leuke dingen voor de mensen (en de wereld)

Goed nieuws; het gaat steeds beter met de Community Supported Agriculture én de media tonen aandacht voor deze interessante manier van voedselproductie. Deze mooie reportage op Koppen toont de vele voordelen van landbouw die gedragen wordt door lokale gemeenschappen. Het verhaal van het ex-model dat een serieuze carrière shift maakt naar boerin zal wellicht ideeën oproepen bij bedenkers van het programma boer zkt vrouw. Op deze site kan je meer lezen over de bestaande projecten. Als we dit soort landbouw willen ondersteunen kunnen we er maar beter klant van worden.

Nog goed nieuws voor de voedselteams, de schepen van Facility Management (gebouwen dus) van de stad Gent engageert zich om samen met haar collega’s op zoek te gaan naar bijkomende plaatsen om depots voor voedselteams te organiseren. Er zijn wel al 17 teams actief die ongeveer 550 gezinnen bedienen, maar er is tevens een wachtlijst van ruim 130 mensen die in het netwerk willen stappen. Het vinden van een geschikt depot is meestal het grote probleem, daarom heb ik gevraagd om daar werk te maken. Er zijn heel veel gebouwen van de stad, de scholen, OCMW en anderen die niet continu gebruikt worden. Het voedselteam van het Rabot neemt trouwens zijn intrek in de Kerk. Voedselteam leden zullen misschien nog blij verrast worden als ze 2 broden en 5 vissen vinden in hun voedselpakket!

Dat goede ideeën snel hun weg vinden is hier ook te merken aan de introductie van de eerste Give-boxen en ‘ruil-je-boek-kast’ in Gent. Vanuit de buurtwerking zorgen deze initiatieven ervoor dat mensen en spullen elkaar vinden en tegelijk het milieu wat sparen.

De ‘give box’ van de Bloemekenswijk vindt men elke woensdag op de stoep van het buurtcentrum, Frans Van Ryhovelaan 119. De ‘give box’ van de wijk Sluizeken-Tolhuis-Ham staat in Buurtcentrum ’t Sluizeken, Godshuishammeke 20. Men kan er elke werkdag van 9 tot 12 uur terecht of tijdens activiteiten.  De ‘ruil-je-boek-kast’ van de Rooigemwijk vindt men vanaf vrijdag 28 juni 2013 in Buurtcentrum Rooigem, Linnenstraat 27.

Om de goede flow nog te versterken, een oproep om meteen ook te zorgen voor een beetje meer bos in Vlaanderen. BOS+ is op zoek naar stemmen, veel stemmen. Want per 5.000 stemmen krijgen ze 5.000 euro voor onze bossen. BOS+ wil bossen een duwtje in de rug geven: bomen planten, struikranden aanleggen of poelen herstellen. Alles voor de biodiversiteit in ons bos. Maar daarvoor hebben we hulp nodig. Surf daarom naar www.evoto.be en stem op BOS+. Per stem krijgt BOS+ 1 euro voor het project Business 4 Bos. Waarvoor heel erg bedankt!

uitgestelde koffie

De volgende keer dat ik iets ga drinken in een café ga ik alvast informeren of ze ook uitgestelde koffie hebben. Het is een idee dat gisteren plots overal opdook in de media. Het concept zou ontstaan zijn in Napels en gaat er van uit dat je naast het drankje dat je voor jezelf bestelt, je  er nog eentje (of meer) extra betaalt. Deze drink je echter niet op, maar is dan voor daklozen of mensen met weinig centen die komen informeren of er een ‘uitgestelde koffie’ is. Alweer een nieuwe vorm van ‘delen’.

Je weet dus niet zelf aan wie je een koffie schenkt, en de drinker van de uitgestelde koffie weet ook niet van wij hij of zij het drankje heeft gekregen. Het model vertrekt van vertrouwen in de bar (die de uitgestelde koffie ook daadwerkelijk gaat weggeven), en kan ook toegepast worden in restaurants. Er zit wel een caritatief kantje aan en dit lost uiteraard de structurele problemen van de toenemende armoede niet op, al kan het aan de andere kant geen kwaad om wat generositeit te tonen.

