docu-time


Een paar filmtips. De klimaatfilm van Leonardo Di Caprio ‘Before the flood’ is zeker een aanrader. Het is een update van de meest recente wetenschap rond klimaatverandering. Vooreerst wordt duidelijk dat de klimaatverandering hier en nu bezig is, en dat er nog heel wat nodig is om de oplossingen die voorhanden zijn toe te passen. De Caprio gaat geen moeilijke kwesties uit de weg (de lobbykracht van de olie-industrie, de impact van vlees). Bekijken en dan in actie treden dus.

Heel boeiend (en grappig) is ook deze documentaire van Michael Moore. Met ‘Where to invade Next’ gaat hij op zoek naar interessante ideeën die zouden kunnen helpen om de VS wat vooruit te laten gaan. Op zijn typische manier kijkt hij zijn ogen uit bij het onderwijssysteem in Finland, het Deense gevangeniswezen, hoe Duitsland omgaat met zijn Nazi-verleden of hoe in Portugal the war on drugs is afgeschaft. Het zijn stuk voor stuk verrassende verhalen die echter aantonen dat er wel een alternatief is voor het neo-liberale beleid dat overal opgang maakt.  Je kan de documentaire nog enkele weken bekijken op Canvas.be

 

politiek testament(je)


Op de niet openbare overlegcommissie heb ik woensdagavond voor het laatst mijn collega’s toegesproken. Hier een lichtjes aangepaste versie van mijn afsluitend woordje…

Beste Collega’s,

Gezien het reglement niet toelaat dat een ontslagnemend raadslid nog het woord neemt in een gemeenteraad waar de opvolger de eed zal afleggen is dit de laatste keer dat ik jullie kan toespreken. Ik wil kort van de gelegenheid gebruik maken om een bezorgdheid te delen.

Als lokaal politicus heb ik ook gemerkt hoe klein het vertrouwen van de burger in de politiek is. Naar verluid is het vertrouwen in verkopers van tweedehandsauto’s groter.  Het makkelijkste is natuurlijk te zeggen dat het de schuld is van de media, of dat de mensen het allemaal niet begrijpen, wat allemaal zal meespelen. Maar we kunnen ook eens in eigen boezem kijken.

Want geef toe, als iemand eens een kijkje komt nemen op een commissie vergadering of gemeenteraad is het toch wat een raar zicht. Je ziet vooral mensen die druk in de weer zijn op hun laptop of tablet, terwijl er iemand aan het woord is, en er slechts enkele mensen lijken te luisteren (dit gedrag was ook bij mij vast te stellen). Vele vragen worden herhaald, evenals de antwoorden, en het is duidelijk dat op de commissies en gemeenteraden de beslissingen niet genomen worden. Want als er gestemd moet worden is de uitkomst met 100 % zekerheid te voorspellen.

We mogen niet vergeten dat de invulling van democratie (dus met verkiezingen om de zoveel tijd) een 19de eeuwse uitvinding is. Ondertussen zijn er steeds meer regels en procedures en hebben de partijen steeds meer macht verworven. Ik merk dat – in alle partijen – vaak angst de belangrijkste drijfveer is. Angst om een of andere regel of procedure te overtreden, angst voor het oordeel van de media en de sociale media, angst om verantwoordelijkheid te nemen, angst om te falen, angst om de burger tegen de haren te strijken, en vooral angst om stemmen te verliezen en dus macht te verliezen.

En natuurlijk, daar gaat politiek om, het verwerven van macht om zo een programma te kunnen uitvoeren. En daarbij vertrekt iedereen uiteraard van de veronderstelling dat dit programma het beste is voor iedereen. Maar ondertussen wordt de kloof tussen burger en politiek alleen maar groter en zitten we met zijn allen vast in een systeem dat op zijn zachts gesteld suboptimaal functioneert. De grote uitdaging voor de volgende jaren is volgens mij politieke vernieuwing, een andere invulling van democratie, een andere relatie tussen burger en politicus.

