Je zal dezer dagen maar beter geen hond hebben. Om te beginnen is het nu geen weer om een hond door te jagen, anderzijds is het hebben van een hond (en andere huisdieren) ook niet goed voor de ecologische voetafdruk.  Zo is er een recent rapport dat een vergelijking maakt van de ecologische impact van diverse huisdieren. Twee Nieuw-Zeelandse proffen, de heer en mevrouw Vale hebben een grondige studie gemaakt van alles wat onze voetafdruk groter maakt. En voor het eerste worden ook onze viervoetige vrienden onder de loep genomen.

Wat huisdieren betreft gaat het dus over het kweken van de dieren, het voedsel, de spullen die ze krijgen (van manden, tot krabpalen, speeltjes en parfums), de verzorging (dierenarts, kapper…). Het tabelletje uit de Standaard hieronder spreekt boekdelen.

Een grote hond heeft dezelfde voetafdruk als een inwoner uit Nicaragua of Nigeria, en gebruikt meer hulpbronnen dan iemand uit India of Rwanda… Omdat er heel wat kritiek was op de studie, is al het rekenwerk nog eens overgedaan door Britse wetenschappers van the New Scientist. Daaruit bleek dat de cijfers kloppen, en eigenlijk nog erger zijn, want er moet ook rekening gehouden worden met de uitwerpselen en de ziektes die ze veroorzaken.

Dus binnenkort mag je in de lijstjes met tips rond het verkleinen van de voetafdruk ook een rubriekje huisdieren vinden. Hier alvast een voorproefje

- schakel over op kleine nuttige huisdieren die bijvoorbeeld ook afval verwerken en je later kan opeten (kippen, konijnen,…)

- geef je hond of kat bij voorkeur droge brokken uit grootverpakking. Stop met de blikjes en mini-verpakkingen met natte voeding. (droge brokken zijn ook beter voor de dieren)

- ga nog een stap verder en kies voor vegetarische voeding voor de huisdieren. Dit bestaat en is ook mogelijk voor honden en katten. (zie dit artikel op de site van Eva)

- geef je kinderen geen huisdieren als speelgoed, neem ze liever eens mee naar de boerderij. als het echt niet anders kan neem dan een kijkje nemen in een dierenasiel.

En tenslotte: neem nooit je hond mee naar de Filipijnen, hij loopt kans daar opgepeuzeld te worden. (of dus, neem WEL je hond mee naar de Filipijnen)

Vandaag start op de redactie van het magazine Eos een wetenschappelijk experimentje. De redactie wil namelijk een week een Low Impact redactie zijn. Vorige week is er een nulmeting uitgevoerd met de hulp van Ecolife. Na een week lang wegen van broodjes, tellen van het aantal prints, bijhouden van allerlei gereden kilometers en het controleren van elektriciteitmeters kwam het tienkoppig team op een voetafdruk van 15,7 hectaren. En dan gaat het enkel over de impact van het werken op kantoor.  De voetafdruk van het resultaat van al dat werk, namelijk een dik magazine dat op 48 000 exemplaren verschijnt niet meegerekend… Deze week willen ze natuurlijk veel beter doen en op alle vlakken de voetafdruk verkleinen. Over elke print zal duchtig gediscussieerd worden, het licht zal pas aan kunnen als het helemaal donker is, en wie durft de brooddoos vergeten, of nog erger, wie een broodje met salami durft boven te halen krijgt gegarandeerd boze blikken van de collega’s.

Pech wel dat de eerste dag dat ze allen met de fiets naar het werk willen komen de regen met bakken uit de lucht valt. Tja, voor de wetenschap (en de planeet) is af en toe een kleine opoffering nodig natuurlijk. Ik ga woensdag de ploeg even een hart onder de riem steken, je kan hun avonturen alvast volgen op de Eco-Eos-blog.

Een mooi verhaaltje voor een zondag, met dank aan Bert die het me doormailde.

In het land van de ongekende mogelijkheden en vrijheden, de Verenigde Staten dus, is een nieuwe burgerrechten strijd gestart. Die op het recht om de was buiten te mogen ophangen. Het is namelijk zo dat meer en meer huisvestingsmaatschappijen hun huurders verbieden om de was nog buiten op te hangen. Vooral bezwaren van de buren en estetische argumenten worden daarbij ingeroepen. En aangezien zo’n 60 miljoen Amerikanen in dergelijke woonblokken wonen spreken we al over een flinke minderheid die hierdoor getroffen wordt.

Gelukkig zijn we in Amerika en zijn er actiegroepen ontstaan die ijveren voor het recht op het uithangen van de vuile was (letterlijk dan). Enkele Amerikaanse staten (zoals Maine en Florida) hebben zelfs wetten opgesteld die het de maatschappijen moeilijker maken dergelijk verbod af te vaardigen. Carine Froelich is zowat de woordvoerder van de groeiende wasdraadbeweging (er is een boek over dit onderwerp op komst) en stelt het scherp: ‘als mijn man het recht heeft om een wapen te bezitten, dan heb ik het recht om de was buiten te laten drogen’.

Wie denkt dat dit een late (of vroege) aprilgrap is, heeft het mis. Het hele verhaal staat op internet, met Reuters als bron. De strijd tegen de opwarming van de aarde voeren we dus niet enkel met ons vork (minder vlees dus), maar nu ook met de wasdraad. Tijd voor een actiekomitee: ‘recht op vuile was in de grondwet’?

Er zijn vele werelden op deze wereld. Gisteren bijvoorbeeld had ik het genoegen in drie ervan te vertoeven. De eerste wereld was die van kinderen op de lagere school. Ik was uitgenodigd op een kleine Freinetschool in Gent om wat te vertellen over mijn ervaringen. Dit ter voorbereiding op de film HOME die ze zouden bekijken. Met een twintigtal kinderen van 8 en  9 jaar zat ik in de kring. De kinderen hadden vragen voorbereid en ik denk niet dat ik ooit zoveel vragen op korte tijd heb gekregen. Enthousiast gingen de vingertjes omhoog. ’scheur je papiertjes in twee om er meer te hebben?’, ‘hoe kook je eten?’, ‘heb je superman al ontmoet?’, ‘hoe ga je op vakantie?’… en ook verhalen van de kinderen zelf over een speelgoedje met zonnecellen, over de wormenbak thuis of de grote auto van papa. Mooi om zien hoe die kinderen in zo’n school omringd worden met de beste zorgen en hoe daar moeite gedaan wordt om ze waarden als solidariteit, zorg voor elkaar en de aarde mee te geven.

Een paar uur later, het contrast kon moeilijk groter zijn, op bezoek bij mijn vader in een rusthuis in Tielt. Rusthuizen zijn meestal minder vrolijk en kleurrijk dan klasjes. Maar omdat we in de week van de senioren zitten was er deze keer een evenement georganiseerd. Een dansdemonstratie. Het was een vreemd gezicht, een refter vol met oude mensen, vaak in rolstoelen, soms met een lege blik in de ogen, wellicht niet goed begrijpend wat hun overkomt. In in het midden een groep jongere senioren aan het stijldansen. Mannen met zwarte broek een buikje en wit hemd met daarop artistieke zwarte strepen, dames met roze dansjurken.  Vrolijk huppelend tussen de oudjes die zich wellicht afvragen of dit nu de oude dag is waarop ze gehoopt hadden.

Nog een paar uur later, de schouwburg in Tielt. De wereld van het theater.  Aankomen, uitladen, kennismaken met de techniekers, decor opbouwen, energie bij elkaar fietsen en ondertussen kaarten. Grapjes maken, lekker gaan eten, nog wat afspraken met de programmator maken, de stem opwarmen, kostuums klaarhangen. Dan loopt de zaal vol en begint de voorstelling. (een goede voorstelling  met wat extra grapjes, want ik had verteld aan Dimitri en Jonas dat ik ooit nog ballet heb gedanst in Tielt, en dat had ik niet mogen doen, want in de voorstelling hebben ze daar flink gebruik van gemaakt). Nadien afbreken, wat napraten en terug naar huis.

Drie verschillende werelden op één dag. (terzijde, drie voorbeelden van wat de overheid allemaal op zich neemt: onderwijs, ouderen zorg en cultuur. mij hoor je niet klagen dat we daarvoor belasting moeten betalen) Elke wereld met zijn eigen sfeer, zijn eigen beslommeringen, zijn eigen cultuur, eigen taal. En zo zijn er nog zovele werelden. Die van de truckchauffeurs, of van de kappers, de wereld van de politiek, de wereld van voetbalsupporters, van restauranthouders enzovoort… En toch hebben ze allemaal iets gemeen. Ze kunnen allemaal enkel bestaan op basis van dezelfde energie, dezelfde grondstoffen, dezelfde hulpbronnen, allemaal afkomstig van onze ene planeet. Als dat besef nu nog eens zou doorbreken in al die werelden dan zetten we weer een stap vooruit…

(een beschouwend stukje vandaag dus, wellicht geïnspireerd door de herfstzon die hier heel de kamer verwarmd)

Ik was het al bijna vergeten, in april is hier een ook een TV-ploeg geweest van de reeks ‘Vu Du Ciel’ van Yann Arthus-Bertrand. Ja, dezelfde als van de schitterende film ‘Home’.  Ze kwamen hier langs voor reportage voor de aflevering met als titel ‘la fin du pétrole’. Daarin zal Yann Arthus-Bertrand het probleem van olie en piekolie uit de doeken doen, en een paar voorbeelden tonen van hoe we het met minder olie kunnen doen.

Een franstalig lezer heeft me erop gewezen dat nu dinsdag de reeks te zien is op RTBF (la Une), en de dag erna op France 3. (en volgens de mensen die toen bij mij zijn komen filmen wordt dit in tientallen landen uitgezonden) Als mijn vroegere leraars Frans de uitzending zullen zien vermoed ik toch enig wenkbrauwgefrons. Een interview in het Frans is niet mijn lievelingsactiviteit.  Wie wil nagaan of mijn Frans beter is dan dat van Paul Marchal kan alvast een stukje van de reportage zien op de deze site.

Vandaag staat heel de dag in teken van Ecologie en Theater. Deze voormiddag ben ik te gast op een studiedag van het Vlaams Theater Instituut waar zo’n 160 mensen uit de podiumsector samen komen om na te denken over de vergroening van het theater. Er zijn debatten en een heleboel workshop, en de dag wordt afgesloten met een … ecologische theatervoorstelling.

Niet alleen acteurs en artiesten zetten hun beste voetje voor. Ook jongeren laten van zich horen. Zo kreeg ik een oproep in mijn mailbox van een groep jongeren die naar Kopenhagen willen fietsen met een Go-cart. Een redelijk onhaalbaar plan, dus dit verdient mijn volle steun. Op zaterdag 21 november willen ze vertrekken om aan te komen op zaterdag 12 december. Er zijn nog een paar problemen zo is de groep nog op zoek naar een geschikte go-cart en naar extra trappers of mensen die een stuk van de route willen afleggen. Wie kan helpen mag contact opnemen met: Koen, Lieselot, Tine en Johan die te bereiken op 0499/297987. Via facebook zijn ze ook te vinden.

Zoals zovelen heb ik als kind vol bewondering zitten toekijken naar de kunsten van dolfijnen en zeehonden in shows. Meer nog, ik heb mijn kinderen ook al eens meegenomen naar zo’n spektakel, in de veronderstelling dat bewondering voor deze dieren ook kan omgezet worden in engagement voor de natuur. Jammer genoeg is het verhaal achter de dolfijnenshows minder vrolijk. De film ‘The Cove’ die nu in de zalen komt, toont het redelijke schokkende verhaal achter deze miljarden industrie. Voor elke dolfijn die kunsten opvoert voor ons vermaak zijn er honderden anderen afgeslacht en verwerkt tot voedsel. Ik betwijfel niet dat dolfijnen in de Zoo en in het Boudewijnpark met de beste zorgen worden omringd, maar onrechtstreeks dragen deze parken bij tot de bloedige jacht op dolfijnen.

In de film gaat Richard O’Barry die ooit de trainer was van Flipper (jaja, vond ik als kind ook geweldig), op zoek naar de keerzijde van de dolfijnenmedaille.  De trailer hieronder toont dat het niet makkelijk was om deze ongemakkelijke waarheid te onthullen. Respect dus voor de filmmakers die erin geslaagd zijn deze wantoestanden aan de kaak te stellen. En wie plannen heeft om (bijvoorbeeld in de kerstvakantie) met de kinderen naar een dolfijnenpark te gaan is er nu een alternatief: naar de bioscoop om The Cove te bekijken. Het lijstje van mogelijke film voor een tweede Groene Loper festival wordt in elk geval steeds maar langer…

Het filmpje hierboven vertelt het verhaal van hoe een simpel idee een enorme impact kan hebben. Estland had namelijk heel lang te kampen met een gigantisch afvalprobleem. Voor veel mensen was het gewoon om de vrije natuur te beschouwen als één grote vuilnisbelt. Omdat er op de duur zoveel afval lag, voelde niemand er zich nog verantwoordelijk voor. Ook de overheid zag geen oplossing voor het probleem.

Tot enkele mensen gewoon een plan maakten om het afval, verspreid over meer 10 000 plaatsen op te ruimen. Met gebruik van internet, google maps, BE’s (bekende Estonians) en massamedia werden uiteindelijk 50 000 mensen gemobiliseerd om op 1 dag tijd het afval op te ruimen. Zoals je in het filmpje kan zien is daarvoor gewerkt met de goodwill van bedrijven, individuen en overheden met een onverwachte mobilisatie tot gevolg. Zoiets doet toch dromen niet?

Of zoals Rudy Dhont zegt in het boek ‘Designing Change’ (waar ook het voorbeeld uit Estland aan bod komt): Misschien dat één mens het verschil niet kan maken, maar met drie moeten we toch al aardig in de buurt komen.

Vandaag begint het eerste groene filmfestival van ons land. Met de groene loper werken een hele reeks organisaties samen om een week lang boeiende ecologische en maatschappelijke films te vertonen. Er staan heel wat interessante prenten op het programma. Jammer genoeg zal ik er zelf niet bij kunnen zijn, want ook deze week zijn er zes voorstellingen van Tegen De Lamp. De reeks begint trouwens goed op te schieten, nog 13 voorstellingen te gaan, en dan is het onherroepelijk gedaan. Wie de voorstelling alsnog wil zien moet zich stilaan gaan reppen.

Morgen start ook de voedseltop in Rome, een internationale conferentie die het schandaal van de honger moet aanpakken. Maar net als voor de top in Kopenhagen zijn de vooruitzichten niet zo gunstig. Het zijn vooral de rijke landen die zich niet willen engageren, voor de simpele eis om de honger uit de wereld te bannen tegen 2025. Ook een eerder gemaakt belofte om dit jaar 20 miljoen dollar te investeren om de ergste noden te lenigen staat nu weer op de helling.  Wie denkt dat dit veel geld moet ook weten dat eind dit jaar de banken enkel in Wall street 30 miljard dollar zullen uitkeren aan bonussen voor hun top personeel. Het is soms moeilijk om niet moedeloos of cynisch te worden bij dat soort berichten.

