boek, boeken, geboekt

Gisteren op het Groene boek was de verleiding weer groot. Je kon er tussen de lezingen en debatten door rondneuzen tussen de interessante boeken rond sociale en ecologische thema’s. Ik heb mezelf voorgenomen om zo veel mogelijk te weerstaan aan de verleiding, wat maar met mate gelukt is. Je kan hier de volgende weken dan weer wat boekbesprekingen verwachten.

Maar graag vandaag wat aandacht voor boeken die minder in de picture komen.

‘Vos Eenoog doet niet meer mee‘ is een (voor-)leesboek voor jong en oud. Zeven dierenverhalen waar de het vooral voor het zeggen mensen amper aan bod komen, en waar een leeuw besluit om vegetariër te worden. Alle info kan je hier vinden.

Een boek van een andere aard is het ‘wandelboek’ van Nick Meyen. De titel is ‘wandelen met Flora’ en het gaat over een wandeling van twee mensen met hun tweejarige dochter de Pyreneeën. Op vraag van de auteur heb ik daarvoor volgende quote aangeleverd:

De omwentelingen waar we voor staan zullen zich niet enkel afspelen op vlak van energievoorziening, financiële systemen en voedselproductie. Minstens even belangrijk zijn de veranderingen in ons bewustzijn, in onze relatie met anderen, onze relatie met de natuur. Ik ben ervan overtuigt dat het opnieuw voelen van verbondenheid met het ecosysteem waarin we leven cruciaal zal zijn om een nieuw evenwicht te vinden. Tijd doorbrengen in de natuur, wandelen met onze kinderen zou wel eens even belangrijk kunnen zijn als het verkleinen van onze ecologische impact. Daarom hoop ik dat veel mensen geïnspireerd geraken door de beelden en gedachten uit dit boek

Wie zicht verder wil verdiepen in wondere wereld van wandelen en natuur en kinderen kan zich verdiepen in het werk van  Richard Louv . En wat natuureducatie integreren in het onderwijs betreft kan je meer vinden bij David Selby. Van het boek van Nick is er ook een facebookpagina met een filmpje enzo.

creativiteit versus gelatenheid

In een wereld met nogal wat gelatenheid en cynisme is een flinke portie verbeelding en creativiteit misschien wel de beste remedie om wat beweging te krijgen. Hieronder een voorbeeld van hoe een groep burgers via een slimme aanpak erin slaagt het debat over de subsidie van de lokale bibliotheek in een heel andere richting te duwen. Zo slaagden ze erin het debat over een kleine taks-verhoging om te draaien naar het belang van cultuur en boeken.

Misschien is dit wel een oefening die wel zelf wat meer moeten doen, want wie erin slaagt de betekenis van een bepaald thema in te vullen heeft een belangrijke troef in handen. Dit in combinatie met het gebruik van sociale media kan het toch een flink effect hebben. Kijk maar hoe Ademloos in Antwerpen de discussie over ‘minder files’ heeft kunnen ombuigen naar een gesprek over ‘gezondheid en ruimtegebruik’. Of hoe een groep mensen zonder auto’s in Gent zichzelf weigert in de hoek van de ‘losers’ te laten duwen, maar zich gaat profileren als ‘winners’ als het gaat over levenskwaliteit.  De Bond 18 januari 2013

Dit is de echte uitdaging denk ik, duidelijk maken dat kiezen voor een levensstijl met een kleinere ecologische voetafdruk een heleboel voordelen met zich meebrengt én de meest toekomstgerichte keuze is.

met dank aan Bloomberg

Straks ben ik op de boekenbeurs om een ingekorte versie van 2019 in te leiden. Gisteren was ik er ook op de boekvoorstelling van een heel interessant en boeiend boek met de titel ‘in het oog van de storm’.  Dit boek van Chris Jacobson en Luc Goeteyn beschrijft de menselijke geschiedenis vanuit de invalshoek van de klimaatverandering.