Ik citeer graag naar Joke Quintens (Genk SPA), die net heeft beslist de politiek vaarwel te zeggen. ‘Veel politici gaan hier nog wat onwennig om met de burgers die zelf initiatieven nemen en acties opzetten. Logisch als je in oude gedachten blijft steken en dit activisme als een concurrent of, erger nog, als een bedreiging ziet. Ik ben er echter rotsvast van overtuigd dat we dit activisme van onderuit moeten omarmen. Ik weet zeker dat als we de burgers meer betrekken bij de inrichting van onze samenleving, we betere en creatievere oplossingen zullen vinden die ook door een veel groter deel van de bevolking gedragen worden. Als we willen dat er opnieuw meer vertrouwen heerst, zullen we zelf ook meer vertrouwen moeten geven. Door samen stad te maken leren we ook samen te werken en dus ook om samen te leven. We leren discussiëren, plannen maken, compromissen sluiten, hindernissen overwinnen en actie ondernemen.’

Daarom hoop ik dat in het volgende bestuursakkoord (en dus in alle partijprogramma’s ) ruim aandacht besteed wordt aan politieke vernieuwing. Waarom geen ruimte om experimenten op te zetten met deliberatieve democratie, waarom niet nadenken over een aanvullend orgaan samengesteld door loting (een systeem dat eeuwenlang goed functioneerde), waarom eens geen kijkje nemen bij de democratische vernieuwing die overal ter wereld voor boeiende evoluties zorgt.  Burgerparlementen, een bi-representatieve invulling van democratie, het is allemaal mooi uitgewerkt in het boek ‘Tegen verkiezingen’ van David Van Reybroek – en mooi samengevat in dit filmpje:

 

Want waarom moet de 550 mandaten die wij invullen door raadsleden worden ingenomen? Waarom moeten de commissies en raad voorgezeten worden door raadsleden? Er zijn voldoende gemotiveerde en goed geïnformeerde burgers die deze en andere taken kunnen opnemen. Wat dus nodig hebben is niet angst, maar moed. Moed om macht te delen.

Ik ben het eens met professor Filip De Rynck: “Wanneer het vertrouwen in het partijpolitieke systeem ongeveer het vriespunt nadert, dringt de rol van de burger als producent van beleid en diensten zich nog meer op.”  We zitten dicht bij dat vriespunt, ik hoop dat mijn oproep enig gehoor zal krijgen.

Tenslotte wil ik jullie allemaal heel erg danken voor de boeiende voorbije jaren. Ik weet dat jullie allemaal gestart zijn vanuit idealisme en engagement. De voorbije dagen kreeg ik heel wat reacties van collega’s uit diverse partijen die ook wel vinden dat een en ander mankeert aan ons politiek model. Wel, als we ons allemaal wat ongemakkelijk voelen bij de manier waarop het spel gespeeld wordt, kunnen we misschien eens stilstaan bij de spelregels.

Ik wil ook nog graag de stedelijk diensten en de onthaal medewerkers danken voor de grote inzet (en het continu bijvullen van de kannen met kraanwater).

Ik zal met plezier een actieve burger worden, die liefst samen met het bestuur werkt aan een leefbare volhoudbare stad. En omdat ik ooit beloofd heb een liedje te zingen in de gemeenteraad heb ik dat ook maar gedaan… Ondertussen ook te zien op facebook

 

vanaf heden: politicus zonder mandaat


Vandaag is een persbericht verstuurd waarin ik aankondig ontslag te nemen als gemeenteraadslid voor de stad Gent. Een beslissing waar ik nogal wat tijd voor nodig had en die ik graag wat meer toelicht. Want enerzijds zijn er persoonlijke redenen, anderzijds heb ik de nodige bedenkingen bij het functioneren van de politiek.

eedafleggingSinds 2009 werk ik als zelfstandige en verdien mijn boterham met een reeks activiteiten als Low Impact Man. Het geven van lezingen en voorstellingen, het schrijven van boeken of het begeleiden van organisaties en festivals, om een paar dingen te noemen. Ik wist dat het opnemen van een politiek mandaat gevolgen zou hebben voor die activiteiten. Met 2 tot 3 politieke vergaderingen per week blijven er gewoon minder avonden over om voorstellingen te spelen. Daarbij komt dat je als raadslid geen opdrachten kan uitvoeren die onverenigbaar zijn met het mandaat. Een terechte regel, waardoor ik mijn engagement in Greentrack Gent moest terugschroeven en bvb ook geen lezingen meer kon geven in scholen van het Gentse stedelijk net. Op zich niet zo erg, maar nu dient er zich echter een kans aan om een belangrijke rol te spelen in een nieuw project dat binnenkort van start gaat in Gent. Het ligt me nauw aan het hart, en sluit ook helemaal aan bij mijn visie op de stad van de toekomst. Maar werken voor deze vzw is niet verenigbaar met een mandaat als gemeenteraadslid. Omdat ik denk dat het nieuwe project een belangrijke meerwaarde kan betekenen voor de stad en ik het dolgraag wil doen heb ik uiteindelijk gekozen om voor de nieuwe uitdaging te gaan en mijn plaats in de gemeenteraad af te staan aan mijn opvolger.  (Jammer genoeg kan ik hier nog niet meer vertellen over het nieuwe project, maar vanaf begin oktober zal ik dit met plezier doen)

