dromen van andere energie

 

Twee filmpjes uit Gent. Hoe kinderen, mannen en vrouwen dromen van schone energie, in handen van de gemeenschap zelf, zonder negatieve gevolgen voor de leefomgeving. Dromen die alle steun verdienen. Dromen die realiteit kunnen worden.

in de stille kempen

De voorbije weken is er met mondjesmaat informatie vrijgekomen van Limburg Gas NV die in de voormalige steenkoolmijnen in Limburg op zoek wil gaan naar gas. De NV vroeg alvast een vergunning aan om proefboringen te doen, zonder dat er een politiek debat is gevoerd over de wenselijkheid van dit project. Ook Shell toont  interesse in de mogelijkheid om in de Kempense ondergrond gas te ontginnen via de omstreden methode van ‘fracking’.

Bij ‘fracking’ wordt diep in de ondergrond een mengel van water, zand en chemische stoffen ingespoten onder hoge druk. Zo worden de lagen waarin het gas zich bevindt gebroken en komt er gas vrij. Het is een van de technologieën gericht op de onconventionele olie- en gaswinning. Omdat het duidelijk is dat het niet meer lukt de productie van conventioneel gas en olie nog op te drijven en omdat de prijzen flink gestegen zijn worden deze technieken die al lang bestaan nu economisch interessant. Ze maken duidelijk hoe ver we willen gaan om onze energieverslaving nog een tijdje te verlengen.

Alleen al omwille van het klimaatprobleem zou de keuze moeten zijn niet meer te investeren in fossiele brandstoffen en volop de kaart van de alternatieven te trekken. Niet dus. Er wordt gekozen om het fossiele pad verder te volgen met grote nieuwe milieuproblemen tot gevolg.  Denk maar aan vervuiling van grondwater, aantasting van natuurgebieden en grondverschuivingen, mogelijk zelf aardbevingen.

De fossiele lobby is echter sterk en het ziet er naar uit dat Joke Schauvliege weinig weerwerk zal bieden aan deze verleiding. Want Vlaanderen zal natuurlijk wel een graantje meepikken mocht er energie uit onze ondergrond worden gewonnen. Dat we daarmee opnieuw de omslag naar duurzame alternatieven missen en de milieuproblemen nog groter maken is bijzaak. De korte termijn regeert.

Je kan alvast je mening kwijt via deze enquête: http://ec.europa.eu/yourvoice/ipm/forms/dispatch?form=SHALEGAS&lang=nl

de laatste dag van mijn vorig leven

Vanavond is het eindelijk zover. De eedaflegging van de nieuwe gemeenteraad van de stad Gent. Het is vooral een ceremoniële gebeurtenis die volgens een aantal strikte regels zal verlopen. De nieuwe gemeenteraadsleden mogen elk 1 persoon uitnodigen in de raadszaal. Daarnaast is de ceremonie ook te volgen op een groot scherm in een andere zaal in het Stadhuis, trouwens iedereen is welkom om 20 uur. Na afloop is er een receptie, waarbij de nieuwe raadsleden opnieuw elk 1 genodigde mogen meebrengen. Of de receptie ook op groot scherm gevolg zal kunnen worden weet ik niet.

Ik leg in elk geval mijn kringwinkel jasje klaar en sta te popelen om aan het echte werk te beginnen. Ik ben heel benieuwd hoe het politieke spel gespeeld wordt en of het zal lukken om een klein beetje in de richting van meer sociale duurzaamheid te wegen. Als bloglezer zit je hier in elk geval op de eerste rij, dus morgen hier alvast een verslag van de eedaflegging.

Naar goede oude gewoonte heb ik gisteren de meterstanden opgenomen en kan ik het totaalplaatje van het energieverbruik van 2012 opmaken. Een beetje toelichting bij de tabel hiernaast. De eerste kolom is het totaal netto energieverbruik uitgedrukt in kilowattuur. Verbruik van elektriciteit, gas en pellets samen dus.  In 2007 was er nog geen sprake van Low Impact gedoe, en dit dus de nulmeting.

