de volgende generaties


Het is bijna aandoenlijk om te horen hoe plots iedereen het heeft over de toekomstige generaties. We moeten meer besparen, harder werken, minder verdienen, langer werken en dat allemaal voor onze kinderen en kleinkinderen. Al tientallen jaren komen er signalen dat we onze ecologische voetafdruk moeten verkleinen omwille van de komende generaties, maar geen kat – laat staan een politicus – die deze oproep ernstig neemt.

Maar nu het gaat over de pensioenen worden de nog te verwachten baby’s als argument opgetrommeld. Ik ontken niet dat er een ‘pensioenprobleem’ is en kan de aandacht voor wie na ons komt wel toejuichen, maar wat me droevig maakt is dat men blijft kiezen voor de remedies die net het probleem veroorzaakt hebben. We hebben nu een pensioen- en schuldprobleem door decennia lang in te zetten op groei, competitie, harder werken en meer consumeren. Door meer van hetzelfde te doen maken we de rekening voor de toekomstige generaties alleen groter.

gasboeteTegelijk zullen vandaag dezelfde politici die zo hartstochtelijk pleiten voor de volgende generaties de huidige generatie jongeren nog wat meer de duimschroeven aandraaien. Dit door het verhogen van de GAS-boetes en het verlagen van de leeftijd waarop ze worden toegekend.

Onze samenleving slaagt er niet in jongeren een aantrekkelijk perspectief te bieden wat betreft eerlijke kansen op werk en een leefbare planeet. Onze samenleving  kiest voor een economisch model gericht op korte termijn behoeftebevrediging en consumptie maar weet niet hoe om te gaan met kinderen en jongeren die lastig doen. Dus moet er meer en harder bestraft worden. Zelfs als daarmee de scheiding tussen de wetgevende en rechterlijke macht wordt geschonden en ambtenaren bijna willekeurig boetes kunnen uitdelen zonder proces of beroepsmogelijkheden.

Terwijl bijna 25% van de jongeren geen job kan vinden vragen aan de werkenden om meer en langer te werken verkleint de beperkte kansen van wie instroomt op de arbeidsmarkt. Een boete van 250 euro geven aan een kerel die een blikje op straat werpt en de volgende generatie opzadelen met een gigantische klimaatfactuur kan misschien de perceptie van ‘flink bestuur’ ten goede komen. Maar we zetten er geen stap mee vooruit, integendeel.

Advertenties

de toestand is ernstig én hopeloos


devalvanamerikaHet gebeurt niet vaak dat ik zit te gniffelen bij het lezen van een boek over de ineenstorting van hele samenlevingen, maar het boek ‘de val van Amerika‘ van Dmitry Orlov is wat humor betreft zeker een voltreffer.

Orlov is een Rus van geboorte die zelf de ineenstorting van de Sovjet Unie van dichtbij heeft meegemaakt maar ondertussen in Amerika leeft.  Zijn boek beschrijft hoe de ineenstorting van het communisme is verlopen en hij beschrijft hoe de ineenstorting van de VS eruit zal zien. Dmitry Orlov is er namelijk van overtuigd dat de afbrokkeling van de samenleving aldaar onvermijdelijk is.

Simpel gezegd is zijn conclusie dat de klap veel harder zal aankomen in de VS dan in de voormalige USSR. Maar ik laat je graag meegenieten met enkele van zijn cassante uitspraken.

Waar we in elk geval kunnen van uitgaan is dat we te kampen zullen krijgen met brandstoftekorten; schaarste van voedsel, medicijnen en talloze consumptiegoederen; gas-, water- en elektriciteitsstoringen; de ontwrichting van transportsystemen en andere infrastructuur; hyperinflatie; grootschalige bedrijfssluitingen en massaontslagen; en dit alles gepaard aan een heleboel wanhoop, verwarring, geweld en wetteloosheid. (p.90)

Wat de zaken er niet beter op maakt is dat de meeste kinderen een ‘light’-versie van de mens zijn – beroofd van de verhalen, mythen en beproevingen waaraan kinderen de afgelopen paar miljoen jaar, minus een eeuw of twee, werden blootgesteld – en dus uitgesproken beroerd toegerust voor een leven buiten een systeem dat hen kunstmatig in leven houdt. (p.122)

Een andere manier om consumenten afhankelijk te maken van de voortdurende stroom van nieuwe producten is door voortdurend nieuwe modetrends te lanceren. Het oogmerk hier is lelijke rotzooi te maken en tegelijkertijd de consument ervan te overtuigen dat deze lelijke rotzooi nu net helemaal ‘in’ is dit jaar. Het jaar daarop is het weer een tikkeltje anders ogende lelijke rotzooi die het hoogtepunt van goede smaak is, terwijl de lelijke rotzooi van dit jaar weer gewoon is wat het is – lelijke rotzooi, en daarom niet langer begeerlijk. De combinatie van tienerrebellie, puberconformisme en doodgewone onvolwassen onnozelheid biedt buitengewoon vruchtbare grond voor deze massaal geproduceerde verlelijking. (p.130)

Kort na de val van de Sovjet-Unie werd bekend dat de tien procent van het landbouwareaal dat aan moestuinen voor eigen gebruik was toebedeeld in negentig procent van de binnenlandse voedselproductie had voorzien. (p. 134)

Met een strikt gereguleerde procesbewaking worden agro-industriële afvalstoffen, suiker, vet en zout gecombineerd tot een appetijtelijk ogend, verlokkelijk verpakt product dat met agressieve reclamecampagnes aan de man wordt gebracht. Zodra het product eenmaal is ingeburgerd, bedot het de zintuigen doordat het altijd en overal hetzelfde is en het creëert daarmee een levenslange verslaving aan slechte voeding. (p.137)

Wat de meesten van ons te wachten staat is een gestage uitholling van de kwaliteit van ons bestaan. De massamedia doen hun best dit feit te verdoezelen of er de aandacht van af te leiden, maar iedereen die het wil zien, kijkt dwars door dit dunne vernis van ontkenning heen. (p.155)

Een groot deel van de transformatie zal in je hoofd moeten plaatsvinden en betrekking hebben op het loslaten van tal van ideeën die we, omdat we daartoe geconditioneerd zijn, klakkeloos voor waar aannemen. (p.183)

Het vermogen om de boel de boel te laten – loslaten, weigeren berouw of wrok te koesteren,  je aandacht uitsluitend richten op wat nu noodzakelijk is en je over de rest niet al te druk maken – is misschien wel de meest cruciale eigenschap om een ineenstorting te overleven. (p. 188)

Tot zover enkele citaten, die je al dan niet ertoe aanzetten om het hele boek te lezen. Het scenario is pakken drastischer dan wat bijvoorbeeld Randers in 2051 beschrijft, maar toch zitten er interessante ideeën in die op een positieve manier kunnen worden uitgewerkt.  En zelfs al slaat Orlov de bal helemaal mis, hij heeft een erg vermakelijk boek geschreven.

ander nieuws uit Gent


andergent Zo, nu de mediastorm over het debat van gisteren hopelijk snel gaat liggen, tijd om nog wat ander nieuws uit Gent te brengen. In kader van een onderzoek naar ‘Steden in Transitie’ is een overzicht gemaakt van alle initiatieven in de stad die op een of andere manier bijdragen aan een rechtvaardige en ecologische samenleving.

Op Gentintransitie krijg je een bloemlezing van organisaties, bedrijven en initiatieven rond een hele waaier van thema’s als voeding, energie, mobiliteit, recycleren, wonen en werken. Maar ook complementaire munten, buurt initiatieven en nieuwe stadsontwikkelingsprojecten zijn er terug te vinden.

Nu staan er een 70-tal initiatieven op de site, en wat mij betreft is dat nu de uitdaging voor de volgende jaren; ervoor zorgen dat deze projecten goed kunnen functioneren en de mogelijkheden scheppen om er het aantal te laten toenemen. Want ondanks de vele alarmerende berichten en grote uitdagingen voor de toekomst. Rik Pinxten (ook uit Gent) stelt in die deze context: onderaan is er nog heel veel plaats.

In het boekje ‘kleine revolutie’ houdt hij een pleidooi voor de kleine revolutie. Verfrissende creatieve initiatieven van de basis die vertrekken vanuit een andere manier van denken. Kortom, er gebeurt hier nog heel wat meer dan debatteren over symbolen.

het debat


Vanavond gemeenteraad in Gent, en het zou wel eens kunnen dat de temperatuur hoog zal oplopen. Het fel besproken ‘hoofddoekendebat’ staat op de agenda, en dit zal voor veel persaandacht en hevige reacties bij de gemeenteraad zorgen (waarbij de vraag nog is of de reacties hevig zullen zijn omwille van het thema of omwille van de aanwezigheid van camera’s). Ik heb nog even getwijfeld of ik er over zou schrijven, maar hier dan toch mijn persoonlijke mening.

Het gaat natuurlijk niet over enkel over hoofddoeken, maar over een verbod op het dragen van elke vorm van religieuze symbolen aan het loket. Het is ingevoerd (november 2007) door een wisselmeerderheid van Open-Vld, Vlaams Belang, NV-A en (een deel van) CD&V. Het punt is echter dat er toen een maatregel is gestemd die nergens voor nodig was. Er was (en is) namelijk geen probleem rond neutraliteit aan de Gentse loketten. Er staan in het arbeidsreglement reeds voldoende bepalingen die een gelijke hanenkambehandeling van iedereen aan het loket garanderen en om bijvoorbeeld iemand met een donkerroze hanenkam achter het loket te weren.  Het verbod is er vooral gekomen in de strijd om de rechtse kiezer. En laten we wel wezen, het was vooral gericht op de hoofddoeken en niet op mogelijke kruisbeeldjes of keppeltjes (of hanenkammen).

Dus ben ik van mening dat we vanavond dit verbod maar best ongedaan maken, en ons zo snel mogelijk bezig houden met de echte problemen. Het wordt alsmaar duidelijker dat ook Gent het zal moeten doen met een pak minder middelen terwijl de uitdagingen zeer groot zijn. Voldoende scholen en kinderopvang voorzien, de luchtkwaliteit verbeteren, een antwoord bieden op de groeiende (jeugd)werkeloosheid, de verkeersknoop ontwarren, extra woningen voorzien, de armoede aanpakken, ons voorbereiden op klimaatverandering, omschakelen naar hernieuwbare energie en de leefbaarheid van de stad verhogen. Het zijn maar enkele van de taken waar we voor staan, en dat in een context waarbij de economie de volgende zes jaar niet zal aantrekken en de middelen die van het Vlaams en Federaal niveau komen zullen verminderen.

Het debat over die thema’s komt er nog aan (naar aanleiding van de budgetbesprekingen), maar zal wellicht minder pers halen dat wat er vanavond te gebeuren staat. Ik ga me vanavond niet mengen in het gesprek. We hebben binnen de partij enkele mensen die het dossier veel beter kennen dan ik. Ik hoop vooral dat we het erna weer kunnen hebben over de echte problemen.

 

daden van verzet


Gisteren zijn naar schatting twee miljoen mensen op straat gekomen om wereldwijd te protesteren tegen de macht van Monsanto. Deze mars tegen Monsanto wil duidelijk maken dat wij niet kiezen voor een voedselindustrie die gericht is op machtconcentratie en winst. Dat wij niet geloven dat alles overlaten aan de ‘vrije markt’ de beste oplossing is. Dat wij niet tolereren dat overheden enkel nog de belangen van de grote spelers behartigen. Dat wij verontwaardigd zijn over het patenteren van leven en het nemen van onnodige risico’s door het inzetten van meer en meer technologie. Wie nog eens alle argumenten op een rij wil lezen: ga naar De Wereld Morgen. Ook in Antwerpen is er actie gevoerd (ik zal er niet bij kunnen zijn wegens de hele dag vergadering met de fractie in Gent).

