leuke dingen voor de mensen (en de wereld)

Goed nieuws; het gaat steeds beter met de Community Supported Agriculture én de media tonen aandacht voor deze interessante manier van voedselproductie. Deze mooie reportage op Koppen toont de vele voordelen van landbouw die gedragen wordt door lokale gemeenschappen. Het verhaal van het ex-model dat een serieuze carrière shift maakt naar boerin zal wellicht ideeën oproepen bij bedenkers van het programma boer zkt vrouw. Op deze site kan je meer lezen over de bestaande projecten. Als we dit soort landbouw willen ondersteunen kunnen we er maar beter klant van worden.

Nog goed nieuws voor de voedselteams, de schepen van Facility Management (gebouwen dus) van de stad Gent engageert zich om samen met haar collega’s op zoek te gaan naar bijkomende plaatsen om depots voor voedselteams te organiseren. Er zijn wel al 17 teams actief die ongeveer 550 gezinnen bedienen, maar er is tevens een wachtlijst van ruim 130 mensen die in het netwerk willen stappen. Het vinden van een geschikt depot is meestal het grote probleem, daarom heb ik gevraagd om daar werk te maken. Er zijn heel veel gebouwen van de stad, de scholen, OCMW en anderen die niet continu gebruikt worden. Het voedselteam van het Rabot neemt trouwens zijn intrek in de Kerk. Voedselteam leden zullen misschien nog blij verrast worden als ze 2 broden en 5 vissen vinden in hun voedselpakket!

Dat goede ideeën snel hun weg vinden is hier ook te merken aan de introductie van de eerste Give-boxen en ‘ruil-je-boek-kast’ in Gent. Vanuit de buurtwerking zorgen deze initiatieven ervoor dat mensen en spullen elkaar vinden en tegelijk het milieu wat sparen.

De ‘give box’ van de Bloemekenswijk vindt men elke woensdag op de stoep van het buurtcentrum, Frans Van Ryhovelaan 119. De ‘give box’ van de wijk Sluizeken-Tolhuis-Ham staat in Buurtcentrum ’t Sluizeken, Godshuishammeke 20. Men kan er elke werkdag van 9 tot 12 uur terecht of tijdens activiteiten.  De ‘ruil-je-boek-kast’ van de Rooigemwijk vindt men vanaf vrijdag 28 juni 2013 in Buurtcentrum Rooigem, Linnenstraat 27.

Om de goede flow nog te versterken, een oproep om meteen ook te zorgen voor een beetje meer bos in Vlaanderen. BOS+ is op zoek naar stemmen, veel stemmen. Want per 5.000 stemmen krijgen ze 5.000 euro voor onze bossen. BOS+ wil bossen een duwtje in de rug geven: bomen planten, struikranden aanleggen of poelen herstellen. Alles voor de biodiversiteit in ons bos. Maar daarvoor hebben we hulp nodig. Surf daarom naar www.evoto.be en stem op BOS+. Per stem krijgt BOS+ 1 euro voor het project Business 4 Bos. Waarvoor heel erg bedankt!

iedereen Muffin Man

Toch wel weer straffe cijfers gisteren,  het onderzoek dat aangeeft dat zo maar even de helft van alle groenten en fruit verloren gaat. Dat er in tijden van 1 miljard mensen met honger zoveel voedsel verspild wordt  is op zich al hemeltergend. Maar dit betekent ook een enorm verlies aan water,  aan vruchtbare grond (waarvoor vaak bossen worden gerooid) aan meststoffen, een hoop nutteloos vervoer, verpakkingen die samen met de producten worden weggegooid, fossiele brandstoffen die gebruikt worden bij de productie en veel CO2 uitstoot en  moeite voor niks.

Wie zei daar weer dat ‘de markt’ het meest efficiënte systeem is om in de nodige goederen en diensten te voorzien? Met het risico dat ik nu meteen als Marxist zal worden bestempeld kan je misschien toch wel de vraag stellen of een belangrijke basisbehoefte zoals voedsel wel in goede handen is met onze huidige marktwerking.  Zeker nu blijkt dat vooral voedsel het nieuwe speeltje geworden is van de speculanten nu de immobiliën en banken geen winst meer opleveren. Zo bieden mislukte oogsten mooie winstkansen voor wie geld wil inzetten op toekomstige voedselprijzen.

Het vreemde is dat dit soort toestanden allemaal ‘normaal’ zijn, maar iemand die probeert wat van het weggegooide voedsel te recupereren als ‘crimineel’ wordt opgepakt.  Dit overkwam de Steven De Geynst, beter bekend als de Muffin Man. Daar is nu een stevige documentaire over gemaakt die binnenkort op verschillende plaatsen te zien is.

Op zaterdag 20 oktober is er de Gentse première in Studio Skoop,  Sint-Annaplein 63, Gent. Er is een publiekspremière om 16u45, waar ik zelf voor een korte inleiding zal zorgen.  Voor de organisaties die rond voedsel bezig zijn is er een extra voorstelling om 15u met nabespreking met Steven De Geynst. De inkom is gratis, maar bij voorkeur reserveren via gent@masereelfonds.be. Wie er niet bij kan zijn of zelf een voorstelling wil organiseren kan een mail sturen naar jefmaes@hotmail.com.

Misschien een goede film ook om te bekijken met de nieuwe gemeenteraden in januari om zo meteen een actieplan op te stellen rond het verminderen van voedselverspilling. Ik zal het zeker voorstellen in Gent.

onsmakelijk eten

Een kleine correctie op het berichtje van gisteren, het slotmoment van Omarm de aarde is op vrijdag 27 april in Brugge (dus niet woensdag).

Gisterenavond was ik bij de vertoning van ‘smakelijk eten‘, een film van Walter Grotenhuis. De film vertelt het verhaal van een drietal producten, de boontje uit Kenia, de garnalen uit de Filipijnen en de Soja uit Brazilië. En jammer genoeg is het drie keer dezelfde tragedie. Lokale boeren of bewoners van het woud moeten plaats maken voor investeerders die gezien hebben dat er flink wat geld te verdienen valt met de export van voedsel naar de verwende en veeleisende Westerse consument.  Naast de sociale gevolgen van de export is er de impact op het milieu met onder andere watertekorten en het verdwijnen van kostbare biotopen zoals regenwoud of mangrove bossen.

Hoewel de film behoorlijk de vinger op de wonde legt en de kijker met enig schuldgevoel achterlaat schiet hij wat te kort wat duiding betreft. We krijgen geen zicht op de grote mechanismen van het mondiaal voedselsysteem en ook over alternatieven wordt niet gepraat. Dus niet alle vragen zoals in de trailer aangekondigd krijgen een antwoord. Toch zou ik film aanraden, vlak voor je scampi’s met boontjes gaat eten.

 

Dag 1 : Plat Gantois. In de pattaten

Ik begin de dag met de officiële weging. Bij de start van Plat Gantois weeg ik precies 80,2 kilogram, droog aan de haak zoals ze dat noemen. Aangezien het project start om 11u begin ik de dag met een ongewoon ontbijt. Een bord pasta met oersuiker. De belangrijkste reden is dat ik overmorgen de marathon van Gent wil lopen, en je dus in de dagen ervoor zoveel mogelijk pasta moet eten. En het ziet er niet naar uit dat ik deegwaren zal vinden gemaakt van Gents graan.

Voor de persconferentie fiets ik nog even langs de Groentenmarkt waar elke vrijdag een biomarktje plaatsvindt. Ik ga er van uit dat ik daar alvast wat lokale producten zal vinden. Jammer genoeg komt het groentekraam (met een heel mooi aanbod) van Sijsele toch een pak verder dan 10 kilometer. De verkoper van het biologisch brood van de Biobakkers heeft geen flauw idee vanwaar de bloem komt. Achteraf zie ik op de site ook geen informatie hierover. Dus vaarwel lekkere boterham.

Dan valt mijn oog op het vleeshuis! De plek voor streekproducten. Ik ga binnen en vraag de jongedame of ze me iets kunnen aanbieden dat echt van Gent is.  Het eerste voorstel is ambachtelijke chocolade. Als ik informeer of de cacaobonen dan ook van hier zijn, krijg ik geen antwoord. Verder stellen ze me nog Roomer voor en Tierenteyn Mosterd.

Nog steeds met een lege boodschappentas stap ik aan de overkant van het plein de mooie winkel van Tierenteyn binnen. Alle soorten mosterd zijn er te krijgen, en allen ‘made in Ghent’. Maar wie weet waar Abraham de mosterdzaadjes haalt? Tja, het gaat om een selectie van uitgelezen zaden die uit heel de wereld afkomstig zijn.  Maar goed, een week zonder mosterd zal ik wel overleven.

Ik kan het niet laten om even te stoppen bij een van de twee ‘neuzenkraampjes’ op het plein. Waar ze gemaakt worden? In Eeklo, meneer. En wat zijn de ingrediënten? Wel frambozen, aardbeien en natuurlijk echte Arabische gom. Deze gom wordt gemaakt van schors van bomen uit … Sudan. Daar gaat mijn illusie dat de Gentse neuzen een lokaal product zijn.

Na deze eerste rondvraag slaat de schrik me al een beetje om het hart. Waar ben ik nu aan begonnen. Zal ik een week moeten overleven met pompoen en aardappelen, aangevuld met wat appelen en een ei?