Ik heb de voorbije vier jaar getracht binnen de coalitie mijn rol te spelen. Als raadslid van de meerderheid komt dit neer op mondelinge en schriftelijke vragen stellen, bekommernissen op de agenda zetten, vragen van burgers ter harte te nemen, hier en daar voorstellen van raadsbesluiten mee vorm geven. Ik laat het aan anderen over om te oordelen of mijn inbreng iets heeft teweeg gebracht, zelf denk ik dat ik behoorlijk mijn werk heb gedaan. Tegelijk heb ik gemerkt dat je als raadslid in de meerderheid een beperkte speelruimte hebt. Uiteindelijk ben je lid van een coalitie met drie partijen en zijn de genomen maatregelen de grootste gemene deler van deze drie strekkingen. Zo werkt onze democratie nu eenmaal. Ik heb hier regelmatig wat geschreven over het leven als raadslid. Bijvoorbeeld over hoeveel ik nu echt verdien, over redelijk onverantwoorde feestjes of moeilijke momenten.

Verder heb ik vaak met grote ogen staan kijken naar hoe de lokale politiek functioneert. Het spelletje meerderheid-oppositie dat constructieve gesprekken vaak in de weg staat. De strategische afwegingen rond perceptie bij het lanceren van voorstellen. De vele kleine probleempjes die worden aangekaart en veel tijd en energie opslokken van raadsleden en stedelijke diensten. De drang om toch maar eens in de pers te komen. De beperkte beslissingsruimte van lokale politiek. De vele procedures en regeltjes die een gewoon gesprek bemoeilijken. De traagheid waarmee politieke keuzes worden gemaakt en omgezet in concreet beleid. Het is niet makkelijk daarin grotere thema’s een plaats te geven, en aandacht te vragen voor mondiale trends of overkoepelende ideeën… Ik geef gerust toe dat ik af en toe het gevoel had kostbare tijd te verdoen in weinig zinvolle vergaderingen. Ook dat speelt dan wel mee als ik moet beslissen waar ik mee bezig wil zijn.

Voor de duidelijkheid, ik sta volop achter het Gentse bestuursakkoord, blijf actief lid van Groen en zal bij de volgende verkiezingscampagne de Groene kandidaten zeker ondersteunen. Aangezien politiek wil zeggen ‘de samenleving mee vorm geven’ zal ik ook blijven aan politiek doen. Als burger wil ik me volop engageren bij de vele initiatieven en projecten die van onderuit werken aan een toekomstvaardige, volhoudbare stad.

Ik wil iedereen danken die vier jaar geleden voor mij heeft gestemd en me excuseren bij degene die mij mijn ontslag kwalijk nemen. Ik wil gerust nog meer toelichting geven bij mijn keuze (die wellicht ook duidelijker wordt als ik binnenkort kan communiceren over wat ik dan wel ga doen). Dit is misschien wel het einde van mijn korte carrière als deeltijds politicus, maar zeker niet het einde van mijn engagement als burger, low impact man en activist.

 

het falen van het Europees leiderschap


De keuze van de Britten om de EU te verlaten zal grote gevolgen hebben. Misschien is het op zo’n moment eens goed na te denken waarom zoveel mensen de rug toekeren aan een in wezen positief project van politieke en economische samenwerking. Ik hoorde al in enkele eerste verklaringen dat het komt omdat mensen slecht geïnformeerd zijn (de media!), of dat het vooral slecht opgeleide mensen zijn die voor de Brexit kiezen. Deze reacties tonen meteen dat de boodschap niet is begrepen, en de verliezers hun arrogantie niet hebben verloren.