Een andere vorm van verzet zie je hier. Hoe een kleine groep mensen zich blijft verzetten tegen de onverzadigbare honger van de politieke en economische machten die in naam van de waanzin en tegen alle gezond verstand in blijven inzetten op groei en daarmee mens en natuur vernietigen. Kijk dit filmpje helemaal uit, en denk dan even wat jij kan doen via Doel2020.

wildgroei of wildbreien?


WildgroeiOp vraag van uitgeverij  Zwerk doe ik mee aan een zogenaamde ‘blogtournee’. Dit wil zeggen dat een aantal bloggers (in dit geval tien) elk om beurt een stukje schrijven over een nieuw boek.  Aangezien zo’n tournee bijzonder Low Impact is ga ik graag in op de uitnodiging. Ik voel me zelfs vereerd als enige Belg aan deze tournee deel te kunnen nemen.

Het gaat over een stevige kanjer van ruim 400 bladzijden met de titel ‘Wildgroei’ en de ondertitel ‘Overbevolking en de ontwrichting van milieu en samenleving’.  De cover (en de achterflap) maken heel duidelijk wat de centrale stelling is van Rob Hengeveld; we zijn met te veel.

Er zijn ondertussen heel wat publicaties over specifieke problemen zoals klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit of het uitgeput geraken van grondstoffen. Hengeveld slaagt er in al deze domeinen te bundelen en voegt er vaak nog een historische en natuurkundige laag aan toe. Voor mensen wiens leefwereld beperkt is tot shoppingcentra en vliegreizen zal dit boek vakkundig de droom-van-altijd-meer-en-beter aan diggelen slaan. Al vrees ik dat deze mensen al na enkele bladzijden ophouden met lezen. Het geschetste beeld van de situatie van de planeet is dan ook bijzonder deprimerend.

Daarbij krijg ik het gevoel dat Hengeveld net iets te hard probeert zijn centrale stelling te bewijzen. Zelfs al geeft hij aan dat energiegebruik, vleesproductie en watergebruik sneller groeien dan de bevolking,  hij blijft elk hoofdstuk afsluiten met de conclusie dat de bevolkingsgroei de motor van is van alle vormen van uitputting en vervuiling. Ik ben het er mee eens dat de groeiende bevolking een versnellende factor is voor de milieu-uitdagingen, maar het economisch en financieel systeem gebaseerd op groei en rente blijft hier grotendeels buiten beeld. Concreet is de bevolking de voorbije 50 jaar met een factor 2,4 toegenomen, en de milieubelasting per hoofd met een factor 3. Dan is toch duidelijk wat het zwaarste doorweegt.

Doorheen het boek stelt Hengeveld dat we op een humane manier de bevolkingsaantallen moeten verminderen, bij voorkeur tot ongeveer 1 miljard zielen. Tijdens het lezen was ik dan ook benieuwd welke methodes hiervoor zouden worden voorgesteld. Maar na het omslaan van de laatste pagina wordt het duidelijk. Rob Hengeveld wil alleen het probleem aankaarten en biedt geen concrete pistes om het aan te pakken. Toch wel jammer na het doorworstelen van 400 pagina’s kommer en kwel.

De belangrijkste vraag die na het lezen van dit boek bij mij naar bovenkomt is: wat moeten we met zo’n verhaal? Wat gaan lezers doen als ze de deprimerende hoeveelheid problemen hebben doorworsteld en niet echt een aanzet tot mogelijke oplossingen aangereikt krijgen? Gaan ze, voor zover mogelijk, beslissen om dan maar zelf geen kinderen meer op de wereld te zetten? Gaan ze plots hevig actie voeren om bevolkingsvermindering te bepleiten? Of is de kans niet groter dat ze met een diepe zucht de Ikea catalogus bovenhalen en snel wat spullen kopen nu het nog kan?

Met alle respect voor het titanenwerk van Rob Hengeveld, dit is voor mij een zoveelste ‘vijf voor twaalf’ boek dat eerder zal leiden tot apathie en moedeloosheid. Het is zelfs een goed argument voor al wie onbeperkt wil consumeren en vervuilen want ‘het is toch de schuld van de groeiende bevolking’.

