Een 2009 met 3% minder


De volgende uren zullen weer heel wat kussen en wensen worden uitgewisseld. De meest belangrijke zijn natuurlijk een goede gezondheid en veel geluk. Maar misschien kunnen we eens wat concreter zijn dit jaar. Een goede gezondheid is niet alleen voor elk van ons van groot belang, maar ook voor de planeet. En veel geluk, dat kan je ook bereiken met een lagere voetafdruk.
nieuwjaar
Daarom stel ik voor dit jaar iedereen voor 2009 gewoon 3% minder te wensen. Dit is het percentage vermindering van CO2 uitstoot waar we met zijn allen moeten naar streven om in 2050 aan het niveau te zitten van 90% minder in vergelijking met 1990. Klinkt behoorlijk ingewikkeld, maar in mensentaal; als we er met zijn allen in slagen jaarlijks 3% minder uit te stoten zal de opwarming van de aarde wellicht binnen de perken van 2 graden blijven. Op die manier kunnen de grootste problemen vermeden worden. En geef toe, 3% is niet zoveel. Neem vandaag je meterstanden op en kijk hoeveel je in 2008 hebt verbruikt. Doe er 3% af en dan weet je meteen je streefdoel voor 2009. Doe dit zowel voor elektriciteit, gas, stookolie, water, autokilometer en vliegkilometer (en indien mogelijk ook vleesverbruik). En straks om middernacht zeggen we met zijn allen, ik wens je een goede gezondheid, veel geluk en 3 procent minder! Wedden dat je er 3% gelukkiger van wordt.

Advertenties

Stap 13: composteren kan je leren


imag0027

In de natuur is alles deel van een grote kringloop. Alles wat afsterft wordt weer gebruikt als grondstof voor een ander organisme. Jammer genoeg heeft de mens gekozen voor een andere manier van produceren en consumeren. En zo komt het dat we heel veel afval produceren dat naar de verbrandingsoven gaat. De warmte van de verbranding wordt tegenwoordig wel gebruikt om energie te winnen, maar het zou ook wat efficiënter kunnen.

Bijna veertig procent van de gemiddelde restafvalzak bestaat nog steeds uit groenten- en fruitafval. Als je dit kan vermijden wordt je eigen afvalzak een stuk lichter, en je kan tevens een hoop organisch materiaal terug in de kringloop brengen. Als er een GFT-ophaling is in je gemeente kan je daar alvast gebruik van maken. Nog beter is je eigen compostvat of composthoop in de tuin, want dan moet het groenafval niet met een vrachtwagen worden opgehaald. Een alternatief voor wie geen tuin heeft is de wormenbak. Tips voor de wormenbak of het thuiscomposteren kan je in overvloed vinden op www.thuiscomposteren.be

Zelf heb ik toestemming gekregen van mijn huisbaas om een compostvat te plaatsen op een binnenplaats. Het vat wordt nu tot ieders tevredenheid gebruikt door mezelf en enkele buren. Nog een voorbeeldje dus van een ecologische actie met sociale impact.

Stap 12: mossel noch vis


visnetSinds 1 mei ben ik  gestopt met het eten van vlees en vis. Over de impact van vlees op onze ecologische voetafdruk heb ik hier al meer geschreven. Mijn stelling is niet dat we met zijn allen vegetariër moeten worden, maar wél dat we met zijn allen minder vlees zullen moeten consumeren. Dit is niet alleen belangrijk voor onze gezondheid, maar ook voor onze planeet, het klimaat en de dieren zelf.

Als ik zeg dat ik  ook geen vis meer eet gaan de wenkbrauwen wel eens de hoogte in.  Vis is toch gezond? Er is toch genoeg vis? Over de gezondheid van vis kan wel wat gedicussieerd worden. Want hoe meer de oceanen vervuild worden hoe meer schadelijke stoffen in vis te vinden zijn. Het gaat vooral om pcb’s, dioxines en andere kankerverwekkende stoffen. Meer dan twee keer vette vis eten per week en de toelaatbare gezondheidsnormen worden al overschreden.

Er is nog een probleem met vis. Als het vissen doorgaat met de quota en beschermende maatregelen die nu gelden dan is er over minder dan 50 jaar geen vis meer in de zeeën. Ook kweekvis in kooien of visboerderijen wordt grotendeels geproduceerd met gevangen wilde vis. Voor een kilogram gekweekte vis is echter 2 tot 5 kilogram wilde vis nodig. Een redelijk ontluisterende reportage van de Tros kan je hier bekijken. Een conclusie is hier dat voor onze omega 3 en 6 vetzuren ook algen kunnen gebruiken en de huidige manier van vissen helemaal niet duurzaam is.
Wil je weten welke vissoorten je het best kunt gebruiken vanuit milieustandpunt? Neem eens een kijkje op www.goedevis.be .  Een lijst van overbeviste vissoorten is hier te vinden. Wie een beetje panikeert met het oog op het oudejaarsmenu kan lekkere vegetarische recepten vinden op www.vegetarisme.be

Bevolking en voetafdruk.


massaEen paar mensen merken hier terecht op dat overbevolking een belangrijke oorzaak is van de toenemende druk op de planeet. Het spreekt vanzelf dat met hoe meer we zijn, hoe meer beslag we leggen op de beschikbare ruimte, grondstoffen en energie. Toen ik ben geboren waren er zowat 3 miljard mensen, nu bijna 7 miljard, en de voorspellingen wijzen op een stabilisatie tussen de 9 en 10 miljard zielen. Wetenschappers gaan ervan uit dat de planeet genoeg voedsel en hulpbronnen kan opleveren om die hele bende goed te laten leven, maar niet met onze verspillende Westerse levensstijl.

Er wordt nogal eens geopperd dat de milieudruk veel kleiner zou zijn mochten er minder Afrikanen, Indiërs of Chinezen geboren worden. We moeten echter rekening houden met de impact van elk geboren kind. Een baby geboren in India of Bolivia zal àls het zestig jaar wordt zo’n 60 ton CO2 emissies veroorzaakt hebben. Wie in België of Nederland ter wereld komt zal tegen zijn zestigste verantwoordelijke zijn voor 900 ton, of 15 keer zoveel. Het is om die  reden toch wat vreemd om van ontwikkelingslanden geboortebeperking te eisen en hier het aantal geboortes te stimuleren. De beste manieren om de bevolkingsgroei in het Zuiden te vertragen zijn bekend en relatief goedkoop:

  • onderwijs (vooral voor meisjes)
  • gezondheidszorg (vooral daling van kindersterfte)
  • toegang tot betaalbare en betrouwbare anticonceptie
  • werkgelegenheid (vooral voor vrouwen)
  • sociale voorzieningen (waaronder gezinsplanning verbetering van de economische situatie van de armste groepen)
  • toegang tot drinkbaar water en sanitaire voorzieningen

Het zijn dezelfde voorzieningen die ervoor gezorgd hebben dat  het aantal kinderen bij ons in enkele generaties sterk is gedaald. Het beste wat kan gebeuren om de demografische groei en mondiale milieu-impact te verkleinen is dus een wereldwijde herverdeling van de beschikbare middelen, gecombineerd met maatregelen die de bevolkingsgroei beperken in Noord én Zuid. Wil je op de voet volgen met hoeveel collega’s mensen we op de aarde rondlopen, kijk even op deze teller.

stap 11: LIM winkelen


winkelenVroeger moesten we gaan jagen en vissen om voedsel te vinden, nu gaan we met zijn allen naar de supermarkt. Gewapend met kredietkaart, kortingsbonnen en tegenwoordig ook wel een herbruikbare boodschappentas. 
Zelf ga ik niet naar de supermarkt (behalve als de cameraploeg erop aandringt). Ik ben vaste klant bij de biowinkel en de supperette op de hoek (je kon Olivier trots zijn Belgische groenten zien aanprijzen in aflevering twee). Verder ga ik af en toe naar de wereldwinkel, de boerenmarkt en heb wekelijks groenten via de voedselteams. Zonder gesleur, files of auto’s vind ik alles wat ik nodig heb.  

