over vijsjes en nageltjes


Tja, ik weet niet of het te maken heeft met oeroude instincten, maar nu de lente ook officieel is gestart voel ik de behoefte om op te ruimen. Ik heb nog steeds het gevoel dat ik teveel spullen in huis heb, dus wordt het weer tijd om te selecteren. Wat kan ik missen, wat kan ik weggeven, wat is goed voor de kringwinkel of de letsgroep. En wat kan ik toch maar best bijhouden voor je weet maar nooit.

Naast het ontdoen van overbodige rommel komen er weer plannen naar boven voor verfraaiing van het huis. Eindelijk iets doen met de vloer die nog altijd bestaat uit OSB platen. Stilletjes dromen van zonnewering (want in de zomer kan het wel eens te warm worden met veel ramen op het zuiden gericht). En dan indien mogelijk met zonnepaneeltjes op de zonnewering… Alle meubels in huis eens een ander plaatsje geven. Ik voel het, op een dag zal ik me niet kunnen inhouden en begin ik eraan. Tussendoor ben ik alvast gestart met het prutswerk. Het sorteren van nageltjes, schroeven en vijsjes die ik al jarenlang in allerhande potje bewaar. Het doen van dit soort redelijk banaal werk heeft zelf een rustgevend effect…

Als ik me niet vergis is dit trouwens een Boedistische suggestie, heel eenvoudige handenarbeid doen en ondertussen het hoofd leegmaken als manier om  tot rust te komen.

Als ik klaar ben met sorteren en opruimen zal ik eens een ritje naar de kringloopwinkel doen (met de bakfiets) en een weggeeffeestje organiseren. Wie komt mag geen kadootjes meebrengen, maar is verplicht om iets mee te pakken naar huis…

de groene revolutie


Vandaag lees ik een bericht over een Guerilla Gardening actie in Gent. Over het fenomeen heb ik lang geleden hier als eens over geschreven, maar nu is het dus hier in de praktijk gebracht door een groepje jonge mensen. GG is ondertussen een internationale beweging van mensen die op allerlei manieren meer groen in de steden willen krijgen. Ze hebben daarvoor een leuke manier door op onverwachte momenten op te duiken met schop en plantgoed en zo stukjes braakliggende grond of ongebruikte perkjes te verfraaien. Echte guerilla kan je dit moeilijk noemen, het is uiteindelijk een vorm van geweldloze burgerlijke actie.

De actie in Gent ging zaterdag door in de buurt van de Sleepstraat. ‘Op dit dor stuk grond planten we roze hortensia’s, rozen, knoflook, Oost-Indische kers, gouds- en korenbloemen’, vertellen organisatoren Ianthe Lauwaert en Francis Meerburg. ‘We willen hiermee de stad opfleuren, maar tegelijk ook een positief signaal geven aan de bewoners: het is mogelijk door zelf de handen uit de mouwen te steken van je buurt een mooiere buurt te maken zonder dat de Groendienst eraan te pas komt.’ Meer info over de Gentste actie.

Mooi idee voor de volgende weken, wie volgt?

Hieronder nog een voorbeeldje van GG in London…

black-out in Utrecht


Vrijdagavond was ik alweer in Utrecht, deze keer voor THINGS TO COME: Off the grid&  On the grid. Een avond over energiescenario’s voor de toekomst.

In het zaaltje stonden drie energiefietsen van Erik Groen, die trouwens een hele reeks kunstzinnige uitvindingen heeft gedaan die verband houden met energie. Er was een uiteenzetting van John Kerkhoven, een energiestrateeg die onder andere gewerkt heeft voor Shell, Philips, Essent en Eneco en nu een eigen model rond energietransitie heeft uitgewerkt. Beeldend kunstenaar Jochem van der Spek, toonde fascinerende computersimulaties van vallende objecten gebaseerd op de wet van behoud van energie. Tussen dat wetenschappelijk en kunstzinnig geweld mocht ik dan het Low Impact principe komen uitleggen.

Ik heb het trouwens niet alleen uitgelegd, maar ook gedaan. Na mijn inbreng heb ik namelijk per accident een glas water omver gegooid. Op een verdeelstekker, en meteen viel het grootste deel van elektriciteit uit, dit net nadat een filmpje getoond was over een black-out in London… En aangezien het toch een kwartiertje duurde voor de panne was hersteld zal dit toch een paar kWh hebben gescheeld.

Enkele interessante zaken om verder te bekijken:

– het model van John kan je zelf bekijken en uitproberen op www.energietransitiemodel.nl Door een aantal parameters te wijzigen kan je allerlei simulaties maken. Zo liet hij bijvoorbeeld zien dat het isoleren van huizen een veel grotere impact geven dan het massaal investeren in zonnepanelen. Je kan het model gratis downloaden, maar binnen enkele maanden komt er een volledig online model.