brexitZou het niet kunnen dat burgers zich meer en meer vragen stellen bij een unie in een blinde obsessie voor groei en concurrentie de verkeerde weg is ingeslagen? Is het niet normaal dat mensen zich vragen stellen bij het feit dat auto-constructeurs zelf de uitstootnormen bepalen en ze nog eens ongestraft overtreden? Dat de chemische industrie mee de teksten schrijft van de Europese richtlijnen rond pesticiden? Dat de door de EU opgelegde besparingspolitiek mensen in armoede duwt, terwijl het aantal miljonairs jaar na jaar blijft stijgen. Dat de banken ongestoord opnieuw risicovolle bubbles creëren, dat een TTIP verdrag door de strot geduwd moet worden en tegelijk kleine landbouw producenten uit de markt worden geduwd omdat ze niet aan de EU regels voldoen? En zo kunnen we nog even doorgaan.  Onze leiders bevestigen wat Jared Diamond schreef in zijn boek ‘Collapse’. Hoe meer een beschaving in crisis komt, hoe meer de leiders krampachtig vasthouden aan hun overtuigingen, waardoor het probleem alleen maar groter wordt.

De echte reden van de shit waar we vandaag inzitten is een falend politiek systeem en het gebrek aan leiderschap. Mochten de leiders als eens beginnen met mea culpa te slaan. Met nederig toegeven dat ze fouten gemaakt hebben, of dat ze het eigenlijk allemaal niet zo goed weten. Mochten ze eens echt luisteren naar de bekommernissen van burgers, wetenschappers, actiegroepen, coöperatieven en kleine ondernemers in plaats van in Davos dikke vriendjes te zijn met de economische elite.  Hoeveel geëngageerde politici die zich initieel oprecht willen inzetten voor de samenleving eindigen niet in raden van bestuur van grote bedrijven?

Nochtans hebben we veel meer samenwerking nodig, op Europees en nog beter mondiaal vlak. Om de klimaatverandering die elke dag zichtbaarder wordt aan te pakken. Om de veiligheid te garanderen, om herverdeling te organiseren, om ons landbouwmodel een bocht van 180 graden te laten maken, om vluchtelingen op te vangen, om de biodiversiteit te beschermen, om de armoede te bestrijden, om ontwikkelingslanden echt te steunen, en vooral om een nieuw economisch en financiële model uit te tekenen.  Eentje waar niet winst en groei het einddoel vormen, maar levenskwaliteit en volhoudbaarheid.

Laat vandaag dus niet de dag zijn waarop we onze rug afkeren van een falend politiek model, maar de dag waarop we ons engageren om mee te werken aan een ander Europa, een ander economische model en ander leiderschap.

407,5 ppm; hier komt de klimaatcrisis


Weinig positieve berichten van het klimaatfront. Voor de zevende maand op rij is een warmterecord verbroken. De voorbije maand april was maar liefst 1,1 graden hoger dan het gemiddelde van de periode 1951-80. Deze versnelling is ook te merken in het aantal CO2 deeltjes in de atmosfeer. In april was het gemiddelde 407,5 ppm, terwijl dit een jaar vroeger slechts 403,5 ppm was. (om de klimaatverandering te stoppen moeten we zo snel mogelijk naar 350 ppm evolueren…)

Deze cijfers zijn ook merkbaar in droogtes, versneld afsmelten van ijskappen en extreme bosbranden (in Canada weten ze er alles van), en steeds meer wetenschappers spreken over een ‘ acute klimaatcrisis’, en vrezen dat effecten die slechts voorzien waren voor de volgende decennia zich veel sneller zullen voordoen. Voorspellingen doen over klimaatverandering is natuurlijk niet makkelijk, zo we kunnen stellen dat alle verwachtingen van het IPPC allemaal fout waren. Ze waren systematisch te optimistisch.

Ondertussen wordt het nieuws hier beheerst door het Eurosongfestival, prins Amadeo en natuurlijk het komende EK voetbal.

Gelukkig neemt ook de actiebereidheid bij burgers toe. Als politiek en bedrijven hun verantwoordelijkheid niet opnemen zullen we het zelf moeten doen. Ziehier een krachtig voorbeeld uit Duitsland.

het referendum


De voorbije dagen hebben we op de gemeenteraad uitgebreid gedebatteerd over een mogelijk referendum rond het Gentse circulatieplan (ruim 8 uur). Het voorstel van Siegfried Bracke was de Gentenaars te laten stemmen over volgende vraag: Vindt u dat Gent en de Gentenaars beter worden van het voorliggende circulatieplan: ja of neen?  Zelf vind ik het geen goede zaak om over deze vraag een referendum te houden, en ik wil hier graag even uitleggen waarom.