Vanaf mei 2008 ging ik dan op zoek naar de kleinere voetafdruk. De kolom rechts van de jaartallen (derde kolom) toont de opbrengst van mijn zonnepaneel. De vierde kolom het totaal verbruik zonder rekening te houden met de eigen energieopbrengst. De laatste kolom toont de evolutie ten opzichte van 2007 in procenten. Dus 2012 was iets minder zuinig dan het jaar ervoor. Ik wacht nog even op de temperatuurcijfers van het KMI voor 2012 om te zien of het met de buitentemperatuur te maken heeft. Het zou ook kunnen zijn omdat ik deze winter de aloude voetbalkleedkamer methode heb ingeruild voor een gewone – korte- douche.

In elk geval, veranderen van gewoontes en een aantal aanpassingen in huis maken het mogelijk het energieverbruik met 75% te verminderen. En aangezien ik vanaf nu heel veel avonden in het stadhuis zal doorbrengen kan het in 2013 misschien met nog wat minder.

grap van de week: olie in 2035 aan 125 dollar/vat

Vorige week is het nieuwe jaarlijkse rapport van het Internationaal Energie Agentschap voorgesteld. Je zou kunnen denken dat het over positief nieuws gaat want er wordt gesproken over een grote transitie op vlak van energievoorziening de volgende 25 jaar. Jammer genoeg is het geen massale omschakeling naar hernieuwbare energie, maar een shift naar niet-conventionele fossiele bronnen en steenkool. Het Internationaal Energie Agentschap denkt dat we in 2035 dagelijks 99,7 miljoen vaten ruwe olie nodig zullen hebben (nu is het 87 miljoen). Aangezien de gewone oliereserves daarvoor onvoldoende zijn wordt dan maar massaal omgeschakeld naar de andere vervuilende vormen van olie-productie. Het IEA gaat uit van een versterking van de keuze voor vervuilende en klimaatbedreigende fossiele brandstoffen.

Omdat de voorraden gas en olie toch wel beginnen te slinken wordt namelijk meer en meer geïnvesteerd in steenkool en niet conventionele vormen zoals teerzandolie, schalie-olie en schalie-gas. Drie bronnen die bij de productie voor heel veel milieuschade zorgen én de CO2 uitstoot verder de hoogte injagen. Een gevolg daarvan is dat het scenario in de World Energy Outlook nu spreekt van een opwarming van 3,6 graden. Vandaar wellicht de goed gekozen cover van het rapport: een aarde in vuur en vlam.

Opmerkelijk is dat de specialisten er vanuit gaan dat de olieprijs zal stijgen tot 125 dollar per vat tegen 2035. Dat wil zeggen een stijging van nauwelijks 16% in 23 jaar. Een prijsstijging van 16% over 23 jaar, komt overeen met ongeveer een jaarlijkse prijsstijging van slecht 0,065 procent.  Ik ben niet echt een wedder, maar ik wil met elke specialist van het IEA wedden dat de prijs in 2035 dichter bij de 200 dollar per vat zal liggen dan bij de 125. Voor zover de dollar of het IEA  (en ikzelf) nog zullen bestaan in 2035 natuurlijk.

In het rapport staan nog wel wat verbijsterende cijfers, maar veel aandacht krijgen ze niet in de media. Zo stellen de experten dat we in principe tweederde van de fossiele reserves nooit mogen gebruiken om de rampscenario’s van klimraatopwarming te kunnen vermijden.  Het ziet er echter niet naar uit dat die keuze snel zal gebeuren. In 2011 is 88 miljard uitgegeven aan hernieuwbare energie in de wereld. Niet slecht zou je kunnen zeggen, maar in hetzelfde jaar is door overheden 523 miljard uitgegeven om de olie-sector te ondersteunen en de olieprijzen onder controle te houden.

Ik vraag me toch af hoe toekomstige historici – om nog te zwijgen van onze kleinkinderen – zullen kijken naar deze periode in de geschiedenis. Nog nooit is zo duidelijk geweest hoe verkeerd we bezig zijn, nog nooit wordt zo hard geroepen dat we  nog meer van hetzelfde moeten doen. Je zou haast denken dat we ons uiterste best doen om de Maya voorspellingen alsnog zelf te doen uitkomen.

tien voor Tine

Vandaag wil ik graag  even aandacht voor Tine Heyse.  Ze zit al twaalf jaar in de gemeenteraad en is erin geslaagd vanop de oppositiebanken een aantal zaken te verwezenlijken.