Gelukkig is er Murielle van De Avonden, ze ontvangt me hartelijk in haar gezellig restaurant en vertelt honderduit over de ingrediënten die ze bij elkaar heeft gezocht. De aardappelen van Merelbeke, de groenten uit Sint-Amandsberg en de eend uit Lovendegem. Eend! Blijkbaar was er niet doorgegeven dat ik vegetariër ben. We bespreken uitgebreid de levensloop van de bewuste  eend. Ze is opgegroeid in het wild (de brousse van Lovendegem), at enkel lokaal voedsel en is geschoten door een boer op rust (met jachtvergunning). Lovendegem valt net binnen de perimeter van 10 kilometer, dus besluit ik toch een stukje te proeven. Niet slecht, al is het volgens mij vooral de heerlijke saus van vlierbessen die het zo lekker maakt.

Wat drank betreft kan ik kiezen uit Gruut, het Gentse bier, of Roomer, het Gentse aperitief. Het is twijfelachtig of alle ingrediënten van beide dranken passen in de Plat Gantois straal, maar ik neem toch een glas Roomer.  De maaltijd smaakt voortreffelijk, al blijkt dat het toch niet helemaal volgens de regels verloopt. Zo blijkt het zout op de aardappeltjes uit Zuid-Frankrijk te komen, en hebben de vliesbessen een jaar lang in Franse wijn gelegen (vandaar dat ze zo lekker zijn).

Mijn eerste middagmaal was in elk geval in orde, al vraag ik me af wat ik vanavond zal eten. Door omstandigheden heb ik geen bestelling geplaatst bij het voedselteam, dus neem ik mijn fiets voor een ritje van 12 kilometer naar Lovendegem. Aha, hoor ik u al denken, dat is een kilometer te veel! Maar de bioboerderij De Zwaluw ligt volgens Google maps op 10,2 kilometer van mijn huis. De rit loont de moeite want ik kan terugfietsen met een flinke voorraad groenten, rauwe melk, boter, yohurt en zelfs honing.  Bij de terugkeer merk ik echter dat de fietspaden langs de N9 er ook altijd niet even goed bij liggen. Een flinke bubbel zorgt ervoor dat de zak met aardappelen openscheurt. Kan ik meteen stoppen om ze opnieuw te oogsten…

Maar goed, eind goed al goed, straks eet ik een lekker stoofpotje met veel groenten. Morgen ga dan maar op zoek naar een of ander vorm van eiwitten.

Op deze kaart kan je in elk geval de speurtocht volgen…

23 februari 2017: art for food

Gisterenavond was er de eerste ‘art for food’ voorstelling in het NTG, een nieuw concept dat tegemoet wil komen aan een paar actuele problemen. Zo is het theaterbezoek al een tijdje aan het verminderen, wat logisch is gezien voor veel gezinnen zorgen voor voldoende voedsel en energie de hoofdzaak is, en kunst eerder bekeken wordt als een luxe bezigheid. Anderzijds is er in deze harde tijden meer dan ooit behoefte aan verhalen, aan mooie muziek en dromen.

Tegelijk hebben de kunstinstellingen het steeds moeilijker om financieel rond te komen. De subsidies zijn jaar na jaar ‘met de kaasschaaf’  aangepakt en bedragen nu nog ongeveer 40% van het bedrag van 2011. De richtlijn dat deze huizen middelen moeten vinden via sponsoring is helemaal potsierlijk tijdens een economische crisis zonder voorgaande. Op hetzelfde moment haken de toeschouwers af en verminderen ook de inkomsten van ticketverkoop. Verschillende gezelschappen hebben dus heel wat van hun mensen moeten ontslaan of zijn er gewoon mee gestopt.

Met het “art for food” project probeert het NTG een nieuwe piste uit. Hoe werkt het? Je kan naar de voorstelling komen kijken in ruil voor een voedselpakket. Op voorhand was een soort van prijslijst samengesteld: voor de beste plaatsen (parterre) gaat het over 4 kilogram rijst of graan of 1 kilogram vlees. Voor de minder goede plaatsen volstaat 2 kilogram verse groenten of fruit mee te brengen. Al stond er in kleine lettertjes bij dat ook andere ‘eetbare goederen konden geaccepteerd worden’.

Ik ben zelf naar het Sint-Baafsplein gefietst met 1 kilogram courgettes, 2 grote pompoenen en twee potjes confituur van bos-aardbeien.  Voor de ingang stonden verschillende grote tenten waar je de voeding kon afgeven en je een ticketje kon krijgen. Het was wel even aanschuiven en hier en daar was er wat discussie. Bijvoorbeeld een dame die vond dat ze recht had op een verhoging van rang omdat ze zelf vond dat haar prei buitengewoon lekker is. De toeloop was in elk geval enorm en de zaal zat helemaal vol – en rook een beetje naar de boerenmarkt.

Het stuk dat we gezien hebben was een nieuwe voorstelling geschreven door Wim Opbroeck, een bewerking van de film ‘The Age of Stupid‘ uit 2009. Een indrukwekkend verhaal, prachtig gebracht en met een nieuw slot waarin een beeld wordt geschetst van hoe de wereld toch nog op een positieve manier zou kunnen evolueren, ondanks de huidige crisis. Ik was net als vele toeschouwers erg onder de indruk, het applaus na afloop was dan ook overweldigend.

Met de binnengeleverde voedingsmiddelen hebben alle medewerkers én acteurs een pakket mogen uitkiezen voor een week. Dan nog was er behoorlijk wat over, zo bleken er onevenredig veel ajuinen te zijn binnengebracht. Daarom heeft het NTG beslist om de overschotten ter beschikking te stellen van de voedselkomitees die actief zijn in de stad. Er komt vanaf nu wekelijks minstens 1 ‘art for food’ voorstelling, en er is heel wat interesse in het concept vanuit andere hoeken. Het Smak overweegt een actie ‘boter bij de vis’ tentoonstelling en in de Bibliotheek kan je de uitleentermijn van een boek binnenkort verlengen met wortelen. Aangezien ik nog een behoorlijke voorraad pompoenen heb zal ik nog wat voorstellingen kunnen bekijken de volgende maanden!

voedselkwesties

De sla op mijn vensterbank doet het goed, en ook de kruiden aan mijn hangende venstertuin heb ik al kunnen gebruiken. Dat we er goed aan doen ook voor voedsel wat minder afhankelijk te worden is duidelijk. Niet alleen voor onszelf. Neem nu het verhaal van de asperges in Peru uit MO*.

De asperges die hier buiten het seizoen op ons bord komen, zorgen namelijk voor waterschaarste in Peru. Water is schaars in de dichtbevolkte en woestijnachtige droge kuststreek van Peru. Toch blijft het land massaal asperges kweken voor de uitvoer. Een aspergeveld van één hectare slokt per jaar 22.000 kubieke meter water op. Peru is een van de grootste exporteurs van asperges in de wereld. Het leeuwendeel van de uitvoer gaat naar de VS. Ook Nederland, België en een reeks andere Europese landen nemen Peruaanse asperges af. Hierdoor gaat de grondwaterlaag van Ica, een van de grootste ondergrondse zoetwatervoorraden van het hele kustgebied, schrikbarend achteruit. Als er geen verandering komt in het verbruik, kan de voorraad tegen 2013 helemaal uitgeput zijn!

Dit thema zal zeker aan bod komen in het debat van door MO* en de voedselteams:
“De Hongerige Stad. Hoe voedsel ons leven vormt.” is het recent verschenen boek van Carolyn Steel. Op woensdag 30 maart presenteert ze in STUK in Leuven dit boek.

De hongerige stad onderzoekt hoe de moderne voedselproductie de balans van het bestaan heeft verstoord en laat zien dat we een eeuwenoud probleem nog steeds niet hebben opgelost. Toch vormt dát probleem de kern van een heleboel andere problemen van deze tijd, van overgewicht en de onverbiddelijke opkomst van de supermarkten tot en met de vernietiging van de natuur. Van het land (en de zee) naar markt en supermarkt, van keuken naar eettafel, van vuilnisbelt naar recycling – Carolyn Steel reist ons voedsel achterna, waarbij ze in elk stadium van de voedselcyclus ingaat op historische achtergronden en actuele problemen.

De hongerige stad is in 2006 bekroond met de The Royal Society of Literature Jerwood Award voor non-fictie (voor een nog niet gepubliceerd werk) en in 2008 uitgeroepen tot Boek van het Jaar van het bbc Food Programme. ‘Een boek om van te smullen’ – The Independent

Carolyn Steel is architect, docent en schrijver. Sinds haar afstuderen aan de universiteit van Cambridge combineert ze een praktijk als architect met het geven van colleges en het doen van onderzoek naar het alledaagse leven in steden.  Steel presenteerde voor de BBC het televisieprogramma ‘One Foot in the Past’, ze schrijft voor allerlei publicaties over voedsel en de stad en houdt zich nu vooral bezig met het verder ontwikkelen van haar sitopia-concept. Steel reist veel en geeft bijna wekelijks lezingen waarin ze met passie en humor verteld over haar werk en haar boek. Haar ‘Hungry City’ (2008) is wereldwijd een groot succes.