Het is dus afwachten of het idee na Italië en Nederland nu ook hier ingang zal vinden. Het lijkt me wel iets om hier daar horeca zaken te zien met aan hun deur een bordje “hier uitgestelde koffie te verkrijgen”.

Een volgende stap is dan om niet alleen een koffie te delen, maar misschien ook eens het gesprek aan te gaan met mensen die het niet zo makkelijk hebben. Zou wel eens heel boeiend kunnen zijn.

we doen en delen het zelf

Het zou niet slim zijn om alle oplossingen te verwachten van bedrijven of van de overheid. Meer nog, hoe moeilijker de situatie wordt, hoe meer we zelf ons lot in handen zullen moeten nemen. Het is dan ook met plezier dat ik alweer enkele nieuwe initiatieven kan voorstellen die daar volop aan werken. Het zijn groepen die bezig zijn met twee basisbehoeften: energie en voedsel en spullen.

De wind is van iedereen, maar windmolens niet. Daarom organiseert een groep mensen uit het Gentse een actie gericht aan de Provincie Oost-Vlaanderen om de wind terug schenken aan zijn burgers door het energielandschap open te stellen voor burgerinitiatieven onder de vorm van energiecoöperaties. Aangezien de provincie daar binnen enkele weken een beslissing in zal nemen een oproep om te tekenen voor propere, lokale en onafhankelijke energie: www.EnerGent.be. Deze groep is trouwens ook aan het uitzoeken of ze een eigen energiecoöperatieve kunnen oprichten om te investeren in hernieuwbare energie.

Wat voeding betreft is een van de grote problemen het ontbreken van grond voor jonge mensen die aan kleinschalige landbouwproductie willen doen. “Coöperatief natuurlijk” is een groep mensen die samen een stuk landbouwgrond willen aankopen. Daarop willen ze bos planten, aan tuinbouw (permacultuur) en recreatie doen. Of dit project zal slagen hangt af van de steun die gevonden kan worden bij de bevolking. Er werd al flink wat nagedacht over dit project, het resultaat daarvan kan je hier lezen, een stevig werkstuk vol interessante ideeën. Contactpersoon is Maarten Redant via mardukski@gmail.com.

Nu we overal nieuwe initiatieven zien opduiken die te maken hebben met delen hebben de slimme meisjes en jongens van Bewustverbruiken een overzicht gemaakt van alle deelinitiatieven. Dit maakt het voor ons alweer een stukje makkelijker om zelf op deze trein te stappen en te zien wat er allemaal gedeeld kan worden. Zet de site van gedeelddoor maar meteen bij je favorieten.

Al de alarmerende berichten in de media ten spijt, de nieuwe wereld krijgt ook stilaan vorm, meer nog, we kunnen er allemaal aan meewerken.

het nieuwe delen

Dat ‘delen’ meer en meer de plaats zal innemen van ‘hebben’ is al langer bekend. Stilaan krijgt deze beweging meer een meer aandacht in de media, zo ook in het magazine van De Morgen. Een beetje jammer dat hier gesproken wordt over ‘vrekken’ en dat men er van uit gaat dat de crisis de belangrijkste drijfveer is voor het delen. Volgens mij gaat het over een veel diepere verandering die te maken heeft met het loslaten van een materialistische levensstijl en het omarmen van het besef dat je veel vrijer bent met minder spullen. Daarbij komt nog dat door het delen ook relaties tussen mensen versterken en dus zeker niet enkel ingegeven is door financiële motieven.

