7400 liter per dag

Het was te verwachten natuurlijk. Een week goed weer en de eerste berichten over problemen met watervoorziening duiken op. Het waterniveau in een aantal kanalen staat erg laag wat stilaan gevolgen heeft voor de scheepvaart. Maar ook met ons grondwater gaat het niet zo goed.  Het toenemend gebruik van water voor industrieel, huishoudelijke en landbouw zorgt ervoor dat we onze zoetwatervoorraden steeds verder opgeraken.

Volgens de Vlaamse WaterMaatschappij is een dalende grondwaterspiegel gemeten in meer dan de helft van de meetpunten. Als we deze voorraden op peil willen houden zou het gebruik drastisch moeten verminderen. Terwijl het tegendeel gebeurt. We voeren nu al een vijfde van ons water in en het ziet er naar uit dat dit in de toekomst nog zal toenemen. En Vlaanderen staat er slechter voor dan Wallonië. Ondertussen zie ik rond mij dat de tuinslang driftig gebruikt wordt om zwembadjes te vullen, gazons te sproeien en auto’s te wassen…

Het meeste water wat we verbruiken is echter niet ons eigen water. Het is indirect water nodig voor de productie van goederen en voedsel.  Ecolife is bezig met een project rond onze watervoetafdruk en heeft daarvoor een interessante watercalculator ontwikkelt. Dit instrument is in de eerste plaats bedoeld voor scholen en grootkeukens. Je kan er verschillende menu’s mee samenstellen en dan meteen aflezen wat de ecologische en de watervoetafdruk is van je gerecht. Je kan een aantal variabelen invoeren zoals het land van herkomst en teeltwijze. Ik heb bij wijze van test even twee menu’s vergeleken:

- MENU 1: Lokale bio-aardappelen met idem dito asperges en seitan.

- MENU 2: Rundsvlees met ingevoerde aardappelen en dito asperges.

Het verschil is duidelijk. Voor menu 1 is er ongeveer 2200 liter water nodig, voor menu 2 gaat het over 20 000 liter. (ter info, er is hier voor het gemak gerekend met telkens hoeveelheden van 1 kilo per ingrediënt)

Het verschil in voetafdruk is iets kleiner, zo’n 18 vierkante meter voor menu 1, tegenover iets meer dan 140 voor menu twee.

Deze vergelijking maakt duidelijk dat verstandig omspringen met water niet alleen een kwestie van is van regenwater gebruiken voor het toilet of de moestuin. Het gaat evengoed over wat we kopen of niet kopen. Vandaar het totaal gebruik van gemiddeld 7 400 liter per dag per Belg. Het is duidelijk dat dit consumptieniveau niet te veralgemenen is, en niet vol te houden.

(dit heb ik geschreven met mijn voeten in een teilje verkoelend water – afkomstig van de douche van mijn tienerdochter deze morgen…)

de soda-club

Een vriendelijke dame heet me een tijdje geleden gevraagd om de ‘soja-club’ te testen. Het is een toestel om zelf spuitwater en frisdrank te maken. Volgens de fabrikant zou het toestel op die manier heel wat PMD afval kunnen vermijden.

Het model dat ik heb gekregen heeft een eco-label, wat te maken zou hebben met het materiaal waaruit het is gemaakt (helemaal gerecycleerd). Het toestel gebruikt geen elektriciteit maar bevat wel een cilinder met 60 liter (ofte 425 gram CO2). Deze cilinder zou goed zijn voor 60 liter (kostprijs 22 euro). De siroopjes kosten 4 euro en kunnen 12 liter drank opleveren. De gebruikskost is dus ongeveer 70 cent per liter (+ je kraantjeswater). Duidelijk goedkoper dan wat je in de winkel kan kopen. Wat ook meespeelt: je zal minder PMD zakken moeten aanschaffen en je moet ook niet meer naar de winkel om frisdrank te kopen.

