27 januari 2026: earth memorial day

Vandaag is het  Earth Memorial Day. Deze herdenkingsdag is enkele jaren geleden voor het eerste gehouden en kent nu meer en meer weerklank. De dag is een eerbetoon aan mensen die voorbije decennia hun leven hebben gegeven bij de verdediging van het leefmilieu. Het volgend filmpje met beelden van Yann Arthus Bertrand toont nog eens de fragiliteit van moeder aarde en eindigt met enkele van de mensen die vandaag gehuldigd worden.

Het succes van de Earth Memorial Day sluit aan bij een tendens die al jaren steeds sterker wordt. Het gaat over een beweging  van holistisch denken en innerlijke transitie. Deze trend was al jaren geleden voorspeld door eco-filosoof Thomas Berry, hij sprak 20 jaar geleden over de komst van het ‘eco-zoïcum’, een nieuwe geologische periode. De onderliggende gedachte is dat in die fase de mens zich voor het eerst ten volle bewust is van zijn verbondenheid met alle levende en niet-levende systemen. Dit is heel iets anders dan de new-age beweging eind vorige eeuw of de vaak commerciële en zweverige toestanden van begin deze eeuw.

Het gaat nu over de ontwikkeling van wat soms spirituele intelligentie wordt genoemd. Het terug vertrouwen op intuïtie, het integreren van hoofd, hart en handen (een concept dat bij Transition Towns ook te zien was). Om het wat concreter te maken. Steeds meer mensen zijn lid van meditatiegroepen of nemen dagelijks een rustmoment. Ze nemen tijd voor persoonlijke ontwikkeling en bewustzijnsverdieping.  Deze praktijken dienen om te leren luisteren naar de eigen inzichten en leiden tot een minder materialistische levensstijl. Tegelijk brengt dit een grotere betrokkenheid en verantwoordelijkheid met zich mee.

Deze onderstroom was reeds langer aanwezig en begint nu meer en meer op de voorgrond te komen. Uiteraard is er ook weerstand en zijn er ook kleine groepen die pleiten voor de terugkeer naar ‘het paradijs van de superconsumptie‘, de periode 1980-2010 die nu meer en meer gezien wordt als de aanleiding voor de PC (Permanente Crisis).

Wat mij betreft, zijn het vooral mijn kinderen die me jaren geleden al gestimuleerd hebben om te beginnen met meditatie. Ik moet toegeven dat het een weldadig effect heeft en het een hele geruststelling is te merken dat de jongere generaties een ander waardenpatroon kiezen dan hun ouders.

Johannes de Doper

Deze morgen is een redacteur van Tertio langs gekomen voor een interview. De kerk is namelijk in gang geschoten als het gaat over duurzaamheid. De volgende editie’s van Tertio zal veel aandacht besteed worden aan groene thema’s en tegelijk wordt een campagne gelanceerd met als titel: ‘de aarde op vakantie’. (de site is www.deaardeopvakantie.be moeten zijn, maar werkt blijkbaar nog niet zoals het hoort)

Deze campagne is een vervolg op een project waar ik enkele jaren geleden nog aan heb meegewerkt. Onder de titel ‘Eco-Kerk’ zijn toen een aantal instrumenten en calculatoren ontwikkeld speciaal gericht op kerken en parochies. De bedoeling was en is om de kerkgemeenschap wakker te schudden en aan te zetten tot actie. Er komen deze zomer een aantal eco-barbecues en zelfs een eco televisiemis.

In het gesprek heb ik aangegeven dat ook het onderdeel spiritualiteit inderdaad belangrijk is als we tot grondige veranderingen willen komen. Alleen gedrag of techniek zullen niet volstaan. Als mensen hun inspiratie halen uit het Boedhisme of het Christendom is voor mij niet zo belangrijk. Als we maar beseffen dat we een grote verantwoordelijkheid hebben voor deze planeet  - of de schepping zo u wil.

De redacteur wees me trouwens op een Column van Bart De Wever (De Standaard, 8 december 2009) waarin hij “Johannes de Doper een low impact man avant la lettre” noemt. In de column stelt hij dat de oorspronkelijk waarden van het christendom zoals soberheid, bestrijden van ongelijkheid en respect voor de schepping een goede basis kunnen zijn voor de strijd tegen klimaatverandering. Tegelijk stelt hij dat het daarom niet nodig is om ecologie als nieuwe godsdienst voorop te stellen. Voor één keer ben ik akkoord met Bart De Wever, en ik ben wel eens benieuwd in hoeverre hij de levenswijze van Fransicus van Asisi of Johannes de Doper opvolgt.