Daarbij brengen ze een overzicht van de belangrijkste historische gebeurtenissen en bekijken in welke mate er een relatie is met veranderingen in het klimaat. Uit het boek wordt duidelijk dat zowel revoluties als het verdwijnen van beschavingen niet steeds het gevolg is van een ander klimaat, maar dat langdurige droogtes (en stijgende voedselprijzen) heel vaak de katalysator zijn van omwentelingen. Opvallend is dat een schommeling van de gemiddelde temperatuur van 0,5 tot 1 graad voldoende is voor grote omwentelingen.

Nog maar eens een boek dat haarfijn en goed gedocumenteerd duidelijk maakt dat we inderdaad in het oog van de storm zitten. Het is dan toch verbazend dat na de doorkomst van Sandy (waarbij op zijn minst de kracht van de storm versterkt is door klimaatverandering) in de Verenigde Staten het thema van global warming nog steeds niet op de agenda komt. Nee, vooral de vraag of de marathon van New York al of niet kan doorgaan lijkt de gemoederen te bedaren.

We mogen dus blij zijn dat iemand als Bloomberg, de burgemeester van New York nu toch voor Obama wil kiezen omdat die het thema van klimaatverandering wellicht beter kan aanpakken.  Al hebben we nog niet veel gezien van Obama zijn klimaatbeleid denk ik  dat alles beter is dan het standpunt van Romney en zijn Tea-Party achterban. Voor hen is het hele verhaal van de opwarming van de aarde een complot om van de VS een socialistische staat te maken.

Maar goed, niet enkel in Amerika staat klimaatverandering niet hoog op de agenda. Bij ons is het net hetzelfde. Niet bij de politici, maar ook niet bij het grote publiek. Toen ik gisteren even op de boekenbeurs rondliep was er een gigantische opstopping. Duizenden mensen probeerden een glimp op te vangen van ene Astrid Bryan. Ik heb geen idee wie dit mens is, maar ik denk niet dat ze iets kwam vertellen over de ecologische en sociale uitdagingen waar we voor staan.

overdosis

Dit weekend misschien toch een beetje een overdosis toekomstscenario’s binnengekregen. Toen ik vrijdag voor de verjaardag van Marieke op zoek ging naar een geschenkje ben ik een boekenwinkel binnengestapt. Ik wist namelijk dat er een opvolger is verschenen van ‘de grote ramp’, het boek van Patrick Lagrou waar ik vorig jaar over schreef. Maar tot mijn verrassing was las er ook een tweede deel van ‘dagboek van eenklotejaar’ van dat ik deze zomer heb gelezen. Enja, als zulke boeken in huis zijn dan wil ik ze ook meteen lezen (idem voor mijn kinderen trouwens). En naast deze twee verhalen die sterk gelinkt zijn aan het klimaatprobleem ben ik met de kinderen ook gaan kijken naar ‘Dodo groot‘ van Dimitri Leue, dat dan weer over biodiversiteit gaat.

Laat ik beginnen met de Dodo, een voorstelling waar ook Jonas Van Geel en Toon Offeciers aan meewerken (twee andere kompanen van de Tegen de lamp voorstelling). Het is een hevige voorstelling, met heel wat humor, maar ook harde scènes die de wreedheid van de mens in al zijn facetten laat zien. Het zijn vooral de machtigen (in dit geval de kapitein) die duidelijk maken dat hun eigen belang veel belangrijker is dan welke planten- of diersoort ook. Vooral het einde blijft plakken met hevige muziek, licht en dans krijg je een mooie metafoor van onze huidige tijd. Terwijl mensen op zoek zijn naar genot en verdoving zie je het skelet van de Dodo (als symbool van de natuur die we vernietigen) verschijnen.  Schitterend geacteerd, prachtige muziek en heel wat wijsheid verborgen in het stuk. Hieronder alvast een impressie.

