rampoefening

Ik durf niet te stellen dat wat in Griekenland gebeurt een voorproefje is van wat ons te wachten staat, maar ik wil nog even verder doorgaan op het boek van Heinberg. In zijn boek gaat hij niet in op de vraag hoe we ons concreet moeten voorbereiden op de komende energieschaarste en andere risico’s maar hij verwijst voor deze vraag naar zijn website.

Daar heeft hij (met de nodige voorzichtigheid) een aantal mogelijke richtlijnen die ons kunnen helpen voor de komende jaren. Een vrije samenvatting van zijn aanbevelingen.

1. Stel je manier van denken in vraag. We worden sterk beïnvloed door wat de mainstream media ons vertellen. Wat daar als ‘normaal’ wordt voorgesteld is relatief, en de vooronderstellingen waarop we ons baseren kunnen wel eens fout zijn. Een suggestie daarbij is om niet zomaar aan te nemen wat media vertellen, om linken te leggen tussen diverse fenomenen en op zoek te gaan naar andere informatiebronnen. Kritisch denken wil ook zeggen je eigen comfortzone van zekerheden durven in vraag stellen.  Concreet kunnen we maar best wennen aan de volgende basiswoorden die onvermijdelijk zijn: minder, trager, kleiner en armer. Dat laatste klinkt wel erg onrustbarend, maar meer en meer studies tonen aan dat onze huidige rijkdom weinig geluk brengt. Je aanpassen aan een ‘lagere’ levensstandaard is vooral een psychologische kwestie.  We moeten af van onze consumptieverslaving en dat is lastig. We kunnen bijvoorbeeld nadenken over andere zaken die ons voldoening geven. Misschien is met een groep een moestuin opzetten op termijn veel toffer dan elke zaterdag gaan winkelen. Heinberg suggereert dat  meditatie in zo’n geval nuttig kan zijn om de materialistische levensstijl los te laten.

 2. Leer van mensen die het met minder doen. Er zijn reeds heel wat mensen die kiezen voor een leven met minder, en al zijn het meestal niet die mensen die in de Soap programma’s worden opgevoerd, ze kunnen een belangrijke inspiratie zijn voor een andere levensstijl. Zo kunnen oudere mensen die een en ander hebben meegemaakt ons heel wat leren over hoe  mensen in crisissituaties reageren.  Je hebt  heel wat mensen die op een dag hun leven omgooien en bijvoorbeeld kiezen voor een (materiële) stap terug.  Ga op zoek naar zulke mensen of wordt er zelf een natuurlijk.

3. Leren van indigene groepen of natuurvolkeren. Volgens Heinberg is het niet nodig om romantisch te doen over de natuurvolkeren en is het ook niet nodig om hun rituele te gaan kopiëren. Toch kunnen ze ons interessante inspiratie bieden over samenleven in harmonie met de natuur en over de veerkracht van de gemeenschap.

4. Oefen jezelf in zelfvoorziening. Ga cursussen volgen rond permacultuur, low-tech oplossingen, breien of bouwen met natuurlijke materialen. Dit soort cursussen helpen ons om onze visie te verbreden en onze praktische competenties te verhogen. Kan altijd van pas komen.

5. Zorg voor een goede conditie. Dit is geen oproep om naar de fitness te gaan, maar het kan toch geen kwaad om voldoende te bewegen en een conditie te hebben waarmee je kan fietsen, stappen en in de tuin werken.  Dit heeft ook te maken met  gezonde sobere eetgewoontes. Leer koken met basis ingrediënten en beperkt de chemische en andere producten die je via de voedingsindustrie binnen krijgt. Zorg dragen voor je gezondheid maakt je ook minder afhankelijk van de gezondheidszorg (die ook niet perse altijd betaalbaar zal zijn).

6. Denk lokaal. Als het nu gaat over investeren, over vakantie, over je ontspanning, je voedsel of de kleren die je nodig hebt, je kan telkens kijken wat er lokaal mogelijk is. Als je in de grote supermarkten gaat winkelen en je geld bij een mega-bank plaatst doe je mee met een weinig duurzaam systeem. Door te kiezen voor lokale oplossingen vergroot je ook je eigen onafhankelijkheid van een mondiaal wankel systeem.

7. Klaar voor een rampje.  Heinberg verwijst hier naar de noodzaak om in elk gezin toch een kleine voorraad water, voedsel en eerste-hulp kit in huis te hebben. Iets wat beter te begrijpen is in de Amerikaanse context waar mensen iets meer te maken hebben met natuurgeweld. Hij verwijst naar een aantal ‘survival’ boeken die daarbij nuttig kunnen zijn.

 

8. Investeer in je buren. Als we te maken hebben met energieproblemen of watertekorten moet je beseffen dat je belangrijkste kapitaal je buren en je sociaal netwerk zijn. Weten wie je buren zijn en er een goede relatie mee opbouwen zou wel eens cruciaal kunnen zijn om schokken te overleven.