Hierbij ga ik me echter niet richten tot Siegfried Bracke, die enkel uit opportunistische reden plots een voorstander is van referenda. Ik ga liever in op het pleidooi van Sarah Van Liefferinge, die in dit opiniestuk haar voorkeur voor het referendum uitspreekt.

Beste Sarah,

Met plezier heb ik je pleidooi voor een referendum gelezen. Het is duidelijk dat je oprecht gaat voor basisdemocratie. Zelf ben ik ook voorstander van meer directe democratie, van andere vormen van inspraak en betrokkenheid van de burger bij het beleid. Een referendum kan daarbij een goed middel zijn, bijvoorbeeld bij concrete vragen zoals het inplanten van een ondergrondse parking in het stadscentrum. Wat er nu echter voorligt is heel andere koek.

In je eigen stuk geef je zelf een aantal punten aan:  “Hoe zit het met de files op de ring en op knooppunten? Zal de luchtkwaliteit daar niet drastisch dalen? En wat met het nieuwe koopcentrum aan de Expo, dat extra verkeer zal aanzuigen en de middenstand in het centrum bedreigt? Wat zijn de alternatieven daar?”  Meer nog, eigenlijk wil je met de burgers een dialoog opstarten over bijzonder fundamentele kwesties tot en met de vraag over welke soort economie willen we? Worden die kwesties worden dan opgevangen door een simpele ja of nee of de vraag van Siegfried Bracke. Zullen we plots een sereen debat krijgen of een verdere polarisatie? Ik denk het niet. Het tegenvoorstel van de meerderheid biedt wel kansen tot echte dialoog. Ook uit academische hoek komt er steun voor het voorstel van de meerderheid; een burgerkabinet met een representatief staal van onafhankelijke burgers die een langere termijn visie uitwerken. Ik vermoed dat ook jij blij zal zijn met dit experiment dat de basis kan zijn voor nieuwe vormen van directe democratie.

Tijdens deze gemeenteraad hebben we in elk geval gezien dat de drie rechtse oppositiepartijen met Bracke op kop er niet in slagen om constructieve voorstellen te doen en het referendum gebruiken voor een politiek spel. Ik heb een sterk vermoeden dat je liever niet in dat kamp terecht komt…

Met vriendelijke groeten (en om Siegfried toch zijn zin te geven: hier is een referendum)

het einde van de politiek


Een maand voor de klimaattop valt er op het politiek front weinig goed nieuws te rakelen. Zo heeft de Europese commissie net beslist om de autolobby ter wille te zijn en de normen voor dieselwagens te verzwakken en verder uit te stellen. De auto-industrie wint het van het algemeen belang en onze gezondheid.

De Belgische klucht over de verdeling van de klimaatinspanningen is nog zo iets. Zag u ook hoe minister tegen leefmilieu Schauvlieghe op het nieuws kwam vertellen dat er goed nieuws was; namelijke dat Vlaanderen MINDER inspanningen zal moeten doen rond hernieuwbare energie. Terwijl er net meer inspanningen nodig zijn natuurlijk. Het korte termijn denken (de begroting!) wint het op de lange termijn bedreiging.

Beide voorbeelden tonen dat de klassieke politiek zichzelf meer en meer buiten spel zet. Gelukkig maar groeit tegelijk de tegenbeweging, en deze komt uit heel veel diverse hoeken. Zo zijn er steeds meer acties naar aanleiding van de klimaattop die er aan komt. 12 mensen van Groen-plus gaan gewoon te voet naar Parijs,  de stappers van GroenPlus vertrekken op woensdag 11 november 2015 om 10.00 u aan het Europees Parlement op het Luxemburgplein in Brussel.

deinzeklimaatIn Deinze wil men ook de thuisblijvers betrekken door de week voor de onderhandelingen de was uit te hangen. En tja, je hoeft natuurlijk niet in Deinze te wonen om hieraan mee te doen.

Nog iets helemaal anders, op 1 november wordt er wereldwijd ook gemediteerd ter voorbereiding van de top. Het is makkelijk om daar wat lacherig over te doen, maar ook dit soort acties verhogen het bewustzijn en de verbondenheid.

Want om korte termijn denken te overwinnen kunnen we alle krachten gebruiken.