En dan de boeken, laat ik beginnen met het tweede dagboek van Saci Loyd. Waar in het eerste deel dat zich afspeelt in 2015 er al behoorlijk wat klimaathorror te lezen valt is het in deel twee (2017) nog een pak erger. Wie vond dat mijn zomerreeks te negatief was zal hier zeker zijn neus voor optrekken. Naast stormen en overstromingen krijgen we hier een wateroorlog tussen Israël en Palestina, massale opstanden overal ter wereld, extreem rechts dat de macht grijpt in Frankrijk, miljoenen vluchtelingen uit Afrika en een terugkeer naar levensomstandigheden ten tijde van Dickens. Het boek is echter erg spannend en bevat een behoorlijk portie humor.  Adam vond het eerste boek leuker, en ik heb ook een beetje gevoel dat de schrijfster (of vooral de uitgeverij), maar snel een vervolg wou na het eerste succesboek. Afwachten of er  nog een derde deel komt. Al blijft boek een aanrader, ook voor volwassenen.

Dan is er het boek van de Vlaamse succesauteur Patrick Lagrou. Het is het meest positieve wat ik gelezen heb en toont vooral de alternatieven. Wie een beetje vertrouwd is met het transitie verhaal zal in het boek een literaire vertaling vinden van het transitiehandboek, compleet met informatie hoe je zeep kan maken of een veganistisch cake bakken. Daardoor is het soms iets te veel uitleg, maar dank zij het nevenverhaal met de slechteriken blijft er voldoende vaart in het verhaal.

Het lijkt in elk geval dat het thema alvast bij schrijvers en toneelmakers meer en meer aandacht krijgt. Nu nog de politici misschien? Want als Nette en Gabriël in de toekomst van dergelijke doemverhalen gespaard willen blijven zullen hun papa’s Wouter en Alexander toch ook iets moeten doen aan de leefbaarheid van de planeet…

inspiratie

Bij het schrijven aan de zomerreeks heb ik me laten inspireren door een aantal bronnen, er is natuurlijk heel wat te vinden op internet maar enkele boeken wil ik zeker ook aanraden.

Het Nieuwe Noorden van Laurence Smith schetst een beeld van de wereld in 2050. Daarbij kijkt hij vooral naar de ontwikkelingen in het Noorden zoals Canada, Groenland, Rusland en Alaska. Zijn theorie is dat omwille van veranderende klimaatomstandigheden en de aanwezigheid van grondstoffen deze regio in de toekomst een stuk belangrijker zal worden. Een goed gedocumenteerd en goed geschreven boek. In de inleiding beschrijft hij ook hoe hij tot zijn conclusies komt. Opvallend is dat hij ervan uitgaan dat er geen al te grote rampen zullen gebeuren, geen financiële instorting, geen nieuwe ziektes of wereldoorlogen. Precies daarom denk ik dat het boek wat te optimistisch is, want de volgende 40 jaar zijn dergelijke calamiteiten toch moeilijk uit te sluiten.

Van heel andere aard is het inspiratie boek ‘Duurzaam denken, duurzaam doen‘, het gevolg van een Nederlands project waarbij honderden mensen samen een toekomstvisie hebben ontwikkeld. Het boek gaat over de periode 2011-2035 en bespreekt heel veel domeinen, van de klassiekers als energie tot spiritualiteit, sociale media en het nieuwe werken. Het boek doet zijn naam als ‘inspiratieboek’ zeker eer aan, al ontbreekt een groter kader om de kleine stukjes in te passen. Het boek wil een positief beeld schetsen en gaat ervan uit dat we de grote uitdagingen allemaal opgelost krijgen zonder grote schokken. Ook dit is misschien wat te optimistisch dus.

Een bijzonder boek is ook ‘Het einde van jezelf, de mensheid, de wereld, de melkweg, het universum en alles ertussenin’ van Chris Impey. Met veel wetenschappelijke gegevens en humor beschrijft de man hoe alles ooit aan een einde komt. Het hoofdstuk over bedreigingen van de biosfeer (door de mens) brengt een overzicht van wat we onszelf allen kunnen aandoen. Toch is de toon relativerend, hoe we het ook draaien of keren de aarde is gedoemd te vergaan – al zal het nog pakweg 4 miljard jaar duren.