De ‘trendwatchers’ die de trend van het delen aankondigen zijn wel een beetje laat, gezien het delen in al zijn vormen al erg oud is. In het artikel komen de bekende voorbeelden aan bod zoals autodelen en cambio. Meer recente initiatieven als Repair Cafés en thuisafgehaald worden ook vermeld. Er zijn natuurlijk ook toepassingen als Spotify (om muziek te delen) en open source software (zoals Ubuntu). We kennen al langer de letsgroepen, maar nieuwe sites zoals spullendelen.be, tuindelen.be en iedereenruiltmee.be doen het ook goed. In de kunstensector heb je onder andere KringloopExpo of kunst in huis.

In Frankrijk kan je je wasmachine delen met buren, anderen delen meteen gewoon het hele huis met elkaar. Deze Nederlandse site is ook gericht op delen en ruilen van spullen,  er zijn Swappings en Swichings voor kleren. Naast de traditionele tweedehandsbeurzen voor kinderkleren kan je ook terecht op de swapswan site. Je ziet in steeds meer steden systemen van fietsdelen en ook de NMBS doet met Blue Bike Je kan ook je sofa delen met reizigers via Coach surfing. De bibliotheek is al een heel oud gemeenschappelijk systeem om boeken te delen, maar je kan ook terecht op wisselboek. In de Verenigde Staten kan je nu ook terecht voor huisdieren delen, en zelf doe ik aan pianodelen. Mijn kostbaarste bezit is namelijk een kwart vleugelpiano die ik graag ter beschikking stel van enkel pianistes uit de buurt die hier komen spelen als ik niet thuis ben.

Kortom, wie een beetje moeite doet hoeft nauwelijks nog iets te kopen of te bezitten. Misschien tijd voor een nieuwe TV format; een gezin gaat een jaar leven leven van delen en ruilen. Wie gaat de uitdaging aan? En voor wie er nog niet genoeg van heeft, deel ik hier graag een lezing van Rachel Botman.

.

0,7 of 10%

Ruim 60 000 mensen hebben meegezongen met Sing for the climate, dat lijkt me toch een behoorlijk signaal. Tegelijk lees ik dit weekend dat de Belgische bijdrage voor ontwikkelingssamenwerking flink geslonken is (-13%). Terwijl duidelijk is dat de slachtoffers van klimaatverandering zich vooral in het Zuiden bevinden gaat onze steun terug ferm achteruit. Het pijnlijke is dat in elk regeerakkoord, bij elke nieuwe minister of staatssecretaris voor ontwikkelingssamenwerking met veel overtuiging gemeld wordt dat België van plan is de bijdrage op te trekken tot 0,7 % van het BNP.  Een belofte van 1970 (!) die nog geen enkele keer gehaald is. Wie gelooft deze mensen nog.

Dit moest ik toch even kwijt. Dit falen van de overheid mag geen reden zijn om zelf niks te doen. Te geven dus. In het boekje ‘de wereld veranderen hoe doe je dat’, staat een interessant stuk hierover. Het gaat over Toby Ord die onderzocht hoe je nu het meest effectief geld kan geven en hoeveel dit dan zou kunnen zijn. Zijn conclusie is dat 0,7% nogal mager is, hij stelt voor om 10% te nemen. Hij kwam tot dit getal door eerst te  berekenen hoe rijk hij was.

Op deze pagina kan je dit zelf ook doen, let wel, je moet dan nog even omzetten van dollar naar euro (1 dollar = 0,77 euro).  Je kan eventueel nog eens met deze andere site de berekening maken – hoewel ze een beetje anders rekenen). Toen Ord ontdekte dat hij bij de 4% rijkste van de wereld hoort en besefte dat als hij 10% van zijn inkomen zou weggeven dan nog bij de 5% rijkste zou horen was zijn keuze snel gemaakt.

