proefstukje # 1: toon compassie


Deze zomer wil ik uitproberen of ik genoeg materiaal kan bij elkaar schrijven voor een boekje over verandering. Regelmatig zal hier een voorproefje verschijnen. Alle reacties zijn zeer welkom.

# 1: toon compassie

Vloeken op het bedrijf dat met een milieuschandaaltje in het nieuws komt maar wel vrolijk ‘groen’ en ‘duurzaam’ op alle verpakkingen afdrukt. Boos worden op ministers die met halfslachtige klimaatplannetjes op de proppen komen maar op het scherm staan blinken alsof ze net persoonlijk de wereld hebben gered.  Je opwinden over de ongetwijfeld rijke en nonchalante chauffeur van de 4×4 die alweer een stuk van het fietspad inneemt. Ontstemd rondlopen in het stadsparkje omdat er blikjes tussen de bloemetjes liggen; wedden dat het weer van die- je weet wel- jongelieden komt?

Je herkent het wel bij jezelf of bij collega-mensen in je omgeving; de Heilige Verontwaardiging van zij-die-het-zo-goed-menen-met-de-wereld.  Op zich prima natuurlijk, maar als het daarbij blijft bestaat de kans dat je binnen de kortste keren verandert in een klagende en kribbige zeurkous die zichzelf moreel verheven acht boven iedereen die maar niet begrijpt dat het einde van de planeet schielijk in zicht is.

Zet vier van die reclamanten samen op een veggie-barbecue en je krijgt een eindeloze stroom van grieven en eisen, genoeg om de klaagzang van een Grieks koor te doen verbleken. Ik weet waarover ik spreek, want ik ga wel eens naar zo’n barbecue en sluit me wel eens aan bij zo’n groepje mopperaars. Wat levert het op? Een kort moment van satisfactie omdat je even je hart kan luchten kauwend op een stukje rauwe bloemkool? Een tijdelijke bevestiging van je morele superioriteit ten opzichte van het verspillende klootjesvolk of de ongetwijfeld rijke en arrogante 4×4 chauffeurs?

Zal door deze houding de minister volgende keer dan wel een deftig klimaatplan uitwerken? Zal er dankzij het eco-geblèr een blikje minder in het park liggen? Ik dacht van niet. Aangezien we geen tijd te verliezen hebben aan methodes die toch niet werken hier een voorstel voor een andere aanpak.

Stel je eens voor dat alle ademstoten dit nu ingezet worden voor groen geklaag gebundeld worden om een flinke windmolen te laten draaien. Stel je voor dat alle aandacht die nu gaat naar problemen omgezet wordt in belangstelling voor oplossingen?  Stel je voor dat we niet langer energie gebruiken om met de vinger te wijzen, maar wel om de handen uit de mouwen te steken? Zou dit niet meer zoden aan de dijk brengen? Om onze oude vriend Confucius even van stal te halen: het is beter een kaars aan te steken dan de duisternis te vervloeken.

Om die stap te zetten is wel enige mentale gymnastiek nodig.  Het toverwoord is ‘compassie’, een wat magere vertaling van het Engelse begrip ‘compassion’. Het gaat over inleven, mededogen en bewustzijn van de conditie van de andere.  Misschien hoor je meteen het stemmetje in je achterhoofd dat paniekerig schreeuwt; hoezo mededogen met de vervuilende fabriekseigenaar, met de afval producerende massaconsument, met de ongetwijfeld rijke en arrogante 4×4 chauffeur? Ja, dat bedoel ik,  mededogen met die mensen én ook met de kortzichtige minister, de corrupte  wetenschapper en de buurman die zijn auto  ’s ochtends een kwartiertje laat warmdraaien.

Al die mensen doen de ‘foute’ dingen niet omdat ze graag de wereld om zeep helpen, maar omdat ze niet anders kunnen – soms letterlijk.  Ze hebben het zo geleerd, staan niet stil bij mogelijke gevolgen, kennen geen alternatieven of zijn gewoon bijzonder lui. Al zit er vaak nog een andere kant aan. Hoe erg moet het zijn voor een volwassen man om zijn status en identiteit te zien afhangen van het aantal paardekracht onder zijn kont.  Wie zei daar ook alweer, hoe groter de auto hoe kleiner het pietje?  Wat met die minister die in feite wel weet wat ze moet doen maar krampachtig een slecht plan verdedigt omdat ze anders uit partij en regering wordt gekieperd. Wat maakt dat de buurman met zijn rondslingerende bierblikjes alle verbondenheid met de natuur en zijn omgeving is kwijtgeraakt?