Verder kon ik heel wat inspiratie halen uit de dagelijkse nieuwsberichten. Want de realiteit is op een aantal plaatsen nog straffer dan de fantasie. Ik hou al een tijdje allerlei krantenknipsels bij van kleine en grote gebeurtenissen die in de toekomst met een aanpassing van plaats en impact heel wat stof geven.

Het leukste boek kwam ik tegen toen ik ongeveer klaar was met schrijven. “Dagboek van een Klotejaar” van Saci Lloyd is een heerlijk geschreven dagboek van een 16 jarige tiener in London in 2015. Het is een jongerenboek en ik heb het eerst Adam laten lezen. Hoewel hij eerst wat tegenpruttelde (want boeken door zijn papa aanbevolen zijn per definitie fout). Maar hij is er dan toch in beginnen lezen op de trein en toen was hij niet meer te stoppen, in twee dagen had hij het uit. Dan ben ik er zelf aan begonnen met eenzelfde effect. De context is dat Engeland het eerste land is dat start met CO2 rantsoenering, wat grote gevolgen heeft voor het dagelijks leven. Tegelijk krijgen we vanuit het perspectief van Laura informatie over grote droogtes en dan weer gigantische stormen. Het boek is geschreven met humor maar zeker niet vrolijk, bijvoorbeeld als op het einde de waterkering van London het begeeft en de hele stad onder water komt te staan.

Een echte aanrader voor iedereen die tieners in huis heeft. Of ik nu zelf iets ga doen met de zomerreeks staat nog niet vast, het zal vooral kwestie zijn van er tijd voor te vinden om zoiets grondig uit te werken…

boekenbeurs

Voor de derde keer op rij zal ik op de boekenbeurs aanwezigheid. Vandaag maandag zal ik samen met Tinne en Ilona ons kinderboek ‘signeren’ zoals dat heet van 12u tot 15u op de stand van Van Halewyck.

Ik ga er steeds heen met een dubbel gevoel. Om daar in een rij met auteurs te zitten wachten tot iemand komt om het boek te laten signeren is een beetje zielig. Voor veel auteurs wil dat vooral zeggen veel zitten wachten en ondertussen de gigantische rijen zien staan bij Piet Huysentruyts of Goedele Liekens van deze wereld. Wél leuk is een praatje maken met een zeldzame lezer die een praatje komt maken. En nog leuker is zelf rondlopen – liefst bij de kleinere stands – en zorgvuldig de Piets en Goedele’s ontwijkend om te kijken wat er nog allemaal gepubliceerd wordt.

En dat is natuurlijk het moeilijkste want er zijn altijd wel enkele boeken te vinden die de moeite zijn om te lezen. Omdat ik een leescultuur echt wel belangrijk vind mogen mijn kinderen op de beurs altijd 1 boek kopen. Met als gevolg dat ze uren kunnen ronddolen en vergelijken en kijken, wat ze graag doen trouwens. Zelf sta ik me dan ook toe om een boek te kopen.

Verder is zo’n boekenbeurs ook een gigantisch commerciële bedoening, waarbij ik toch niet altijd begrijp waarom mensen met tienduizenden tegelijk altijd maar kookboeken kopen en nauwelijks geïnteresseerd zijn in de vele soms bijzondere interessante boeken die er verschijnen. De thema’s die mij meest boeien hebben vaak te maken met klimaat, milieu, en nog meer in het bijzonder boeken rond systemen, de toekomst, mogelijke oplossingen en alternatieven. Daarvoor zal ik niet in de file moeten staan.