Het werkt zeer handig, je gebruikt een van de speciale waterflessen die je gevuld hebt met kraantjeswater, sluit dit even aan op het toestel en brengt zo bruis in het water. Dit kan je dan naar believen met siroopjes aanlengen om cola en andere frisdranken te maken. Ik ben geen cola-kenner dus zelf proef ik geen verschil, maar echte cola-drinkers vinden dit toch niet hetzelfde als de real stuff. Volgens de makers zit er 50% minder suiker in dan in de gewone frisdranken. Een biologische siroop is echter niet te vinden. (maar hier thuis lossen we dat op met diksap)

Zelf zijn we thuis geen frisdrank gebruikers, mijn kinderen lusten zelfs niks met prik. Persoonlijk kan ik een glas spuitwater wel eens appreciëren. Ter gelegenheid van de test heb ik natuurlijk de verschillende siroopjes eens geprobeerd en heb ik dus ook verschillende variaties van hun cola gedronken. Op zich niet slecht, maar eigenlijk heb ik dit toestel niet echt nodig.

Voor gezinnen waar heel veel frisdrank wordt gedronken is het wel en nuttig toestel. Rekening houdend met aankoop van CO2 en siroop zal je zeker geld besparen en minder afval hebben. Iemand vertelde me dat je de toestellen die normaal 70 euro kosten ook makkelijk kan vinden via het tweedehandscircuit. Nog een tip: je kan er witte wijn mee omtoveren tot een soortement Cava…

Wat voor mij persoonlijk nog een minpunt is. Zowel de apparaten als de siropen komen uit Israël. Dit zorgt niet alleen voor flink wat transport maar is toch ook een onrechtstreekse steun aan een regime dat zich niet houdt aan een hele reeks VN-resoluties en internationale verdragen, onder ander rond het bouwen van nederzettingen op bezet gebied. Op hun trouwens hele mooie site heb ik niks gelezen over steun aan de Palestijnen ofzo. Als we nu nog een lokale soda-club variant zouden hebben dan zou ik mijn mening wel herzien.

Je ziet zelf maar of het iets voor jou is (zie ook www.sodaclub.be ). Zelf ga ik toch aan de vriendelijke dame laten weten dat ze het toestel aan iemand anders mag doorgeven.

natte voeten

Ondertussen staat de verwarming hier helemaal uit. De zon zorgt overdag voor genoeg warmte om het daarmee te kunnen doen, al moeten de gordijnen ‘s avonds wel dicht natuurlijk. Dat wil ook zeggen dat het douchetijdperk voor mij weer even voorbij is. Want als de verwarmingsinstallatie uit staat dan was ik me volgens de befaamde grootmoeders methode. Dan warm ik een paar liter water op met de fluitketel. Tijdens de wintermaanden neem ik wel (korte) douches, want dan staat de verwarming toch op.

Nog een week of vijf en dan is het eerste post-Lim jaar achter de rug. Dan zal ik weer wat cijfertjes verzamelen om te zien hoe het zit met mijn ecologische voetafdruk…

Vandaag is het trouwens wereldwaterdag. Een bijzonder belangrijk thema gezien het belang van water en gezien de voorspelde problemen en tekorten die we in de toekomst mogen verwachten. Nu al hebben meer dan 1 miljard mensen geen toegang tot veilig water, en alle prognoses gaan ervan uit dat dit aantal zal stijgen tot 2 a 3 miljard de volgende decennia. Dit heeft onder andere te maken met de opwarming van de aarde, en met het feit dat we water zeer kwistig gebruiken en vervuilen. Niet enkel thuis (120 liter kraantjeswater per Belg per dag), maar ook door de producten die we kopen. De productie van een jeansbroek is al gauw goed voor 10 000 liter water, een kopje koffie 35 liter en 1 vel wit papier 10 liter. Op die manier halen we een heleboel water uit andere (armere) landen naar hier.

Volgens het model van de watervoetafdruk gebruikt elke Belg zo’n 1802 kubieke meter, een Nederlander 1223 kubieke meter. En iemand in Ethiopië slechts 675 kubieke meter. Ik heb zelf even de test gedaan en kom op 285 kubieke meter per jaar. Dat valt dan nog redelijk mee, onder andere door het niet eten van vlees en het niet wassen van de auto… Probeer zelf maar eens hoe het zit met je eigen watervoetafdruk…

Ter aanvulling, de provincie Limburg (jaja LIMburg) organiseert een interessante campagne ter promotie van kraantjeswater: drinkkraantjeswater De moeite om eens een kijkje te nemen.

over lege kraantjes

Je maakt wel eens rare dingen mee bij debatten en lezingen. Gisteren was er iemand die zich wat bezorgd maakte over het voorstel om geen flessenwater meer te drinken en massaal over te schakelen op kraantjeswater. Zo vroeg de persoon in kwestie zich af: ‘als we allemaal leidingwater drinken is er dan geen risico dat het op geraakt?’.  Stel je voor, je wil een glas drinken en het kraantje is leeg…

Het risico is vele malen groter dat het oliekraantje leeg komt te staan. Vandaar ook het interessante initiatief van de Stichting Peakoil Nederland. Op 15 februari starten ze een wedstrijd:  ‘Hoe kick ik van mijn olieverslaving af?’. Tien deelnemers zullen in een periode van 6 maanden strijden om hun eigen aardoliegebruik zover mogelijk te beperken en daarvan verslag uit brengen op www.postfossiel.nl

Met de wedstrijd willen de organisatoren laten zien dat het kan, afkicken van aardolie. De mogelijkheden zijn er, het is een kwestie van willen. De wedstrijd moeten laten zien dat het niet alleen gaat om technische oplossingen, maar ook om het aanpassen van gedrag. De bedoeling is dat mensen na gaan denken over hoe ze zelf hun aardoliegebruik om laag krijgen. Een soort kampioenschap LIM als het ware.

Waarom moeten we afkicken van onze olieverslaving?

Aardolie is de belangrijkste energiebron op aarde. Ruim 40% van ons dagelijks energiegebruik gebruiken we in de vorm van aardolie. In onze op transport gebaseerde economie is aardolie verantwoordelijk voor 98% van het energiegebruik van de transportsector.

Uit de analyses van Stichting Peakoil Nederland blijkt dat aardolie op de korte termijn schaars gaat worden. Dit komt omdat de aardolieproductie voor 2017 haar maximum zal bereiken en aan een onomkeerbare daling zal gaan beginnen. In een samenleving waar een stijgend oliegebruik gelijkstaat aan economische groei is het belang van aardolie onmiskenbaar. Hoge olieprijzen hebben in het verleden al een negatieve invloed gehad op onze economie. We moeten dus alles op alles zetten om ons voor te bereiden op een toekomst waar aardolie prijzen regelmatig zeer hoog zullen zijn. Nu afkicken van onze olieverslaving is daarom een belangrijke voorbereiding op de toekomst.

Kijk voor meer informatie over aardolieschaarste en de impact van hoge olieprijzen op de wereldeconomie op www.peakoil.nl/rapporten.

Ik heb even geïnformeerd of ik mocht deelnemen, maar dat vonden ze niet zo’n goed idee. Het is al erg genoeg dat de Vlamingen altijd de taalstrijd en het dictee der Nederlandse taal winnen.

conclusies (2): water

Eén van de makkelijker thema’s vind ik. Als je weet dat elke Belg ongeveer 120 liter drinkwater per dag gebruikt kan het toch niet moeilijk zijn om daar een flink stuk vanaf te doen. Mijn doel was daarbij nog maximum 20 liter te gebruiken. En kijk, het uiteidenlijk resultaat is  9 950 liter water tijdens het hele LIM jaar ofte: 13,6 liter persoon/dag of 88% minder dan het gemiddelde. Ik heb even nagekeken op de laatste afrekening en daar zie ik dat per persoon gedomicilieerd op het leveringsadres, 15 m3 gratis wordt geleverd. We hebben maar een derde gebruikt van dit gratis water. Bij de volgende afrekening zal ik dus enkel de abbonnementsvergoeding moeten betalen. (Tenzij ik problemen krijg omdat ze niet willen geloven dat ik zo weinig gebruik, wat blijkbaar af en toe voorkomt.)

Het belangrijkste middel om dit doel te realiseren waren twee emmertjes en twee regentonnen. Daarmee had ik het hele jaar door voldoende regenwater om het toilet door te spoelen. Al is het even moeilijk geweest tijdens de vorstperiode en heb ik me  moeten behelpen met smeltwater. Veel mensen denken dat dit een lastige karwei is, maar ach, het kost vijf minuten tijd om de emmers te vullen en naar boven te brengen. Als je weet dat sommige mensen uren moeten wandelen om zo’n hoeveelheid water te vinden is dit echt geen punt.

Andere acties om water te besparen; niet te veel poetsen – en indien mogelijk poetsen met het douchewater van de kinderen. Zelf heb ik geen douches genomen en twee keer een bad, de kinderen mochten in het weekend wel onder de douche of in het bad. Ik heb mezelf het hele jaar gewassen met de ‘voetbalkleedkamermethode’ en ook dat is nu een gewoonte geworden die ik rustig kan volhouden. Ik gebruik daarvoor ook regenwater, net als voor het begieten van de plantjes. 

Een moeilijker te meten deel van het watergebruik zit in de indirecte consumptie. Een kilogram rundsvlees produceren kost ruim 20 000 liter water, dus het feit dat ik geen vlees heb gegeten is ook waterbesparend. Het zelfde met katoen, of papier of auto’s, allemaal producten die nogal wat water opslorpen. Cijfers daarvan heb ik niet, maar zodra je weinig of geen nieuwe spullen koopt verbruik je ook minder indirect water.

En toch zou het nog beter kunnen. Want het zowel voor de afwas als voor de wasmachine gebruik ik nog kraantjeswater. In woningen met een regenwaterinstallatie (en filter) moet het dus mogelijk zijn om nog minder drinkwater te gebruiken. Dan blijft enkel drinkwater nodig voor koken en drinken. Trouwens het is ook mogelijk om autonoom te zijn voor water en geen gebruik te maken van leidingwater. Maar dat is weer een ander project. Conclusie voor water: veel besparingen zijn mogelijk en de inspanningen vallen reuze mee!

Stap 3: gebruik regenwater

De scéne’s waar ik me was met regenwater doen hier en daar de wenkbrauwen fronsen. Het is ook niet de belangrijkste tip als het over water gaat. Wel belangrijk is eens goed na te denken over ons waterverbruik. Een gemiddelde Belg gebruikt dagelijks ruim 120 liter drinkwater.  Kostbaar zuiver water, waar 1,2 miljard mensen helemaal niet over beschikken. Jammer gebruiken we dat kostbaar water nauwelijks om te drinken maar vooral om het toilet door te spoelen en voor de persoonlijke verzorging. Zelf kom ik nu rond met 15 liter drinkwater per dag, en het zou nog wat minder kunnen mocht ik ook de wasmachine op regenwater kunnen aansluiten. Dit kan niet omdat waar ik woon geen regenwaterleiding is voorzien. Daarom dus de regenton, en daarom dus de twee emmertjes water halen, om alvast het toilet door te spoelen. Dus als je de mogelijkheid hebt om regenwater op te vangen, en te gebruiken voor het toilet zet je een grote stap vooruit. Als dit niet kan zijn er nog wel wat andere tips natuurlijk. Beter een douche dan een bad, en om de duur van de douche in de hand te houden kan je gebruik maken van de douchecoach (zie ook winkeltje). Het water van bad of douche kan je ook bijhouden om het toilet door te spoelen.  Afwassen en tanden poetsen met een opengedraaide kraan vergroten ook je verbruik. Auto wassen doe je best niet met de tuinslang, en lekkende kranen laat je best zo snel mogelijk herstellen. Meer info over water kan je vinden bij de links ‘water’ op de pagina over het boek. Dus vanaf vandaag mag het ook een litertje minder zijn. (en als je de tip van stap 1 toepast – je meterstanden bijhouden – kan je op de voet volgen wat het resultaat is.)

Een waterig zonnetje

Een mooie dag om over water te schrijven. Er is er al heel wat uit de lucht gevallen, en tegelijk ben ik de hele dag aan het schrijven over water. In kader van het LIM project komt er namelijk ook een boek met een heleboel concrete tips om de voetafdruk te verkleinen. Misschien niet direct bedoeld voor de lezers van deze blog (die kennen de tips wel), maar voor die mensen die wel eens iets willen doen voor het milieu maar niet goed weten waar te beginnen.

Op de foto (goed kijken) de zandloper van Jan Juffermans. Hiermee zorgt hij ervoor dat de douches bij hem thuis niet langer dan 4 minuten duren. Zelf neem ik trouwens geen douches meer en behelp ik me met de voetbalkleedkamermethode. Mede door deze acties hebben we nu thuis een drinkwaterverbruik van 15 liter per dag per persoon. Toch iets beter dan de 120 liter van de gemiddelde Belg. En dit vooral omdat ik een paar keer per dag twee emmertjes water (je kent het liedje wel) ga vullen aan de regenton hier op de binnenkoer.

Naast het direct waterverbuik is er echter ook het indirect waterverbruik. Wist je dat 1 kilogram vlees produceren 16 000 liter water vraagt, of één kopje koffie 140 liter en een kopje thee 35 liter. Een katoenen T-shirt ruim 2 000 liter. Door consumptie verbruikt elk Belg op die manier zowat 2000 kubieke meter water jaar. Het is dan ook niet toevallig dat water een van de grote uitdagingen wordt voor de volgende decennia. (naast zovele andere natuurlijk)

Voor wie vandaag met kinderen in huis zit en op zoek is naar een regenprogramma kan een kijkje nemen op twee leuke watersites. Op droppiewater en op de kindersite van vmw staan leuke spelletjes en weetjes over water. Voor de grote mensen: achtergrondinfo over indirect watergebruik kan je vinden op de site van de watervoetafdruk.

Ik heb de zon zien zakken…

Vrijdag 11 juli, Kinnekulle.  Net een prachtige zonsondergang meegemaakt aan het Värnern meer. Nu tijd om even bij te schrijven met een redelijk labiele draadloze verbinding.

Je zou gaan denken dat het vandaag de Zweedse nationale feestdag was in plaats van de Vlaamse. Overal wapperen blauw-gele vlaggen in de zon, of naargelang het weer, hangen ze zwaar naar beneden in de gietende regen. De voorbije dagen hebben we onze tenten opgeslagen in Marstrand, een mooi plekje aan de Westkust. Vanavond zijn we dan in Kinnekulle aangekomen aan het Värnern meer, het grootste van Zweden.

Opvallend toch hoe goed alles hier geregeld is, en hoe keurig iedereen zich aan de afspraken houdt. Nauwelijks zwerfvuil te zien, auto’s houden zich aan de snelheidsbeperkingen, diensters weigeren Tomas een biertje omdat hij chauffeur is, de grastuintjes liggen er onberispelijk uit. De begraafplaatsen zien er ook eigenaardig uit. Ze hebben eigenlijk meer weg van de volkstuintjes in Gent. Tussen de graven door heb je regelmatig een constructie met een reeks gietertjes, tuinmateriaal zoals harken, tuinslangen etcetera. De bedoeling is natuurlijk niet om er te tuinieren, maar om de graven te onderhouden. Alle materiaal is van goede kwaliteit en continu toegankelijk, maar toch wordt er niks gestolen. Zou bij ons niet zo goed lukken denk ik.

Mijn pogingen om te kamperen met Low Impact hebben soms ook nadelige gevolgen voor mijn reisgenoten. Deze morgen gingen we koffie en thee halen in de shop van de camping–ik met mijn herbruikbare beker. Tomas wou niet voor me onderdoen en nam zijn kartonnen (wegwerp)beker van de vorige dag mee. Bij het terugkeren bleek echter dat de kartonnen beker begon te lekken en zo een groot deel van de koffie verloren ging. Om maar te zeggen, je moet niet overdrijven hé.

Maar verder gaat alles prima. Zweden is prachtig, en af en toe een regenbui kan daar niks aan veranderen. Eenvoudig leven in de buitenlucht, en straks nog een biertje aan de oevers van het water…meer moet dat niet zijn.

Tips van Jan

Zoals beloofd wat meer info over mogelijke tips die ik gezien het in Nederland. Een bijzonder slimme toepassing is de koppeling tussen toilet en wasbak in de badkamer. Ik hoop dat volgend filmpje duidelijk maakt hoe het systeem in elkaar zit.
 Inderdaad, het water dat gebruikt wordt voor het wassen van de handen of poetsen van de tanden gaat via een simpel buisje rechtstreeks naar de toiletpot.

Jan Juffermans is al dertig jaar bezig om van zijn huis een Low Impact huis te maken. Grote ingrepen zijn de isolatie, de muurverwarming, de zonneboiler, de zonnepanelen en de zonneserre. Hieronder nog twee kleine leuke dingen die ik zelf ook kan doen. Een zandloper naast de douche. Daarbij wordt het een stuk makkelijker om de douche te beperken tot 5 minuten. Aan de voordeur van Jan Juffermans zie je ook zowel een duwbel als een trekbel, allebei zonder elektriciteit.  Een belangrijke besparing, want bij een gewone bel staat de transformator 24u op 24u onder stroom.