Bij mijn berekening zou ik zakken van 6,6 naar 7,9 %, inderdaad niet echt een probleem. Op dezelfde site bekijkt hij dan ook hoe je het meest effectief kan helpen. En als ik daar even snel de oefening maak zou ik ongeveer 45000 ‘schooljaren’ kunnen financieren. Goed, ik heb even niet de tijd om dit allemaal grondig na te rekenen. Maar het punt is wel; laten we wel blijven beseffen hoe rijk (de meesten van ons) zijn, en dat delen echt geen kwaad kan. (Zingen alleen zal niet genoeg zijn)

delen is de toekomst

Het was een trapkracht in de regen gisterenavond. Maar toch waren en zo’n goede twintig fietsers om onder begeleiding van 4 politieagenten (ook op de fiets) om een ritje door de stad te maken. Er was muziek, enkele mensen waren vrolijk verkleed en het was best gezellig.

Ondertussen heb ik al heel wat reacties gekregen in verband met de koelkastkwestie. Johan suggereert het ‘pot in pot’ systeem, een stroomloos model dat werkt met de warmte van de zon. Ik heb er zelf ook al wat mee geëxperimenteerd, maar in ons klimaat werkt dit niet echt goed. Het voorstel van Kris om mijn koelkast (of diepvries) in de kelder te zetten is zeker een goede actie, alleen heb ik geen kelder, dus dat lukt ook niet. Origineel was het idee van Koen om een deel van zijn diepvries aan mij af te staan zodat ik daar steeds een zestal pet-flessen water kan laten bevriezen die ik dan hier kan gebruiken om een koude kast koel te houden. Is in principe haalbaar, want Koen woont om enkele kilometer van hier dus met de fiets net te doen, hoewel misschien ook niet zo praktisch. Naast het dagelijks gesleur met de regenwateremmers zou er dan ook nog het ‘ijstransport’ bijkomen. Renaat stuurde me een interessante link over het ombouwen van een diepvriezer naar een koelkast. Dit lijkt me wel wat om eens uit te proberen, zeker ook gezien het lage verbruik van dit experiment. Daarnaast kreeg ik ook nog tips rond andere manieren van voedsel bewaren. Een ijskelder uitgraven zou in sommige omstandigheden ook nog een optie zijn. Of nog even langer zonder koelkast leven…ik hou jullie op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.

In elk geval mooi om zien hoe vele stukjes individuele kennis op zo’n manier plots gemeenschappelijke kennis wordt. Want ik vermoed dat andere lezers ook weer geïnspireerd kunnen geraken van deze voorbeelden. Als ik zie wat er op dit ogenblik aan het gebeuren is van de vele mensen die ideeën, spullen en energie delen krijg ik het wel eens warm van binnen. (en daarvoor is geen koeling nodig)

een mooie zaterdag

Ik kan erg genieten van een gewone zaterdag waar ik niks bijzonder moet doen. Zo begin ik de dag meestal met een bezoekje aan de bibliotheek waar ik terecht kan voor boeken, kranten, muziek en films. Al is de afdeling van Sint-Amandsberg niet zo groot, er is een groter aanbod dan wat pakweg Louis XIV aan cultuur ter beschikking had. Wellicht beseffen we onvoldoende welk voorrecht dit is. Vlak naast de bib is er op zaterdag de boerenmarkt, goed voor verse groenten en fruit én een praatje (iets waar in de supermarkt meestal geen tijd voor is). Ik koop ook vijf slaplantjes want vandaag begint voor mij het moestuinseizoen.

Als ik de boeken en groenten thuis heb afgezet neem ik fiets om een paar kilometer verder bij een vriendin een auto op te halen. Het is een deelauto die ik even ga gebruiken om 180 liter bio-potgrond op te halen. Ik ben namelijk lid van de lokale Velt-groep en die organiseren elk jaar een groepsaankoop voor biologische zaden en materialen.  Het is daar een gezellige boel en ik krijg meteen een glas bio-gluhwijn aangeboden. Ik krijg te horen dat het aantal bestellingen de hoogte  ingaat en er steeds meer mensen inschrijven voor de cursussen moestuinieren.  Ik wordt ook uitgenodigd voor de volgende cursus ‘tuinieren in potten‘, maar het zal moeilijk te combineren zijn met mijn agenda. Ik neem nog een extra zak bio-potgrond mee voor een letser. (Gisteren kreeg ik trouwens nog een potje lokale honing van een andere letser)

En dan is het nog niet gedaan, als ik de auto terugbreng kan ik daar nog enkele platen en strips kiezen uit een doos met spullen die weg moeten, en zo alweer een tweede leven krijgen. En terwijl ik dit zit te schrijven (op mijn nieuwe tweedehandscomputer) maak ik via facebook nog wat afspraken met Alexia om haar ‘dagen zonder vlees‘ nog wat meer te promoten. Kortom, er is een hele wereld van uitwisseling, samenwerking en zelfvoorziening beschikbaar, en meer en meer mensen vinden er de weg naartoe.

Juliet Schor en de ‘sharing economy’

Zaterdag was Juliet Schor te gast in Brussel, op uitnodiging van o.a. Oikos en de Europese Groenen. De zaal zat helemaal vol voor deze  professor Sociologie verbonden aan Boston College. Ze is auteur van verschillende boeken die de overconsumptie, de prestatiemaatschappij en het ermee verbonden overwerken aankaarten. In Brussel kwam ze vooral haar laatste boek ‘Plenitude. The new economics of the true wealth’ voorstellen. Ik heb nog geen van haar boeken gelezen en was dus wel benieuwd naar haar verhaal.

Ter inleiding gaf ze nog enkele cijfers en slides die aantonen hoe ongelijk en verwoestend onze huidige consumptiepatronen zijn, een getal dat mij is bijgebleven is dat over het gebruik van grondstoffen en materialen. Zo gebruikt een Europeaan elke dag 43 kilogram grondstoffen en materialen. Daarin zit ook alle indirect materiaal gebruik dat samenhangt met ons consumptiepatroon. Inwoners van de VS gebruiken met 88 kilogram/dag trouwens het dubbele. Ze ging wat dieper in op het verhaal van textiel, en hoe dit in korte tijd is geëvolueerd van iets van waarde tot een product dat in steeds grotere hoeveelheden wordt gekocht en weggegooid. En waarbij tweedehandskledij nu bijna waardeloos is geworden (in economisch opzicht).

Toen kwam het deel waar ik het meest op zat te wachten. Wat is dan het alternatief voor het huidige kapitalistisch model. De basisprincipes zijn volgens Schor: minder werken (arbeidsduurverkorting), anders consumeren, grotere mate van zelfvoorziening, lokaal coöperatief ondernemerschap en versterken van sociaal kapitaal. Ze illustreerde het eerste punt met een aantal historische feiten die aantonen dat het verlagen van de arbeidstijd zowel een positieve invloed heeft op de werkeloosheid als op de ecologische impact. Tenslotte is minder werken ook een belangrijk element voor het verhogen van de levenskwaliteit. Vanuit mijn eigen ervaring kan ik die stellingen alleen maar bevestigen.

In het laatste deel gaf Juliet Schor voorbeelden van wat er in de Verenigde Staten allemaal bezig wat de nieuwe economie betreft. Daarbij de (ook hier gekende) voorbeelden van autodelen, stadslandbouw, letsgroepen, swapping, couchsurfing, freecycling, of fondsenwerven via het publiek zoals met Kickstarter. Wat hier een beetje ontbrak voor mij is toch de grote kloof die er nog is tussen deze opkomende lokale initiatieven en de ‘reguliere’ economie en hoe die zou kunnen overbrugd worden. In elk geval de lezing van Juliet Schor bevestigt nog maar eens de nood aan andere manieren van consumeren en produceren. En wie in 5 minuten de samenvatting van haar ideeën wil zien komt met dit filmpje al een stuk verder.

New Dream Mini-Views: Visualizing a Plenitude Economy from Center for a New American Dream

Wellicht niet toevallig, dit weekend kreeg ik nog een mail van een blog lezer (bedankt Brigitte) om me attend te maken op alweer een nieuw ‘sharing initiatief’: Traderoom,  een goed concept, de moeite om verder te bekijken.

12 april 2034: freeconomy

Nu iedereen over een basisinkomen beschikt zijn er daarnaast heel wat lokale en complementaire munten ontstaan om het economisch verkeer tussen mensen te regelen. Maar er is nog meer, een steeds belangrijker deel van de uitwisseling van goederen en diensten tussen mensen gebeurt zonder dat er geld aan te pas komt. Dit economisch model, ook wel ‘free economy’ genoemd is ontstaan in het begin van deze eeuw als een kritiek op de samenleving waar alles rond geld draaide. In de beginjaren werd nogal smalend gesproken over deze ‘freak economy’ als iets van idealisten en luieriken, maar nu zie je dit fenomeen overal als de normaalste zaak te wereld.

Ik ben natuurlijk zelf ook heel lang lid geweest van de Letsgroep in Gent en ken ook wel de Torekens en andere regionale munten en deelsystemen. Bij deze modellen heb je nogal wat werk bij het bijhouden van de stropkes of punten en is er een heel datasysteem nodig om dit allemaal in goede banen te leiden. Altijd is er een soort angst van als ik iets geef wil ik toch zeker zijn dat ik iets terug krijg van dezelfde (of liefst grotere) waarde. Ondertussen leven we in andere tijden en is de mentaliteit grondig gewijzigd.

Mensen doen nu zaken voor elkaar zonder er iets van terug te verwachten. Wie te veel heeft deelt, zo zie je regelmatig mandjes op straat staan met eieren of courgettes. Het gaat dan om overschotten die je gewoon kan meenemen. Wie iets nodig heeft vraagt het, kijk maar naar het gigantisch succes van de ‘durftevragen’ sessies. Het klinkt misschien paradoxaal in een tijd waar we erg zuinig moeten zijn met energie en grondstoffen, maar het uitgangspunt is dat er nu genoeg is voor iedereen. En dat we erop vertrouwen dat niemand meer neemt dan nodig.

Ik kan me voorstellen dat de generaties die leefden eind vorig eeuw dit totaal absurd zouden vinden. Relaties tussen mensen waren vaak gekenmerkt door wantrouwen. “wat wil de ander van mij…ik moet oppassen of ik wordt in de zak gezet… je kan tegenwoordig niemand meer vertrouwen…ik zal wel voor mezelf zorgen, ik heb niemand anders nodig…” Omdat onze status vooral afhankelijk was van ons bezit was iedereen druk in de weer het eigen bezit te vergroten en te beveiligen. Nu worden mensen vooral gewaardeerd voor wat ze bijbrengen aan de buurt en de gemeenschap. Toch wel iets aangenamer vind ik persoonlijk…

Hieronder een klein filmpje uit de begindagen van de freeconomy…

gratis pruimen

Gisteren nog een mooi staaltje gezien van “delen van overvoed”. Met het oog op de voorbereiding van de 100 kilometer nog een flinke training gedaan. En op de terugweg, na ongeveer twintig kilometer, op het moment dat ik nood heb aan wat nieuwe energie staat daar plaats een ladder op de stoep. Aan de ladder een briefje met de melding: “gratis pruimen”. En boven de ladder een boom vol met sappige rijpe gele pruimen. Ik ben uiteraard gestopt, ben de ladder opgeklommen en heb daar een aantal heerlijke exemplaren opgegeten. Net de energie die ik nodig had. Naast de ladder waren ook nog plastiek zakjes gelegd, voor mensen die graag een kilootje wilden meenemen naar huis. Mooi toch als mensen ongedwongen en belangeloos delen wat ze te veel hebben.  Als we dat wat meer zouden doen zou de wereld er weer een stukje beter uitzien. Met dank aan de gulle gevers (pruimen zijn de vinden langs de Schelde, iets voorbij Gentbrugge brug, richting schippershuisje)