Legendarisch zijn haar tussenkomsten rond het belang van energiebesparing bij alle dossiers op de gemeenteraad. Het is vooral onder haar impuls dat er een energiebeleidsplan is gekomen en er meer inspanningen gedaan worden om het gebouwenpark van de stad onder handen te nemen. Met haar expertise opgedaan bij Greenpeace en bij de Groen fractie in het federaal parlement is ze onze energiespecialiste bij uitstek. Binnen de vzw Regent combineert ze het thema armoede en energie door te werken aan energiearmoede.

Tine volgt ook de thema’s ruimtelijke ordening en huisvesting op de voet. Zo bondt ze de kat de bel aan door enkele maanden geleden via een persconferentie aan te tonen dat op 10 jaar tijd geen enkele sociale woning extra bijkwam in de stad. Een stelling die behoorlijk wat stof deed opwaaien en de aanleiding was voor de oprichting van een taskforce die de knelpunten rond het bouwen van sociale woningen moet aanpakken. Het aanpakken van huisjesmelkers is nog zo’n thema dat haar nauw aan het hart ligt. (zie ook dit filmpje)

Samen met de andere collega’s heeft ze jarenlang gepleit voor een volwaardige autoloze zondag in Gent. Dit voorstel is lang tegengehouden, maar morgen kan je dus ook dankzij Tine genieten van een stad voorbehouden aan fietsers en wandelaars.

Nieuwe projectontwikkelingsplannen (Gent Sint-Pieters, Oude Dokken, Gasmeterlaan,…) worden door haar gescreend op criteria van leefbaarheid voor de buurt, duurzaamheid en voldoende groen en natuur. Daarmee was ze soms wel eens een lastige luis in de pels van het schepencollege.

Kortom een dame die ervaring, werkkracht en dossierkennis combineert. Als dit niet de ideale mix is voor de nieuwe gemeenteraad (en liefst ook de nieuwe coalitie).

een zoethoudertje van Electrabel

Ik probeer me de scène voor te stellen. Nu al meer dan 600 klanten per dag hun contract met Electrabel opzeggen begint er toch wat ongerustheid in de rangen van het bedrijf te sluipen. Dus organiseert de baas marketing een brainstorm over de kwestie. Tien heren in maatpak moeten een oplossing bedenken.

Na wat flauwe ideeën over reclamecampagnes – het is jou energie, maar ons geld -  oppert iemand het idee om de prijzen te verlagen. De baas marketing kan met moeite zijn woede verbergen: “prijzen verlagen? dat nooit, vergeet niet dat we onze aandeelhouders een maximale winst hebben beloofd, we kunnen deze arme mensen toch niet in de kou laten staan”. Hij zich niet bewust is van zijn mooie woordspeling. “we moeten gewoon een manier vinden waardoor onze klanten met plezier veel te veel betalen.”

“Maar” oppert iemand anders “waarom zouden mensen bij ons klant blijven als de concurrenten goedkoper zijn?” “Dat is nu juist onze winstmodel; veel te veel geld vragen voor energie van reeds lang afgeschreven kerncentrales. Het geeft ons al jarenlang miljardenwinst opgeleverd, deze aanpak moeten we behouden”.  De hele tafel knikt instemmend. Terwijl een van de jonge medewerkers twee klontjes suiker in zijn koffie doet zegt hij: “we moeten gewoon onze klanten zoethouden, zodat ze zonder morren te veel blijven betalen”.

De baas reageert opgetogen: “zoethouden, dat is het juiste woord, bedankt”. En al snel vliegen de ideeën de kamer rond. We stoppen in elke brievenbus een lolly, we delen eetbare gesuikerde folders uit, of we geven de mensen zogezegd korting met chocolade muntstukken. Stilaan krijgt het idee vorm.

In alle belangrijke station zetten we een ploeg mensen die snoepzakjes uitdeelt. We steken er een foldertje bij rond energiebesparing – dat leest toch niemand- en iedereen mag dan het zakje komen vullen met echte snoepjes. We laten speciale snoepstandjes maken, huren hostessen in met blauwgestreepte pakjes. En we doen een speciale mailing naar de tandartsen, want die zullen in hun handen wrijven als we tonnen suikergoed uitdelen.