boekenruil met JS Foer

Vrijdagavond was er in de Gentse Vooruit een drukbijgewoonde lezing met Jonathan Safran Foer en Louise Fresco met de titel ‘Dieren eten in tijden van voedsel- en klimaatcrisis’. Ik mocht voor de lezing aanschuiven met een groepje journalisten en had zo de kans ook een paar vragen te stellen aan de sprekers. Zowat Iedereen is het over eens dat vleesmatiging nodig zal zijn om een hele reeks problemen aan te pakken, zoals klimaatverandering, ontbossing, ondervoeding, dierenleed en welvaartziektes. Mijn vraag was of de overheid daar niet actiever moet rond werken, in plaats van nu spotjes op TV te tonen om varkensvlees te promoten zouden ze op de vleesverpakking ook een waarschuwing kunnen zetten ‘dit vlees eten kan uw gezondheid en die van de planeet schaden’. Jonathan Safran Foer vertelde dat dit misschien nu wat te veel verwacht is, maar hij denkt dat de houding ten opzichte van vlees zal evolueren zoals de houding rond roken is aangepast. Als het bewustzijn groeit wat de impact is van de vleesindustrie, dan zal ook het draagvlak groeien om strengere maatregelen te nemen. Er is dus een belangrijke individuele stap, zelf kiezen voor vleesmatiging, maar je hoeft het niet allemaal aan de consument over te laten. Niet alle keuzes die voorhanden zijn hebben we nodig. Zoals het niet nodig is om speelgoed te kunnen kopen met zware metalen in, is het ook niet nodig vlees te kunnen kopen dat een gevolg is van dierenmishandeling. Dus op die manier kan de overheid wel een rol spelen.

Hij vond het daarom belangrijk dat vanuit heel veel  verschillende invalshoeken informatie wordt gegeven. En het feit dat de Vooruit afgeladen vol zat wijst erop dat de beweging gestart is.  Op youtube kan je al een verslagje bekijken zowel van de lezing als van de persconferentie.

Een erg interessante avond dus, waar ik ook nog heb uit onthouden:

- het is niet nodig/wenselijk om te proberen alle vleesconsumptie te vermijden of verbieden

- om zeven miljard mensen te voeden zal naast kleinschalige landbouw ook steeds behoefte zijn aan grootschaliger landbouw

- vlees uit de bio-industrie is zoveel mogelijk te vermijden omwille van de milieu-impact en het dierenleed

- de vraag is dus niet wordt je vegetariër of niet: maar hoe kunnen we alternatieven vinden voor de redelijk verwoestende methodes van grootschalige vleesproductie

- elk van ons kan makkelijk kiezen om minder vlees te eten, zonder daar iets belangrijk te moeten voor inboeten

Een MO*paper met meer achtergrondinformatie kan je gratis downloaden op http://www.mo.be/mopapers.

Graag verwijs ik nog even naar de volgende Mo-lezing op dinsdag 2 februari om 20u in het Antwerpse Zuiderpershuis  met als titel ‘Leidt klimaatverandering tot oorlogen?’ Sprekers zijn dan de Duitse wetenschapper en auteur Harald Welzer en Navo-topman Jamie Shea. Alle info vindt u op http://www.mo.be/molezing.  Over Klimaatoorlogen schreef ik hier vroeger al een stukje.

(en op de foto; een boekenruil met JS Foer, waarbij hij beloofd heeft om Nederlands te leren,…)

weekendplannen?

Goed regenton-weer vandaag, en voor nogal wat mensen met kinderen vakantiedagen. Zelf ben ik opnieuw een paar dagen in Oostende bij mijn moeke. Ze heeft nu ook digitale TV en Adam is zowat gek aan het worden, want nu moet hij kiezen tussen 300 kanalen. Ben ik blij dat we thuis geen TV hebben. Maar straks gaan we toch op zoek naar wat Low Impact activiteiten, regen of geen regen. Graag kondig ik tevens een paar interessante initiatieven aan voor de volgende dagen.