9. Wordt minder afhankelijk van geld. De eenvoudigste manier om daaraan te werken is zorgen dat je het met minder kan doen. Als je uitgaven kan terugschroeven dan ben je ook beter bestand tegen een periode met minder inkomen.  Je kan beter je geld investeren in goede isolatie, superzuinige toestellen of hernieuwbare energie dan het op de bank te laten staan. Je rendement is groter en als er iets gebeurt met de bank ben je je geld niet kwijt.

 10. Reis minder. Wen aan het feit dat je minder zal kunnen reizen. Zorg dat je een goede fiets hebt (en herstelmateriaal), bekijk de mogelijkheden van autodelen en gebruik zoveel mogelijk het openbaar vervoer.  Hou er bij de keuze van je lief rekening mee dat low-cost reizen niet eeuwig zal blijven duren.

de grote ramp en andere boeken

De voorbije dagen heb ik het boek ‘de Grote Ramp’ van Patrick Lagrou doorgenomen. Het mag dan wel een jeugdroman zijn, ik kon het niet snel genoeg uitlezen.

Het boek vertelt het verhaal van een aantal kinderen die eerst moeten wegvluchten uit het Caraïbisch gebied omwille van een verwoestende Tsunami. Zo komen ze terecht bij een verre oom in de Ardennen. Ome Jacob leeft in een eartship, heeft een voedselbos en heeft zich erg goed voorbereid op mogelijke klimaatproblemen. Dit blijkt geen overbodige luxe want na periodes van droogte wordt ook Europa getroffen door grote watersnood (vergelijkbaar met de ramp in 1953).

Ik ga niet het hele verhaal vertellen maar het boek is duidelijk gebaseerd op uitgebreide research, zowel over de mogelijke scenario’s bij verdere klimaatopwarming als over  de mogelijke oplossingen. Het toekomstbeeld is bijwijlen angstaanjagend en ook de reactie van de mensen op de schaarste als gevolg van de rampen herkenbaar. Hoewel geen vrolijk boek (maar wel erg spannend) zou ik het aanraden voor al wie kinderen heeft vanaf een jaar of 10. (en dan zeker zelf ook lezen). Meer info kan je hier vinden. Van dezelfde auteur kunnen we de volgende jaren nog een aantal boeken verwachten in deze klimaatreeks.

Het toeval wil dat ik dit weekend een Noorse vriend terug heb gezien, en die heeft een tijd terug ook een jongerenboek geschreven met een vergelijkbaar thema. Zijn personages zijn toevallig in Londen als die stad wordt getroffen door een tsunami gevolgd door een nucleaire ramp in Engeland.  Dit boek zal ik niet kunnen lezen (mijn Noors is niet zo goed), maar het lijkt wel een trend te zijn. Laat ons hopen dat dit soort boeken science-fiction blijven.

Een ander boek waar ik nu mee bezig ben is ‘Ten onder te boven‘ van Thomas Homer-Dixon. Een indrukwekkende beschrijving van de vijf grote uitdagingen waar we voor staan. (energie, bevolking, klimaat, economische ongelijkheid en milieu). De mogelijke risico’s van deze spanningsvelden doen de verhalen van bovenstaande boeken wel erg realistisch lijken. Vaak denk ik dat al onze koninklijke bemiddelaars en verduidelijkers ook dat soort lectuur eens ter hand zouden mogen nemen.

Madeira saus…

Veel te doen over Madeira dezer dagen, maar het valt me toch op hoe weinig er te horen valt over de oorzaken van dergelijke rampen. Men spreekt vooral over de gevolgen voor het toerisme, over de noodzaak om alles snel terug te herstellen zodat de toeristen weer massaal kunnen worden ingevlogen. We kunnen natuurlijk zeggen dat abnormale regenval de oorzaak is, en dit beschouwen als brute pech. Toch is de menselijke invloed niet te ontkennen.

Precies omwille van de boom van het toerisme is er de voorbije jaren erg veel beton gegoten en bijgebouwd. De rivierbeddingen van de drie grootste rivieren op het eiland zijn kunstmatig versmald met als gevolg dat bij overvloedige regenval het water niet meer op een normale manier kan wegvloeien. Het verharden van grote delen van de oppervlakte zorgt voor bijkomende wateroverlast omdat het regenwater niet kan insijpelen. Dus nog maar eens een voorbeeld van hoe de menselijke ingrijpen en financiële belangen (van de toeristische sector) uiteindelijk toch als een boemerang in ons gezicht terug komt. De vraag is of we uit dergelijke voorvallen nog iets leren? Conclusie: de grootste natuurramp is misschien wel de mens.

De schade in Madeira zal wel snel hersteld worden, want in zo’n geval komt de Europese commissie met een hoop geld over de brug. Anders is het voor heel veel mensen in het Zuiden die evengoed de gevolgen dragen van de menselijke impact. De campagne van Broederlijk Delen focust met name op de problemen die boeren in Bolivia ondervinden omwille van de toenemende droogte.  Jammer genoeg zullen we de volgende jaren nog meer van dat soort verhalen op ons bord krijgen.