De oudste man aan tafel merkt voorzichtig op dat het wel een leuk idee is, maar dit wel een bom geld zal kosten.  “Natuurlijk” schatert de baas “meteen een goede reden om onze prijzen nog wat op te trekken, meer nog de kosten van de actie trekken we af van de belastingen”. Alom gejuich rond de tafel.

 

LAAT JE NIET ZOETHOUDEN DOOR ELECTRABEL. KIES ECHTE GROENE STROOM.

gemiste kans

In Gent loopt momenteel TRACK, een kunstervaring doorheen de hele stad. Christina Hemauer en Roman Keller zijn een artiesten duo die al jarenlang werken rond de thema’s van olieafhankelijkheid en klimaatverandering.  Tijdens Track wordt hun ‘The Postpetrolistic Internationale’ regelmatig opgevoerd.

Zij zijn ook de makers van de boeiende documentaire: “a road not taken”. Daarin vertellen ze het verhaal van de zonnepanelen en zonneboilers die president Carter op het witte huis liet plaatsen in mei 1979.  Hij was zich ten volle bewust van de olieverslaving van de Amerikanen en wou er iets aan doen.  Zodra Reagan aan de macht kwam zijn de panelen weggehaald en kon de olie-industrie weer op beide oren slapen.

Een van de talloze voorbeelden waar om diverse redenen het verkeerde pad is gekozen. Ik vermoed dat de volgende generaties wel veel vragen zullen stellen bij de vele kansen die we ondertussen verkeken hebben om tijdig de problemen aan te pakken.

hier zijn ze weer: de twijfelzaaiers

Deze morgen op de radio: het licht gaat uit in 2014. Nog maar eens een spectaculaire manier om aan te kondigen dat het niet goed zit met onze energiecapaciteit. En dit heeft zelfs niet veel te maken met de (geplande?) sluiting van de kerncentrales in 2015, nee we zullen al eerder pannes hebben omdat ook een aantal verouderde thermische centrales dicht gaan.

Ik heb het rapport niet kunnen lezen, maar ik verneem wel dat hernieuwbare energie NIET is opgenomen in de studie. De reden is dat we die energie niet kunnen opslaan, terwijl er bij momenten zelfs overcapaciteit is. Vreemd toch, het groeiend aandeel van groene energie tellen we niet mee als stroom terwijl die wel gebruikt wordt natuurlijk. Ik vraag me tegelijk af of er rekening is gehouden met het enorm potentieel van energiebesparing en energie-efficiëntie. Of is er gewoon uitgegaan van een exponentiële groei van de huidige vraag?  Is er rekening gehouden met een aanhoudende economische crisis, waardoor de vraag ook afneemt? Ik heb sterk het vermoeden dat het rapport bewijst wat de politici wilden horen.

Kortom het rapport past volledig in het beleid van de voorbije jaren. Warm en koud blazen, geen keuzes maken, niet investeren in een stroomnet aangepast aan decentrale productie, rechtsonzekerheid creëren voor wie in alternatieven investeert, wellicht met als gevolg dat zal beslist worden om de kerncentrales langer open te houden. Dat was al zo’n beetje de strategie sinds de besliste kernuitstap van 2003. Toen is al gezegd dat de uitstap kon uitgesteld worden als er mogelijks tekorten zouden zijn, en sindsdien heeft men er alles aan gedaan om deze voorspelling waar te maken.

Dan maar lieven het beleid van Limburg. Daar is net een Limburg Klimaatfonds opgericht waar burgers kunnen investeren in allerlei vormen van groene energie én energiebesparing. Het rendement van de investeringen is 1% hoger dan een spaarboekje én zo’n fonds lijkt me een goed idee om de burgers te betrekken bij het plan van Limburg om tegen 2012 klimaatneutraal te worden.

Ik heb me zelf ingeschreven om aandelen te kunnen kopen (100 euro het stuk), maar ik vrees dat het niet zal kunnen als niet Limburger. Of misschien maken ze toch een uitzondering voor de LIM?