Let wel, dit is geen oproep tot fatalisme of straffeloosheid (zie #  over activisme), maar een uitnodiging om eens andere gezichtspunten op te zoeken. Stel dat je de kans krijgt om het gesprek aan te gaan met de persoon die het gedrag stelt dat bij jou een golf van verontwaardiging oproept. Wat zal het meeste effect hebben, een scheldtirade inclusief opgeheven vinger of een vriendelijke vraag in de zin van: “Beste meneer of mevrouw, ik zie dat u dit of dat doet, ik ben oprecht benieuwd te weten waarom?”. De kans dat deze vraag  een constructief gesprekje komt is ietsje groter dan met een verbale bolwassing (zie ook # relatie in plaats van prestatie). Verontwaardiging kan je even een goed gevoel geven, maar zal de andere meteen in het defensief duwen. Een vriendelijke vraag stellen – of het blikje oprapen en in de vuilnisbak gooien met de woorden, ik doe het wel even voor u meneer – zal in elk geval bijdragen tot het bewustzijn.  En daar zullen we in dit boekje nog wel een paar boompjes over opzetten.

—-

En met wie moeten we hier mededogen hebben? Met de automobilist of het vrouwtje?

Advertenties

8 Reacties

  1. Dag Steven

    Geen inhoudelijke opmerkingen. Wellicht zal je wel met een eindredacteur werken, maar bij deze:

    “zijn gewoon een bijzonder lui. ” (een)

    “Hoe erg moet het zijn voor een volwassen man om zijn status en identiteit te zien afhangen van het aantal paardekracht onder zijn kont. (?)”

    “Wat met die minister die in feite wel weet wat ze moet doen maar krampachtig een slecht plan verdedigt omdat ze anders uit partij en regering wordt gekieperd.” (?)

    “…ik ben oprecht benieuwd te weten waarom?”. (volgens mij laat je hier het ? beter weg)

  2. je hebt gelijk. laatst aan de glasbol tegen iemand – net niet met opgestoken vinger- gezegd dat wat de man in kwestie erin gooide geen glas was. Kreeg een hele scheldtirade naar mijn kop. en dacht dit had ik anders moeten aanpakken…
    doe maar voort.
    geef maar suggesties. het kan altijd beter.
    ik besefte nadien dat ik me eigenlijk zelf op dat moment slecht voelde en dat ik daardoor zo drammerig deed..

  3. Leuk stukje, inleven wordt inderdaad zo weinig gedaan (in beide richtingen eigenlijk, maar iemand moet ermee beginnen). Ik zou alleen het woord satisfactie vervangen door het vaker gebruikte voldoening, omdat ik bij dat woord even afgeleid was van de inhoud van je boodschap.

  4. Als we dan toch taalkundig de puntjes op de i aan het zetten zijn. Is in deze context een betere vertaling van ‘compassion’ niet mededogen?

  5. Mededogen klinkt nogal zwaar.

    Steven schreef trouwens zelf:
    “Het toverwoord is ‘compassie’, een wat magere vertaling van het Engelse begrip ‘compassion’. Het gaat over inleven, mededogen en bewustzijn van de conditie van de andere.”

    • Zo zie je maar weer dat iedereen woorden anders kan aanvoelen.

      • ik gebruik graag het woord mededogen omdat het een nogal redelijk precies omschreven techniek/houding is. Maar het is ook nogal geladen vanwege nogal wat ‘godsdienstige’ connotaties. Compassie is voor mij dan weer teveel ‘tolerantie’, beide zijn onderdeel van een ‘passief draagvlak’. Ik vind ‘meervoudige partijdigheid’ een goeie, maar die komt dan weer uit de contextuele hulpverlening…

  6. Boos of vriendelijk, ik breek me er regelmatig het hoofd over. Voor je eigen geluk, vrede en welzijn is het waarschijnlijk best om mee te doen met de transitie en daarin verbinding met de anderen te zoeken. Ik betwijfel sterk of we daarmee op wereldschaal snel genoeg verandering kunnen bewerkstelligen.
    Zouden we niet een aantal zaken kunnen verbieden en dan heel veel mededogen en compassie tonen voor de gebruuskeerde burgers die plots veel minder zullen kunnen … (vul zelf in) vliegen, 4×4-en, reizen, vlees eten, co2 uitstoten… Mededogen als methadon/pijnstiller voor mensen wier consumptieverslaving we min of meer verplicht stopzetten.
    Ik kom weer uit bij een politieke partij die zulke zaken in haar programma durft zetten. Een donkergroene partijd. Democratisch, geweldloos, gedurfd, als zweeppartij. Met mededogen, uiteraard.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: