laat je stem horen


Ik ben er niet helemaal zeker van dat er echt rekening mee zal gehouden worden, maar er is nu een kans op je stem te laten horen in verband met het mobiliteitsdebat. De Vlaamse overheid heeft namelijk een plan klaar om de mobiliteit aan te pakken. Het plan zelf bevat zeker een aantal goede uitgangspunten, maar het voorwoord van Hilde Crevits maakt de contouren duidelijk.

Iedereen wil zich graag vlot en veilig kunnen verplaatsen – om te werken, te leren, te winkelen, van cultuur te proeven, enzovoort. Tegelijk wil Vlaanderen de Europese draaischijf voor logistiek en transport blijven. Dat is nodig om onze welvaart te vrijwaren.’ Daar zitten toch een paar interessante vooronderstellingen in veborgen.

Zo is ‘draaischijf zijn voor logistiek en transport’ blijkbaar noodzakelijk voor onze welvaart. Tiens, tiens, dit is helemaal in tegenspraak met de visie van economen en verkeersdeskundigen.  Ten eerste levert logistiek weinig banen (en inkomsten) op, ten tweede is overduidelijk dat toename van verkeer vooral negatieve effecten heeft op gezondheid en welzijn.

De eerste zin van de minister is ook veelzeggend. De individuele vrijheid om ons vlot en veilig te kunnen verplaatsen is blijkbaar belangrijker dan de mogelijke milieu-impact van deze vrijheid. Dat we hiermee schaarse bronnen uitputten en de opwarming van de aarde versterken is in deze inleiding alvast geen punt.

Daarom vrees ik al een beetje dat de hele consultatie weinig gevolgen zal hebben. We mogen een enquête invullen, maar de vraag of we het eens zijn met de uitgangspunten is niet opgenomen. Nu, ik heb de lijst ingevuld, en vooral duidelijk gemaakt dat er een lange termijn visie nodig is. Dus misschien moet je ook even de moeite doen om de lijst in te vullen.

Wie zijn zegje wil doen kan ook terecht op een van de infoavonden. Stel dat daar elke keer tientallen mensen zijn die het sprookje van logistiek centrum duidelijk geen zinnig plan is…. zou de minister daar oren naar hebben. Of past dit niet in onze vorm van democratie?

positieve actie


Gisteren kon ik het even niet laten om aan te bellen bij een buurman met een briefje aan zijn raam: ‘te koop, GSM, 2 maand oud’. Toen bleek dat de GSM (eigenlijk een blackberry) 150 euro moest kosten was ik snel terug thuis. Ik  heb trouwens al van enkele mensen een aanbod gekregen om een oud toestel over te nemen. Maar voorlopig blijf ik het zonder doen. Ik denk soms dat ik al heel belangrijke telefoontjes heb gemist, maar aangezien ik het niet weet is dat toch niet zo erg.  Soms denk ik dat het voor de kinderen wel belangrijk is dat ze me kunnen bereiken, maar ja toen ik kind was waren er ook geen gsm’s natuurlijk. Ik hou jullie op de hoogte van mijn overpeinzingen over bereikbaarheid.

Vandaag een paar mooie filmpjes; het eerste een heel originele actie rond afval (in Canada)

En dit, de trailer van een film rond geluk en economie:

En als toetje een bijzonder muziekstukje van het koor waar Marieke in zingt. (doet me ook denken aan de mooie film: As it is in Heaven, die ik gisteren met de kinderen heb bekeken)

over paarden en vaatwassers


Ik mijn lezingen laat ik meestal en beeld zien van een hummer die met een paard wordt getrokken, om aan te geven dat we in de toekomst misschien wel eens terug op spierkracht van dieren zullen beroep moeten doen. Meestal zorgt dit voor ongeloof bij de toehoorders.

Maar kijk, wat hoor ik deze morgen op de radio. De gemeente Schaarbeek heeft twee Ardense trekpaarden aangekocht omdat dit blijkbaar de meest efficiënte en goedkope manier is om vuilnis op te halen. Het gaat dan niet om het gewone huisvuil, maar om de vele tientallen openbare vuilnisbakjes die dagelijks moeten leeggemaakt worden. Daarvoor zijn de paarden het meest handige vervoermiddel. Natuurlijk zorgt zo’n paard ook voor uitstoot van methaan, en moeten de dieren een stal en voedsel hebben. Toch denk ik dat zo’n initiatief een paar voordelen heeft. Minder afhankelijkheid van olie natuurlijk. Paarden in het straatbeeld zorgen toch voor vertraging en zullen stadskinderen misschien wat dichter bij de natuur brengen. En de mest van de paarden is ideaal voor de champignonnenkweek!

Iets anders dan. Een bloglezer (Dries) stuurde me gisteren een bericht door van de Standaard. Met de sprekende titel ‘de vaatwasser is altijd zuinigst’ wordt gesteld dat met de hand afwassen ecologisch niet verantwoord is. Tja, wie het artikel leest zal merken dat een deel van het verhaal niet wordt verteld. Ik heb een reactie gestuurd naar de krant, maar die hebben ze niet opgenomen. Dus kan je ze hier lezen:

Onjuiste conclusies.

Het artikel over de zuinige vaatwasser is opnieuw een staaltje van het verbinden van juiste feiten aan foute conclusies. De bewering dat de vaatwasser altijd het zuinigst is zal inderdaad kloppen in het gegeven onderzoek. Dat wil zeggen met de meest zuinige machine en voor een vaat van 12 couverts. Een paar dingen worden over het hoofd gezien.  In de meeste huishoudens staan niet de machines met triple A label, maar oudere en minder zuinige vaatwassers. Tevens zijn er nogal wat mensen die de machine laten draaien als ze maar half vol zit, wat meteen het rendement halveert. En hoeveel mensen spoelen de vaat nog eerst onder de lopende kraan alvorens die in de machine te stoppen? Deze milieuimpact meerekenen in het onderzoek zou al een heel ander resultaat geven.

En dan wordt nog iets over het hoofd gezien. De productie van de machine zelf. Daarvoor zijn grondstoffen nodig, transport van onderdelen, water en een hoop energie. Er zijn magazijnen en winkels waar de machines staan en een technicus moet langs komen (met de auto) als de machine defect is. Tenslotte zijn er nog een hoop milieukosten als de machine aan het einde van de (steeds kortere) levensduur komt. Deze indirecte milieu-impact bij productie en ontmanteling zal bij het wasteiltje allicht pakken minder zijn. Maar ook dit hoeft niet vermeld te worden in het artikel.

Ik heb niks tegen vaatwasmachines. Ik heb wel iets tegen gemakkelijke journalistiek die omwille van de mooie kop de realiteit verengt tot een cliché. Ik ben er zeker van dat ik tijdens mijn lezingen de volgende weken de opmerking zal krijgen; “De vaatwassers is toch altijd het beste, het stond in de krant.” En dan zal ik weer moeten uitleggen dat de krant geen moeite doet om het hele verhaal te vertellen…

andere economie


Goed nieuws voor de voorstanders van de coöperatieve economie. Je kan vanaf nu ook aandeelhouder worden van een nieuw bedrijf.  Drie Natuurpuntafdelingen hebben samen met energieproducent Linea Trovata een eigen energiebedrijf opgericht: ‘CVBA Energie voor meer Natuur’.

Die coöperatieve zal investeren in de productie van hernieuwbare energie. Als er winst gemaakt wordt, gaat een deel ervan naar de aandeelhouders en een deel naar de ondersteuning van natuurprojecten. Volgens het financieel plan moet het mogelijk zijn om de aandeelhouders het eerste jaar een dividend van 3% uit te keren, en de jaren erna een dividend van 6%.

Sinds 25 maart 2011 kan je intekenen op aandelen. Een aandeel kost 250 euro. Ik ga er alvast eentje aankopen. Daardoor zal mijn aandelen portefeuille er als volgt uitzien: Ecopower, Beauvent, Natuurfrituur Merel, Lekker Gec en nu ook Energie voor meer natuur. Daarbij heb ik van elke coöperatieve 1 aandeel. Nog niks in vergelijking met Paul D’hoore, maar ik heb dan ook een ander doel. Mijn doel is niet zo snel mogelijk rijk worden op de kap van anderen, maar een ander economisch model ondersteunen.

Omdat ik vandaag een lezing ga geven voor een groep ondernemers ben ik de voorbije dagen bezig geweest met economie. De algemene opvatting dat de vrije markt economie het enige mogelijke model moeten we dringend eens in vraag stellen. Zo ben ik de voorbije dagen nog enkele andere denkpistes rond economie op het spoor gekomen. Niet allemaal simpel om te doorgronden en te lezen maar hier is toch de info:

Recource based economy

Economische Realiteit systeem

Steady State economy

Associatieve economie

Ongetwijfeld zijn er nog andere modellen te bedenken om onze behoeften in te vullen zonder dat dit moet leiden tot grote ongelijkheid of een aanslag op de natuur. Ik laat morgen weten hoe de ondernemers over deze ideeën denken…

boek van de week


Vorige week zag ik in de bibliotheek het laatste boek van Naomi Klein ‘De shock doctrine’. Het is een serieuze klepper met meer dan 600 pagina’s. Ik dacht dat ik daar de tijd niet zou voor vinden, maar sinds ik gestart ben met lezen wil ik er elk vrij moment in verder gaan.

Dit is werkelijk een bijzonder verhelderend boek. Het verklaart haarfijn en met overvloedig bewijsmateriaal hoe de wereld sinds de tweede wereldoorlog is geëvolueerd. Het basisidee van het boek is dat om een aantal neoliberale recepten toe te passen een crisis nodig is. De neoliberale recepten zijn die van Milton Friedman (de Chicago school) en komen neer op drie zaken: zoveel mogelijk privatiseren, afbouwen van sociale voorziening en deregulering.

Volgens Friedman (die ondertussen overleden is) en zijn aanhangers is elke vorm van staatsbemoeienis verwerpelijk en moet je bedrijven zonder belemmeringen hun gang laten gaan. Omdat zo’n maatregelen meestal niet worden ingevoerd door democratisch verkozen regeringen kan dit enkel als er zich een crisis voordoet.

In heb boek zien we hoe deze doctrine veelvuldig is toegepast in Latijns Amerika, maar ook na 9-11, grote natuurrampen zoals Katharina. Dergelijke momenten van shock zijn de ideale kans om een aantal van dat soort maatregelen in te voeren. De gevolgen van de maatregelen zijn steeds dezelfde: het aantal armen neemt toe, de middenklasse krijgt het steeds moeilijker en een kleine groep mensen wordt bijzonder rijk op korte tijd. Er is meestal wel een flinke economische groei, maar de opbrengsten zijn zeer ongelijk verdeeld.

Mijn verbazing was dan ook groot toen ik gisteren op de radio Leterme hoorde. Het ging over de Europese top van deze week en het punt ‘Japan’. Zo sprak Leterme zijn medeleven uit voor het arme Japanse volk en natuurlijk zal Europa ze een handje helpen, maar er is ook een voorwaarde! Japan moet wel zijn grenzen openstellen en alle beperkingen op import laten vallen. Toch wel opmerkelijk, want de ramp die in Japan heeft plaatsgevonden (en nog bezig is) heet daar niks mee te maken. Maar nu het land in crisis zit is dit toch wel het moment om er bijvoorbeeld voor te zorgen dat Belgische baggeraars daar contracten kunnen binnenhalen.

Het lijkt misschien onschuldig maar lees aub het boek van Naomi Klein, bekijk haar filmpje hieronder. Je zal op een heel andere manier naar het verhaal van economen en politici luisteren…

voedselkwesties


De sla op mijn vensterbank doet het goed, en ook de kruiden aan mijn hangende venstertuin heb ik al kunnen gebruiken. Dat we er goed aan doen ook voor voedsel wat minder afhankelijk te worden is duidelijk. Niet alleen voor onszelf. Neem nu het verhaal van de asperges in Peru uit MO*.

De asperges die hier buiten het seizoen op ons bord komen, zorgen namelijk voor waterschaarste in Peru. Water is schaars in de dichtbevolkte en woestijnachtige droge kuststreek van Peru. Toch blijft het land massaal asperges kweken voor de uitvoer. Een aspergeveld van één hectare slokt per jaar 22.000 kubieke meter water op. Peru is een van de grootste exporteurs van asperges in de wereld. Het leeuwendeel van de uitvoer gaat naar de VS. Ook Nederland, België en een reeks andere Europese landen nemen Peruaanse asperges af. Hierdoor gaat de grondwaterlaag van Ica, een van de grootste ondergrondse zoetwatervoorraden van het hele kustgebied, schrikbarend achteruit. Als er geen verandering komt in het verbruik, kan de voorraad tegen 2013 helemaal uitgeput zijn!

Dit thema zal zeker aan bod komen in het debat van door MO* en de voedselteams:
“De Hongerige Stad. Hoe voedsel ons leven vormt.” is het recent verschenen boek van Carolyn Steel. Op woensdag 30 maart presenteert ze in STUK in Leuven dit boek.

De hongerige stad onderzoekt hoe de moderne voedselproductie de balans van het bestaan heeft verstoord en laat zien dat we een eeuwenoud probleem nog steeds niet hebben opgelost. Toch vormt dát probleem de kern van een heleboel andere problemen van deze tijd, van overgewicht en de onverbiddelijke opkomst van de supermarkten tot en met de vernietiging van de natuur. Van het land (en de zee) naar markt en supermarkt, van keuken naar eettafel, van vuilnisbelt naar recycling – Carolyn Steel reist ons voedsel achterna, waarbij ze in elk stadium van de voedselcyclus ingaat op historische achtergronden en actuele problemen.

De hongerige stad is in 2006 bekroond met de The Royal Society of Literature Jerwood Award voor non-fictie (voor een nog niet gepubliceerd werk) en in 2008 uitgeroepen tot Boek van het Jaar van het bbc Food Programme. ‘Een boek om van te smullen’ – The Independent

Carolyn Steel is architect, docent en schrijver. Sinds haar afstuderen aan de universiteit van Cambridge combineert ze een praktijk als architect met het geven van colleges en het doen van onderzoek naar het alledaagse leven in steden.  Steel presenteerde voor de BBC het televisieprogramma ‘One Foot in the Past’, ze schrijft voor allerlei publicaties over voedsel en de stad en houdt zich nu vooral bezig met het verder ontwikkelen van haar sitopia-concept. Steel reist veel en geeft bijna wekelijks lezingen waarin ze met passie en humor verteld over haar werk en haar boek. Haar ‘Hungry City’ (2008) is wereldwijd een groot succes.

zon


Daar is de lente, daar is de zon. Het lijkt wel of de mensen voor het eerst sinds maanden terug buiten komen. De stad liep gisteren helemaal vol.  Dit zijn ook mooie dagen voor mijn zonnepaneeltje. Ik zie de teller langzaam achteruit draaien, en natuurlijk moet de verwarming niet meer op dus ook de pelletkachel vraagt geen stroom.

Komende zaterdag is het opnieuw tijd voor Earth Hour, waarbij overal ter wereld heel wat mensen gedurende een uurtje het licht zullen uitdoen. Dit zal niet voldoende zijn om het energieprobleem op te lossen, maar de bedoeling is natuurlijk om aandacht te vragen voor een aantal kwesties zoals de opwarming van de aarde.

Want om een of andere reden is het thema zo goed als helemaal uit de actualiteit geraakt. De maanden voor Kopenhagen was het klimaat het belangrijkste probleem,  maar na de mislukking van deze conferentie (en vorig jaar die in Cancun) lijkt het op dat het probleem van de baan is. Tja, het is soms een reactie van mensen. Als je over een probleem zwijgt dan verdwijnt het misschien. Niet dus.

Het zal me niet beletten om te genieten van zonnige dagen én ondertussen zoveel mogelijk mensen duidelijk te maken dat er een aantal problemen zijn die we toch best dringend aanpakken. (zoals ik vandaag zo’n 340 scholieren in Brasschaat mocht vertellen).

Na de show in Tilburg kwam iemand me vertellen dat de volgende jaren de as waarrond de wereld draait van richting zal veranderen. Daardoor alles in zijn plooi vallen en raken de problemen opgelost. Zelf heb ik geen idee hoe het zit met de as van de aarde, maar het zal in elk geval geen kwaad kunnen om ondertussen verder te werken aan mijn energie-onafhankelijkheid.

Ik kreeg nog geen nieuws van de NMBS, dus ik vermoed dat ik mijn mobiele telefoon wel kwijt zal zijn. Ik heb wel al een oude gsm gevonden, maar ik bestel voorlopig geen nieuwe SIM-kaart. Bijna een week zonder gsm en ik heb er eigenlijk geen last van gehad (andere mensen die mij wilden bereiken misschien wel?). Dus probeer ik dit het nog een tijdje zonder vol te houden.