– zeker de moeite om eens te bekijken: www.collapsus.com een soort online thriller met een geloofwaardig scenario van een grote energiecrisis. Een ander spel rond hetzelfde thema kan je bekijken op www.worldwithoutoil.org En ga ook maar eens kijken naar ‘tegenlicht – enegy risk’

– Het standpunt van John Kerkhoven lag trouwens erg dicht bij dat van mij. Als we niet drastisch iets doen aan de vraagzijde dan komen we in een energiecrisis terecht. Alle mogelijke alternatieven ten spijt. Hij bevestigde wat ik al eerder hoorde: wie hoopt dat kernfusie de redding zal brengen: het zal nog 30 tot 40 jaar duren voor we een bruikbare toepassing kennen, en dan nog op kleine schaal.

John was ook behoorlijk sceptisch voor het Nederlandse beleid. Uit alle scenario’s en berekeningen blijkt dat de Kyoto doelstelling helemaal niet gehaald zal worden, maar toch blijven de politici beweren dat we op koers zitten.

Interessant allemaal dus en veel info om verder te gaan bekijken. Om passend af te sluiten vandaag is er ook de internationale actie ‘Earth Hour’ met als bedoeling het licht uit te doen tussen 20u30 en 21u30. Meedoen zou ik zeggen, misschien niet zozeer voor de energiebesparing, maar er moeten nog een heleboel mensen wakker geschud worden. Kan misschien ook een beetje helpen.

een date met Patricia


Hoe het allemaal loopt weet ik soms zelf niet goed, maar onlangs kreeg ik een telefoontje van Patricia Ceysens die mij eens wou ontmoeten. Tja, aangezien ik graag mijn verhaal vertel, en zeker aan de voorzitter van de commissie economie van het Vlaamse Parlement kon ik het aanbod niet weigeren. Ik dus naar het huis van de Vlaamse volksvertegenwoordigers voor een ‘werklunch’.  Op de menukaart is het niet te zien, maar je kan wel vegetarisch eten als je het op voorhand vraagt. Voor mijn disgenoten (want ook Miguel Chevalier, medewerker van Patricia schoof mee aan) was er zalm voorzien. Meteen een goede gelegenheid om de viswijzer boven te halen. Het ging om Noorse zalm, niet meteen de meest ecologische keuze…

Mevrouw Ceysens wou vooral weten wat ik doe en of ik bijvoorbeeld ook bezig was met het geven van aanbevelingen of schrijven van decreten voor de overheid. Neen dus, maar ik heb wel van de gelegenheid gebruik gemaakt om snel wat suggesties  te doen. Bijvoorbeeld een werkgroep oprichten binnen de Vlaamse overheid die eens goed gaat nadenken over hoe we het gaan aanpakken als de olieprijzen verdubbelen. Of het hele idee van Vlaanderen als logistieke draaischijf  voor Europa voorgoed  in de vuilnisbak kieperen. Vleesmatiging opnemen in de klimaatplannen en de reclame voor vlees op TV vervangen door promotie voor minder vlees. Vergunningen voor windmolens makkelijker toekennen. De fiscaliteit omgooien en gebruik van energie en grondstoffen een pak duurder maken en arbeid goedkoper maken. De werkelijke kost van mobiliteit aanrekenen en zorgen dat de trein goedkoper wordt dan het vliegtuig. Het klimaatprobleem niet enkel overlaten aan (mannelijke) ingenieurs maar ook aan psychologen en sociologen. De BTW op vervuilende producten verhogen en omgekeerd. Bleek zelfs dat we op heel wat punten op dezelfde lijn zaten! Het was dus een open babbel zonder taboe’s, dus ook onze fixatie op economische groei en concurrentie is aan bod gekomen.

Een beetje verontrustend is het wel om te horen uit de mond van een ervaren politica is dat ze ook weinig geloof heeft in het vermogen van politici om de problemen aan te pakken. De besluitvorming gaat tergend traag en is in ons land behoorlijk complex.  Lange termijn denken is nauwelijks aanwezig en een mondiale kijken op de problemen nog minder… Tja. We zullen het dus echt zelf moeten doen.

Of er een vervolg komt op dit gesprek weet ik niet, maar ik vond het best boeiend – en het bewijst nog eens dat de meeste politici best verstandige  en aangename mensen zijn als ze geen belangen moeten verdedigen.

Wat het vegetarische gerecht betreft, uiteindelijk  bleek dit hetzelfde te zijn als van mijn tafelgenoten, alleen met meer asperges (allicht uit Peru, want hier is het seizoen nog niet begonnen) en zonder de zalm. Komaan Patricia, meteen een eerste werkpunt; donderdag veggie dag voor de Vlaamse parlementairen!

over voeding en kunst


Dinsdag voormiddag was ik in Kemzeke, in het fantastische museum van Geert en Carla Verbeke. Op een oppervlakte van 12 hectare is er een overzicht van zeer bizarre en indrukwekkende installaties die je manier van denken behoorlijk op de proef stellen. Er is bijvoorbeeld een “camping flat” van Kevin Van Braak waar je ook echt kan kamperen. Er zijn collages en assemblages, zoals de levensgrote dinosaurussen gemaakt van kerkstoelen (een subtiele kritiek op het Creationisme) of bizarre bewegende reuzeninsecten. In de gigantische serres staan bizarre meubels en diepvrieskunst en ook het befaamde kippenproject van Koen Van Mechelen is er te zien. Echt een aanrader om eens een kijkje te gaan nemen. Misschien als het kan voor 30 april want dan kan je in meteen ook de Antartica Matters tentoonstelling van Dixie Dansecourt bekijken.

Maar ik was niet in Kemzeke om de collectie te bewonderen, wel voor de personeelsdag van het Vlaams Instituut voor Landbouw en Visserij, waar ik met een aantal groepen de dialoog kon aangaan over de uitdagingen waarvoor we staan. Het was heel boeiend om met de specialisten die dagelijks bezig zijn met deze domeinen van gedachten te kunnen wisselen. Ik heb expliciet ook gevraagd om wat ik vertel over visserij en veestapel te bevestigen of ontkennen. Ik kreeg wel wat nieuwe informatie, zo bijvoorbeeld dat bij de Vlaamse koeien 5 kilogram droge stof nodig is om 1 kilogram vlees te produceren en dat daarvan slecht 2 kilogram ingevoerde soja is. Ook vertelden ze me dat de vleesindustrie in Vlaanderen ook beseft dat we teveel vlees eten en stilaan gewonnen is voor het idee van vleesmatiging. Geen veggiedag, maar elke dag een beetje minder. Het zijn misschien geen spectaculaire wijzigingen, maar toch op zich positief. De problemen van overbevissing werden niet tegengesproken, al weet ik nu dat onze garnaalvisserij speciale technieken gebruikt waardoor de bijvangsten veel minder zijn.

Aan tafel kon ik ook even een babbel slaan met een van de topambtenaren die mee aan deEuropese onderhandelingstafel zit als het gaat over visserij verdragen en afspraken. Het verhaal van het niet gestemde ‘blauwvintonijnverdrag’ vorige week heeft ook veel te maken met de traagheid en ingewikkeldheid van de Europese besluitvorming. Om tot 1 standpunt te komen is heel veel overleg nodig, en als dan op een conferentie dit standpunt niet wordt overgenomen is er geen tijd om een nieuw of aangepast voorstel uit te werken, vooral omdat de evenwichten tussen de belangen van alle landen zo subtiel zijn. Komt daarbij dat landen als Japan en China er niet voor terugschrikken de stem van ontwikkelingslanden te ‘kopen’ in ruil voor ontwikkelingsprojecten dan is duidelijk dat we nog ver zijn van een wereldwijde bezorgdheid over cruciale dingen zoals de toekomst van vis. Niet per se hoopgevend, het maakt alleen duidelijk dat we als consument en burger nog meer onze stem zullen moeten verheffen om de nodige veranderingen te versnellen… Of misschien kunnen kunstenaars ook een beetje helpen om ons een geweten te schoppen.

een LIM op klompen


Gisteren de hele dag op stap geweest en dus geen tijd gehad om een berichtje te schrijven. In de voormiddag was ik op een heel bijzondere plek (daarover schrijf ik morgen meer), in de namiddag en avond was ik in Utrecht. Ik was er op uitnodiging van Philippe, een Vlaamse ondernemer die deel uitmaakt van een netwerk ‘vernieuwing in werk‘. Het netwerk bestaat uit ruim driehonderd mensen uit het Nederlandse bedrijfsleven en consultants die samen willen nadenken over onze manier van werken. Naast het gebruiken van de Franse taal voor het woord  fruitsap wordt in die kringen vooral veel Engels gebruikt. Het gaat er over work-live balance, over bouncen van ideeën, communities, de Twitter Fountain, KPI’s en andere zaken. Mijn niet gelaten want ik ken ook wel enkele Engelse woorden zoals Footprint, Overshoot, Downsizing en Stady State Economy om er maar een paar te noemen.

