Ik heb even de moeite genomen om het debat tussen Etienne Vermeersch (EV) en Bart De Wever (BDW) op Reyers laat te bekijken. Niet zozeer omwille van het gedoe rond de ‘obediëntie’ uitspraak van BDW maar omwille van de aankondiging dat het zou gaan over het mensbeeld van BDW en de rol van de Verlichting.
Jammer genoeg is er dan toch eerst 20 minuten over de regenboog T-shirt gepraat. Daarbij kan ik begrijpen dat BDW vindt dat een aantal mensen de trappers zijn verloren in overtrokken reacties op een misschien wel ongelukkig geformuleerde maar niet zo belangrijke quote.
Het tweede stuk van het gesprek was interessanter. Want eigenlijk stelt BDW dat de idealen van de verlichting wat te ver zijn doorgeschoten (blijkbaar de schuld van Rousseau) en er een gebrek is aan discipline en autoriteit. Mensen verdedigen vooral hun eigen vrijheid, maar als er iets mis loopt wordt de schuld aan anderen gegeven en moet de overheid het probleem oplossen. Het laatste deel van de analyse kan ik zeker volgen als ik zie hoe consumenten het recht opeisen om te vliegen, te vervuilen en te verspillen en tegelijk vinden dat de overheid de milieuproblemen moet oplossen ‘zonder aan hun comfort te raken’.
EV slaagde erin duidelijk te maken dat je dit niet in de schoenen van Rousseau kan schuiven maar dat dit te maken heeft met ons maatschappelijk bestel: het kapitalisme met als bijzonder uitwas de consumptiemaatschappij. Jammer genoeg ging BDW daar niet op in en is dit verder in het gesprek niet meer teruggekomen. BDW stelt dan wel dat er nood is aan waarden die ‘uit de gemeenschap zelf moeten komen’, maar hij zegt niks over het dominante model en de waarden die daar impliciet in zitten. Deze zijn kort samengevat groeidwang, concurrentie en competitie. We moeten ‘vooruit’ gaan, individueel en als samenleving wordt dit vooral gezien als materiële vooruitgang. We moeten met iedereen de concurrentie aangaan om jobs, om status, om aandacht. We moeten harder werken, flexibeler zijn, het opnemen tegen de Chinezen, we moeten beter presteren dan de anderen.
Het zijn trouwens deze waarden die volgens Paul Verhaeghe aan de grondslag liggen van de vele psychische problemen waar steeds meer mensen mee te kampen hebben. Het zijn deze waarden die de gemeenschap letterlijk en figuurlijk verzieken. Het zijn dezelfde waarden die volgens velen zorgen dat we onze planeet onleefbaar aan het maken zijn. Alles moet wijken voor economische groei en competitiviteit – de armen op deze planeet en de volgende generaties krijgen de rekening wel.
En dan ben ik wel een beetje benieuwd welke waarden BDW voor ogen heeft, want de heren hebben veel interessante dingen gezegd over de geschiedenis en de filosofen maar het is me niet zo duidelijk hoe BDW het nu ziet. Zal het invoeren van meer autoriteit en discipline zorgen voor sterkere waarden? Stelt hij zelf het economisch model en de onderliggende assumpties in vraag? Vindt hij echt dat de mens van natuurlijk slecht is? Wie moet die autoriteit dan uitoefenen? Voor mij part had het gesprek gerust wat langer kunnen duren.
Uiteindelijk zou het daar toch eens moeten over gaan. Wat soort wereld willen we, op welke uitgangspunten is die gebaseerd? Welke keuzes gaan we maken?
Het was in elk geval geen scheldpartij, er zijn serieuze argumenten gebruikt (en een beetje te veel Latijn). Al blijf ik dus wat op mijn honger zitten. Of zal ik ook eens suggereren aan Reyers laat dat ik in gesprek wil gaan met BDW over wat soort samenleving we nu uiteindelijk willen?
Gearchiveerd onder: Algemeen, Over geluk..., politiek | getagged: latijn, mensbeeld, verlichting | 9 Commentaar »
