maar van lokale kleinschalige boeren.
• Ontwikkel lokale scenario’s om je voor te bereiden om mogelijke ziektes.

12. Eco-rampen (storm, overstroming, droogte, stijgend zeeniveau )

• Maak een overzicht van mogelijke rampen die in jou regio kunnen voorkomen.
• Ontwikkel lokale rampenplannen voor de diverse mogelijkheden.
• Voor het debat over de mogelijkheden van je gemeenschap om de mogelijke problemen op te vangen. Zijn er voldoende mogelijkheden of is wegtrekken de beste optie?

Dit lijstje zijn natuurlijk eerste suggesties die niet overal in dezelfde mate nodig zijn. Belangrijk is hierbij te zoeken naar manieren om zoveel mogelijk mensen in de gemeenschap te betrekken en mee te laten denken.

Kernelement in het artikel is dat we ons moeten voorbereiden op wat niet kan voorspeld worden. Niemand weet wat we precies kunnen verwachten, en daar houden we best rekening mee..

de nieuwe wereldorde

Ik heb net de Tijd gekocht. Het is een krant die ik al eens vaker durf kopen ook al omdat je er niet perse DVD’s, boeken en andere rommel bij krijgt aangeboden. Deze keer hebben ze er een uitgebreide bijlage bijzitten rond de toekomst van de wereld. Het is een dik pak papier met analyses over de planeet, de mensen en het kapitaal.

Ik moet de hele boel echter nog lezen, en dan ga ik hun scenario eens vergelijken met dat van ‘energy-bulletin’. Het gaat om en uitgebreid ‘collapse’ scenario van Dave Pollard. Het leest als een  doemscenario maar is vooral een denk oefening om ons te kunnen voorbereiden op lastige periodes. Een korte en persoonlijke samenvatting.

Fase 1: 2011-2015

Hier spreekt Pollard vooral van toenemende werkeloosheid (wereldwijd), armoede en ongelijkheid samen met toenemende schulden voor regeringen en burgers. Consumptie neemt af waardoor ook de economische crisis toeneemt. Dit in combinatie met steeds meer extreme weer-fenomenen zoals we die nu al enkele jaren kennen. (tussen haakjes vandaag op de voorpagina van de Tijd: de waarschuwing voor een nieuwe financiële crisis die voorgaande zou kunnen in gang zetten)

Fase 2: 2015-2025

De problemen van vorige fase worden erger in combinatie met de effecten van piekolie. Steeds meer landen gaan bankroet. Subsidies voor landbouw vallen weg, met dan weer nieuwe voedselproblemen tot gevolg. Het aantal vluchtelingen neemt sterk toe, zowel omwille van de economische situatie als van de klimaatverandering. In China en de VS ontstaan grote conflicten rond water.

Fase 3: 2025-2050

De economische activiteiten blijven verminderen met miljoenen werklozen tot gevolg. Staten kunnen onderwijs, veiligheid en infrastructuur niet meer handhaven omdat ze veel minder belastingen innen. De monetaire systemen gaan onderuit en op veel plaatsen zijn dollars of euros niks meer waard. Hier en daar ontstaan lokale munten. De laatste bossen verdwijnen en heel wat ziektes treffen planten, dieren en mensen. De industriële landbouw komt stil te vallen waardoor gemeenschappen zichzelf organiseren om voedsel te gaan produceren. Om de toenemende vluchtelingenstromen te stoppen nemen sommige staten drastische maatregelen zoals het neerschieten van mensen die de grens willen oversteken. Omdat er zo goed als geen olie meer is valt de internationale handel grotendeels stil.

Fase 4: 2050-2075

Industrie en industriële landbouw zijn bijna volledig verdwenen. Er zijn geen nationale munten meer, overheden kunnen geen pensioenen of uitkeringen meer betalen. Mensen zijn op zichzelf aangewezen en gaan zich organiseren om te overleven. Er zijn nog steeds pandemiën en de gemiddelde levensduur is flink gedaald. De gevolgen van klimaatverandering zijn tenvolle voelbaar waardoor grote regio’s onbewoonbaar worden. Verlaten of door de natuurrampen getroffen nucleaire centrales zorgen voor extra problemen.

Fase 5: 2075-2100

Stilaan worden de contouren van een nieuwe samenleving zichtbaar. Veel lokaler, onafhankelijk van olie, met een veel lagere materiële welvaart dan het begin van de 21ste eeuw. Lokale coöperatieven en kleine bedrijfjes zorgen voor jobs, lokale munten voor handel. De ecologische problemen zijn nog niet van de baan, dus blijft het nog een hele tijd een kwestie van overleven…

In het tweede deel van het artikel worden de 13 belangrijkste crisissen belicht en hoe we ons daar kunnen op voorbereiden. Daar zal ik morgen een stukje over schrijven, want nu moet ik stilaan vertrekken naar Dranouter om met de medewerkers na te denken over een duurzaam festival… ervan uitgaande dat bovenstaand scenario nog even achterwege blijft.