De bijeenkomst ging door in het imposante hoofdkantoor van Cap Gemini waar Phillippe ervoor had gezorgd dat ze als introductie op een sessie rond mobiliteit de Low Impact Man – helemaal uit België – hadden uitgenodigd.   Ter voorbereiding hadden ze alle deelnemers gevraagd een mobility footprint  (MF) in te vullen. Een andere aanpak zoals de mobiliteitsvoetafdruk van de kleine Aarde die de impact van je mobiliteit in hectare uitdrukt. Deze MF bekijkt hoeveel beslag je legt op de vervoersinfrastructuur uitgedrukt in tijd en ruimte. De gemiddelde Nederlandse werknemer heeft een MF van 1, en naargelang je eigen verplaatsingsgedrag kan het meer of minder zijn. Het leuke was dat iedereen bij binnenkomst een badge kreeg met daar op de eigen score. En daar liepen dus mensen rond met een 2 of 3 of zelfs 4 of hun badge (zelf kwam ik uit op 0,1). Dat was alvast een goed element voor gesprek en awareness. (ik zou normaal gezien bewustzijn schrijven)

Ik heb mijn tijd gebruikt om het probleem wat breder te schetsen. De uitdagingen van onze tijd, de onmogelijkheid van exponentiële groei,  de onduurzaamheid van ons financieel economisch systeem, het probleem van olie enzovoort. (Aangezien in dergelijke gezelschappen druk getwitterd wordt kon ik trouwens meteen erna op de Twitter Fountain de reacties zien.) Uit het gesprek dat daarop volgde blijkt dat bij deze groep ondernemers er zeker openheid is om de fundamenten van ons model minstens in vraag te stellen. Het gesprek ging al heel snel in de richting van hoe en wat kunnen we dan doen om de sence of urgency te vergroten, om het bewustzijn rond ecologische problemen te vergroten en om ondernemen fundamenteel duurzamer te maken. Vragen waar geen pasklaar antwoord op is. Toch ging deze groep alvast starten met een experiment om de eigen mobiliteitsvoetafdruk te verkleinen door maandelijks de verplaatsingen te registeren en van daaruit op zoek te gaan naar alternatieven.

Ik hoop alvast dat hier iets van blijft hangen. Veel mensen waren in elk geval onder de indruk van de informatie dat iemand met een inkomen van 30 000 euro hoort bij de 5% rijksten van de wereld. En dan heb ik de situatie nog wat onderschat, want in feite ben je dan bij de 3,8% rijksten. De test kan je hier doen. Ter afscheid kreeg ik een ruiker bloemen (ik vrees met het vliegtuig ingevoerde bloemen gekweekt met veel pesticiden door onderbetaalde arbeiders… ik kreeg ondertussen al een berichtje dat het om verantwoorde bloemen gaat) en een paar gele klompjes. Die passen prachtig bij mijn geitewollensokken. 😉

natte voeten


Ondertussen staat de verwarming hier helemaal uit. De zon zorgt overdag voor genoeg warmte om het daarmee te kunnen doen, al moeten de gordijnen ’s avonds wel dicht natuurlijk. Dat wil ook zeggen dat het douchetijdperk voor mij weer even voorbij is. Want als de verwarmingsinstallatie uit staat dan was ik me volgens de befaamde grootmoeders methode. Dan warm ik een paar liter water op met de fluitketel. Tijdens de wintermaanden neem ik wel (korte) douches, want dan staat de verwarming toch op.

Nog een week of vijf en dan is het eerste post-Lim jaar achter de rug. Dan zal ik weer wat cijfertjes verzamelen om te zien hoe het zit met mijn ecologische voetafdruk…

Vandaag is het trouwens wereldwaterdag. Een bijzonder belangrijk thema gezien het belang van water en gezien de voorspelde problemen en tekorten die we in de toekomst mogen verwachten. Nu al hebben meer dan 1 miljard mensen geen toegang tot veilig water, en alle prognoses gaan ervan uit dat dit aantal zal stijgen tot 2 a 3 miljard de volgende decennia. Dit heeft onder andere te maken met de opwarming van de aarde, en met het feit dat we water zeer kwistig gebruiken en vervuilen. Niet enkel thuis (120 liter kraantjeswater per Belg per dag), maar ook door de producten die we kopen. De productie van een jeansbroek is al gauw goed voor 10 000 liter water, een kopje koffie 35 liter en 1 vel wit papier 10 liter. Op die manier halen we een heleboel water uit andere (armere) landen naar hier.

Volgens het model van de watervoetafdruk gebruikt elke Belg zo’n 1802 kubieke meter, een Nederlander 1223 kubieke meter. En iemand in Ethiopië slechts 675 kubieke meter. Ik heb zelf even de test gedaan en kom op 285 kubieke meter per jaar. Dat valt dan nog redelijk mee, onder andere door het niet eten van vlees en het niet wassen van de auto… Probeer zelf maar eens hoe het zit met je eigen watervoetafdruk…

Ter aanvulling, de provincie Limburg (jaja LIMburg) organiseert een interessante campagne ter promotie van kraantjeswater: drinkkraantjeswater De moeite om eens een kijkje te nemen.