Komend weekend, 7 en 8 november is er opnieuw de  Open Klimaathuizen dag.  Open Klimaathuizen is het jaarlijkse opendeurweekend van lage-energiewoningen en passiefhuizen. Tijdens twee uur durende rondleidingen laten de huiseigenaars je de talrijke voordelen van energievriendelijk bouwen wonen horen, zien en voelen. De infosessies zijn steeds in kleine groepjes van 8, 15 of 20 mensen. Je krijgt overal een warm onthaal. Geen verkoopspraatjes, maar een persoonlijk verhaal van de bouwheer over keuzes maken.
Open Klimaathuizen biedt een gevarieerd aanbod met meer dan 100 rijhuizen, appartementen en vrijstaande woningen die elk op hun eigen manier energie besparen. Bezoekers komen uit eerste hand te weten hoe het bouwproces verloopt, en welke belangrijke aandachtspunten zijn bij het bouwen van een energievriendelijk huis. Bekijk hier alle mogelijke huizen en schrijft je meteen in.

Op zaterdag kan je op de boekenbeurs in Antwerpen terecht voor een workshop ‘Low Impact Kids’, samen met Ilona Plichart geef ik een workshop voor kinderen met een boel leuke opdrachten rond het verkleinen van de impact. Voor kids van 12 tot 16 jaar in de Rode zaal om 14u30.  Wie toevallig op de boekenbeurs is die dag kan me ook even komen bezoeken in de stand van Van Halewyck alwaar ik de strijd aangaan met Goedele Liekens en Piet Huyentruyt in een wedstrijd ecologisch signeren. (grapje hoor)  Ik  vrees trouwens dat beide topverkopers van boeken niet zo bezorgd zijn om het milieu, gelukkig gaat de boekenbeurs zelf wel aandacht besteden aan de eigen voetafdruk. Samen met Argus en Ecolife is er een wedstrijd voor de Groenste stand, en tevens wordt de voetafdruk van de boekenbeurs zelf berekend. Je zou dit dan ook de eerste Eco-boekenbeurs. Al bij al nog een signaal dat eco meer en meer mainstream wordt en we er niet meer op heen kunnen…

Mijn bijzondere reisgezel

Het bad gisteren heeft me deugd gedaan. Ik heb trouwens erna het warme badwater gebruikt om nog wat te poetsen in huis. Mijn volgende bad is ook al gepland, namelijk op 5 oktober. Dan doe ik, als alles goed gaat, mee aan de marathon van Brussel. Aangezien in sinds 1 mei geen vlees en vis meer eet en de voorbereiding op de marathon redelijk wat fysieke inspanningen vraagt ben ik nog op zoek naar aangepast voedingsadvies. Kan ik mijn beste marathontijd (3u37) verbeteren met een lokaal vegetarisch dieet?

Hoewel ik erg tevreden was met mijn reisgezellen van de laatste 2 weken (zie foto), had ik er nog eentje extra bij; mijn reisboek. Weduwe voor een jaar, van John Irving, is een lijvig, bij momenten hilarisch maar ook dramatisch verhaal over twee generaties schrijvers. Ik heb gelezen in de boot, aan het water, in de tent, voor de tent, op de trein, op de bus, in het hotel. Zodra het donker werd kon ik verder lezen met de opdraaibare hoofdzaklamp.

Eigenlijk zou een mens daarvoor alleen al extra vakantie moeten kunnen krijgen. Om te lezen. Daarmee ondek je hele werelden, fascinerende mensen, emoties en gebeurtenissen en dat allemaal met nauwelijks impact. Mijn boeken van Irving (ik heb ze ongeveer allemaal) zijn niet geselecteerd voor de ‘neem een boek, geef een boek’ kast die ik aan het opzetten ben. Ik ben nog op zoek naar een openbare plek (in Gent) om de kast te zetten, suggesties zijn welkom. Jammer genoeg hebben we in Gent geen veerboot (zoals hier op de foto in Stocholm) om zo’n boekenkastje te openen. Zelf heb ik daar een boekje meegenomen over de Noord-Zuid verhoudingen. Op een dag moet ik wel nog eens terug om er een boek te plaatsen.

PS voor de Gentenaars. Zaterdag sta ik met een LIM standje op de Gentse feesten. Wie zin heeft om een uurtje de stand mee te bemannen mag het laten weten via steven@lowimpactman.be