Tips om Low Impact te winkelen zijn:

  • maak op voorhand je boodschappenlijstje en hou je er aan
  • kijk op de onderste en de bovenste rekken, daar staan de minder bekende en vaak ook goedkopere merken
  • winkelen met kinderen is vaak een moeilijke klus gezien de veelheid van verleidingen die speciaal voor de kroost worden aangeboden.
  • let op voor impulsaankopen, heel vaak zijn de aanduidingen van “20 gram extra” niks meer dan een verkooptruuckje
  • koop zo weinig mogelijk verpakking (het scheelt ook echt in prijs)
  • lees de etiketten en let op de herkomst van je producten, spullen die van ver komen verhogen je ecologische voetafdruk

Volgens onderzoekers zou kopen voor nogal wat mensen een manier zijn om bepaalde andere behoeftes in te vullen. Als we de raclame mogen geloven dan is ook echt alles te koop. Een gevulde boodschappen tas kan misschien even voor een kick zorgen, maar een echte oplossing lijkt het niet. Dus als de solden binnen enkele dagen losbarsten is dit het ideale moment voor een mooie winterwandeling.

Stap 10: informeer jezelf


wereldHet zou ook stap 1 kunnen zijn, want goede informatie is erg belangrijk. In tegenstelling tot enkele decennia terug is bijna alle informatie wel ergens te vinden. Meer nog, je kan stellen dat er teveel informatie is en het soms erg moeilijk is te weten wat nu klopt. De simpele vraag over wegwerp of retourflessen maakt duidelijk dat er over de meeste thema’s wel verschillende meningen bestaan; van spaarlampen tot opwarming van de aarde. Bestaat er een Low Impact manier om met informatie om te gaan?

Als het gaat over de praktische kant van ecologisch leven heb ik nogal vertrouwen in de vorige generaties. Mensen die ‘de oorlog’ hebben meegemaakt weten meestal wel wat zuinig leven is. Ze kennen vaak nog truuckjes rond recyclage en energiebesparen die nog van pas kunnen komen. Zo leerde ik van mijn moeder alvast kousen stoppen.

Zelf uitproberen is natuurlijk ook een goede manier. Zo heb ik kunnen ervaren dat Raw Food wel een positief effect had op mijn energiepeil, maar moeilijk te combineren valt met een marathon. Of dat het prima lukt om mijn haar proper te houden zonder shampoo en mijn kleren te wassen op 30 of 40 graden.

Voor wetenschappelijke informatie ben ik onder andere te rade gegaan bij Jan Juffermans en Mathis Wackernagel. Ik geef daarbij de voorkeur aan officiële instanties en niet-gouvernementele organisaties,dit zijn in principe onafhankelijke bronnen. Want als je meer wil weten over de vervuiling van auto’s kan je best de informatie van de autoindustrie met een korreltje zout nemen. Greenpeace verkoopt geen auto’s en zal dus geen reden hebben om de effecten te minimaliseren.  Het gaat er altijd over welk belang de informatieverstrekker heeft, en jammer genoeg laten wetenschappers zich wel eens voor de kar spannen van machtige lobbygroepen. We mogen niet vergeten dat er in de jaren zeventig reclamespotjes waren waarin dokters (!) sigaretten als gezond aanprezen.

En dan is er natuurlijk internet, de onuitputtelijke bron voor alle mogelijke informatie. Het hele digitale aanbod zorgt enerzijds voor een digitale kloof, maar anderzijds voor democratisering van kennis. Het zou te ver gaan om alle mogelijke bronnen voor goede kennis nog eens op te sommen, maar eigenlijk kan je alles vinden. Manieren om zelf een windmolen te bouwen, de meest praktische tips rond isolatie of elektrische auto’s. Ik ben zelf ook een fervent gebruiker van internet en geloof dat dit ons een stuk verder kan helpen.  Er is zoveel creativiteit en vindingrijkheid aanwezig en via internet kan deze kennis breed verspreid worden.

Tot zover deze lezing voor tweede kerstdag. Morgen gaat het over winkelen en supermarkten…

Limmige kerst gewenst


Zo, straks ga ik met wat vrienden kerstavond doorbrengen. In aangenaam gezelschap en met een lekker vegetarisch menu (ik zorg voor het dessert: fair trade chocoladefondu).

Jou wens ik ook Limmige feesten toe. Veel plezier met weinig voetafdruk! Je kan al eens oefenen met de Kerstboomcalculator (een grapje van Ecolife van vorig jaar)
kerstboomcalculator