In elk geval nog maar eens een illustratie dat de goede initiatieven vaker van lokale overheden komen en onze federale en regionale regeringen een totaal gebrek aan visie en moed hebben om nu een lange termijn project te ontwikkelen. Dus wellicht kunnen we de volgende beslissingen verwachten: Uplace krijgt een milieuvergunning en de kerncentrales blijven langer open.  Misschien moeten we een massale verhuis naar Limburg overwegen…

een laag-energie woning voor minder dan 5500 euro

1 mei 2008, dat was de start van het Low Impact avontuur, ondertussen alweer 4 jaar geleden. Ik had toen geen idee van wat dit allemaal zou teweeg brengen, maar ik heb er zeker geen spijt van. En over 1 resultaat ben ik toch heel trots, mijn huidige energieverbruik.

Ik heb eens teruggekeken naar de EPC berekening die gemaakt is op 30 oktober 2008. Misschien herinner je je nog de beelden op TV van de ontgoocheling toen ik te horen kreeg dat mijn woning een ramp is wat betreft energieprestatie. Ik kreeg toen een score van 917. Wat wil zeggen er volgens het EPC rekenmodel 917 kWh nodig zijn om de woning te voorzien van warmte, warm water en elektriciteit.  Als je weet dan nieuwbouw woningen minder dan 150 kWh nodig hebben is meteen duidelijk dat mijn score rampzalig was.

Bij het certificaat kreeg ik een heleboel tips zoals isoleren van het dak, de muren en de vloer, en het vervangen van de ramen en de verwarmingsketel. Ingrepen die mijn sympathieke huisbaas Jan niet echt zag zitten. Dus ben ik aan de slag gegaan met isolatie van de vloer, alle mogelijke kleine ingrepen, aankoop van 1 zonnepaneel, een pelletkachel en installatie van de winterliving, zuinige verlichting en toestellen.

Als ik nu mijn gebruikscijfers bekijk dan heb ik toch wel heugelijk nieuws. In 2011 was mijn effectief gebruik slechts 40,67 kWh per vierkante meter! Ik verklaar me nader:

• elektriciteit: gebruikt 215,8 kWh, opbrengst zonnepaneel 210 kWh, netto verbruik: 5,8 kWh
• gas 142 m³ = 1635 kWh
• 480 kilogram pellets x 4,8 = 2304 kWh

Totaal dus 3944 kWh te delen over de 97 vierkante meter = 40,6. Dit toont natuurlijk ook dat er een groot verschil is in het ‘verwacht gebruik’ op basis van de EPC rekenmodule en het echte verbruik.

Daarmee voldoe ik dus aan de norm van een lage-energiewoning (45 kWh). En misschien vraag je je af wat dit gekost heeft, wel minder dan 5500 euro:

Met name:

• isolatie vloer: 650 euro
• kleine ingrepen (folie, verlichting): 80 euro
• pelletkachel inclusief plaatsing: 3500 euro
• superisolerend voorzetglas winterliving: 220 euro
• zonnepaneel en invertor: 500 euro
• superzuinige koelkast: 499 euro

Naast deze investeringen heb ik natuurlijk wel heel wat inspanningen gedaan rond gedrag en comfort, maar ik heb warm water, een gsm en computer, ik heb verwarming, en alles wat nodig is om comfortabel te leven. Ik verwacht niet dat iedereen hetzelfde kan of wil doen, maar ik ben er zeker van dat we met zijn allen nog wel een stukje energiezuiniger kan gaan leven.

Hieronder trouwens nog een uitgebreid verhaal van een Nederlandse low impact man. Zijn investeringen liggen wel wat hoger, maar toch ook een mooi resultaat.

rondjes draaien

Vandaag wordt het een dagje gerief vervoeren, knutselen, in elkaar steken en testen. We gaan namelijk uitzoeken of het lukt om energie op te wekken met deze fietsen-carrousel.

Deze ‘cyclowatt’l is een idee van Nicolas uit Hoeilaart die op zoek ging naar een nog efficiëntere manier om energie op te wekken met fietsen. En zoals vaak het geval is de som van de krachten van in dit geval 8 fietsers meer dan 8 maal 1 fietser.

We gaan de opstelling uittesten met als doel de carrousel te gebruiken om tijdens Couleur Café een DJ-set te voeden. En in  geval van fatale ineenstorting van het elektriciteitsnet moeten we maar in elke straat een Cyclowatt voorzien. Wellicht vinden we wel een paar ministers die dan willen fietsen, rondjes draaien is toch een van hun specialiteiten.