Wellicht is dit niet echt de bedoeling van een blogtournee maar een aanrader zou ik het boek niet noemen, tenzij je je nietsvermoedende overconsumerende schoonbroer (zwager) eens flink wil laten schrikken. Zelf denk ik dat de tijd van de alarmkreten voorbij is –  ze halen toch niks uit. Het is eerder tijd om uit de depressie te stappen en in het volle besef van de hachelijke situatie waarin we ons bevinden aan de slag te gaan. Duizenden mensen in België en Nederland kiezen elke dag voor een ander bewustzijn, andere waarden en een ander gedrag. Ze starten met autodelen en tuinnieren, ze delen maaltijden en boeken met hun buren, ze investeren in coöperatieven of starten hun eigen bedrijfje, ze durven dromen van een rechtvaardige en duurzame wereld en ze beseffen dat we die enkel realiseren door elke dag de handen uit de mouwen te steken. Ze willen hun kinderen (en dat zijn er inderdaad best niet al te veel) andere verhalen vertellen.

Wheel-spun-___-a-yarnbomb-007Het lezen van Wildgroei kan een bijdrage leveren om de ernst van de situatie te onderstrepen, maar met een clubje vrienden een avondje Wildbreien zal misschien meer positieve energie opleveren.

De andere blogbesprekingen kan je de volgende dagen hier volgen:

Di 21 > eenbeetjegroener.blogspot.nl
Wo 22 > duurzaamnieuws.nl
Do 23 > kleanworldwide.nl
Vr 24 > lowimpactman.be
Ma 27 > thinkecodesign.nl
Di 28> mjvdl.com
Wo 29 > sargasso.nl
Do 30 > gelezengoed.blogspot.com
Vr 31 > elseboutkan.nl
Ma 3 > mariekedegroot.com
Di 4 > zwerkconnect.nl

de groene zaag


telefoonconferentieGisteren weer iets nieuw meegemaakt; een telefoonconferentie van de raad van bestuur van Digipolis met een groep mensen in Antwerpen en een groep in Gent. Via een camera, een scherm en microfoons kan je dan gezamenlijk vergaderen.

Wellicht waren mijn verwachtingen wat te hoog gespannen, want uiteindelijk zie je op een scherm een aantal onderbelichte figuren die af en toe het woord nemen. In mijn ervaring gaat op afstand vergaderen evengoed met Skype. Maar goed, dit heb ik dan ook eens meegemaakt.

Ik moet eerlijk toegeven dat mij bijdrage aan deze vergadering bescheiden was. De enige vraag die me te binnen schoot was om naar aanleiding van een aantal bestekken voor hardware eens te polsen of er ook duurzame criteria zijn opgenomen. Criteria die te maken hebben met arbeidsomstandigheden, het gebruik van kritische grondstoffen en de milieu-impact van de productie. Het antwoord was een beetje vaag, er zijn wel ergens criteria maar we zullen dit eens opzoeken en doorspelen. Dus binnenkort krijg ik hierover concretere info.

Een andere kwestie waar ik een vraag over stelde in de commissie Milieu ging over een geplande waterkrachtturbine aan de Sint-Jorissluis in Gent. Een project waar Ecopower al in 2004 geleden een vergunning voor kreeg, maar steeds is uitgesteld door procedures en bijkomende eisen van Waterwegen en Zeekanaal. Nu eindelijk de problemen rond de vismigratie zijn opgelost blijkt dat Vlaanderen geen groenestroomcertificaten meer geeft voor kleinschalige waterkracht projecten. Met als gevolg dat het project voor Ecopower niet meer rendabel is en wellicht wordt afgevoerd.

Als dat de snelheid is waarmee overheden reageren op nieuwe uitdagingen dan zijn we nog niet aan de nieuwe patatjes. En stilaan begin ik te beseffen dat dit het lot is van de lokale politicus. Kwesties aankaarten en voorstellen doen en heel af en toe merken dat er een stapje vooruit wordt gezet. Maar ik blijf rustig verder doen natuurlijk.

PS: morgen kan je hier weer een nieuwigheid ontdekken, ik doe namelijk mee met een ‘blogtournee’.