Toch weiger ik me helemaal machteloos te voelen. Ik heb alvast de petitie van Avaaz tekenen om onze leiders onder druk te zetten. Ik steun 11-11-11 in hun werk en probeer in mijn dagelijks leven te doen wat ik kan. Of het zal voldoende zijn is zeer de vraag, maar ik vind het nog altijd makkelijker om te proberen te wereld te veranderen dan om vrede te nemen met de huidige toestand.

Voor de voorstelling in Schoten ben ik langs geweest bij ’ Vita et Pax’, een secundaire school in Schoten. Ik kreeg twee lesuren om  mijn verhaal  te doen aan de leerlingen van het vierde jaar. Bij het fietstochtje naar de school werd me al duidelijk wat voor leerlingen ik zou voorgeschoteld krijgen. Grote bosrijke domeinen met uit de kluiten gewassen villa’s, goed afgeschermd van de buitenwereld.

De leerkrachten vertelden me op voorhand dat dit geen doorsnee leerlingen zijn. Een aantal van hen krijgt op hun 18^de een terreinwagen cadeau (voor de veiligheid uiteraard). Een aantal onder hen hebben thuis een verwarmd zwembad. Toen men vanuit de school vorig jaar aan leerlingen vroeg om de ecologische voetafdruk te berekenen bleek dat een aantal ouders niet wilden meewerken. Doorgeven hoeveel energie ze verbruiken of hoe vaak ze het vliegtuig nemen is een” schending van de privacy”. Het zal ook wel toeval geweest zijn dat ik in de groep van een zestigtal leerlingen op het eerste zicht geen allochtonen zag.

Ik ben gestart met een poging om duidelijk te maken hoeveel geluk deze jongens en meisjes wel hebben. Ik vroeg hen of ze een idee hadden hoe rijk ze waren. Iemand dacht bij de 20% rijksten, iemand anders dacht eerder bij de 10% rijksten. Aangezien je met een maandinkomen van 3000 euro netto bij de 1% rijksten van de wereld bent zal dit voor de meesten uit de groep eerder zoiets zijn. Dan legde ik ze uit waarom ze ook dikke pech hebben. Ze zijn de generatie die geconfronteerd zullen worden met de gevolgen van de opwarming van de aarde, met de gevolgen van piek-olie, misschien wel de eerste generatie die het met minder zal moeten doen dan hun ouders.  De reacties op mijn verhaal waren gemengd. Een aantal maakten duidelijk dat ze niet geïnteresseerd waren, anderen waren oprecht geboeid. Bij het thema vliegen was er heel wat weerstand. Het idee dat er beperkingen zouden opgelegd worden aan het aantal vliegreizen omwille van milieuredenen leek hen onrechtvaardig. Tja, de spanning tussen eigenbelang en algemeen belang zeker.

Zelf vind ik dit ook niet eenvoudig. Dit zijn jongeren die opgevoed zijn in (materiële) weelde, die alle kansen krijgen op een goede vorming, die nu al ongeveer zeker zijn dat ze zich nooit financiële zorgen zullen moeten maken in hun leven. Hoewel ze profiteren van de ongelijke verdeling in de wereld zijn zij er niet persoonlijk verantwoordelijk voor.  Hoe kan je hen duidelijk maken dat ook zij deel zijn van een globaal ecosysteem, dat hun handelen een impact heeft en dat ook zij kwetsbaar zijn als het systeem crasht . Ik maak me niet te veel illusies, maar een meisje vertelde achteraf dat ze een lijstje punten had die ze met haar ouders wou bespreken. Dus hoop dat ik maar dat haar ouders de bezorgdheid van de dochter au serieus nemen, en ze niet afschepen met wat geruststellende woorden dat zij zich geen zorgen moeten maken.

De belangrijkste tip die ik ze kon meegeven is uiteindelijk: wordt niet te rijk, want hoe rijker mensen worden hoe groter hun ecologische voetafdruk…