armoede, vrouwen, ongelijkheid en milieu: één strijd


Deze morgen een eerste shift gedaan voor 11-11-11, en dinsdag ga ik mee deur aan deur spullen verkopen. Ik blijf het belangrijk vinden deze campagne te steunen, want uiteindelijk is het probleem van de mondiale ongelijkheid super belangrijk én ook gelinkt aan de tine voedseloverschot-500x375grote milieu-uitdagingen. Ik ben trouwens blij met de toenemende aandacht die 11-11-11 besteedt aan onze levensstijl, deze keer met een campagne tegen voedselverspilling. Met ‘sorry is niet genoeg’ legt de organisatie een link tussen de manier waarop we hier met voedsel omgaan en de honger in de wereld. Dus als je ergens onderweg of aan huis aangesproken wordt door 11-11-11 vrijwilligers, laat je hart spreken.

Er is trouwens nog meer dat onze aandacht verdient in de periode van 11 november. Want dit is ook traditioneel de vrouwendag. Deze keer met een evenement in Vilvoorde met als centraal thema. ‘Armoede moe’. De Vrouwendag sluit naadloos aan bij de actualiteit met als bijzonder gaste Anna Coote. Zij werkt voor de New Economics Foundation waar heel wat denkwerk gebeurt rond alternatieven voor het huidige economische model dat zowel sociaal als ecologisch rampzalige gevolgen heeft. Alle info kan je hier vinden.

Advertenties

zero waste uitdaging


In onze reeks inspirerende voorbeelden vandaag aandacht voor Sebastiaan Jammaers. Hij heeft niet enkel een interessante blog over consumeren in de 21ste eeuw, maar is recent gestart met een boeiend experiment onder de naam ‘zerowaste uitdaging’.

Het concept is dat er 5 mensen zijn die een aantal uitdagingen moeten uitvoeren rond afvalreductie, en daarvoor krijgen ze 30 dagen tijd.  Hun ervaringen delen ze onderling op een wiki, en de buitenwereld kan het experiment volgen via de blog en Facebookpagina. Het doel van het project: het informeren van mensen, en hun laten inzien dat veel dingen in ons dagelijks leven ook anders (ecologischer, ethischer) kunnen. Dat kunnen we alleen maar toejuichen natuurlijk.

Zo kan je lezen hoe de deelnemers op zoek zijn naar manieren om afvalarm te winkelen, hoe ze alternatieven bedenken voor deodorant of onderling discussiëren over al of niet duurzame palmolie. Het project zit nu in week 2, maar loop nog een tijdje door.  Het hele project is gebaseerd op vrijwilligerswerk en van onderuit gegroeid. Sebastiaan heeft zich hierbij laten inspireren door de toch wel straffe aanpak van Bea Johnson van het ‘Zero Waste Home’ project.

 

40 ton per dag


Vandaag gestart om 7 uur met de rondleiding van Ivago rond het afvalverhaal achter de Gentse feesten. Met een flinke groep stonden we aan het stadhuis toen de indrukwekkende colonne voertuigen van Ivago de stad kwam binnengereden. Zo’n goeie zestig mensen (waarvan de helft jobstudenten) zorgen er elke dag voor dat de stad er weer netjes bij ligt als tegen de middag een nieuwe Gentse feestendag van start gaat.

Voor deze feesten zijn er meer dan afvalkorven in de stad geplaatst, worden micro-organismen gebruikt om de straten schoon te spoelen, en worden blaasmachines, zuigwagens en veegwagens ingezet. Elke dag  wordt daarbij zo’n 40 tot 50 ton afval opgehaald. Papier, karton, glas en PMD worden zoveel mogelijk apart opgehaald de rest gaat naar de verbrandingsoven om energie op te wekken.IMG_0693[1] Het is een gigantische logistieke klus die ook een pak geld kost natuurlijk. Respect in elk geval voor de mensen die dit elke dag waarmaken, vaak gadegeslagen door late feestvierders met een blikje in de hand.

Wat ook opvalt is dat al deze machines die ingezet worden draaien met fossiele brandstoffen, dus als we Gent klimaatneutraal willen maken zullen daar andere oplossingen voor nodig zijn. Afvalpreventie door het gebruik maken van herbruikbare bekers is op enkele pleinen wel mogelijk (Boomtown, MiramirO, Gent Jazz), maar blijft op grote schaal voor veel praktische problemen zorgen. Een ander probleem zijn de vele blikjes die ofwel worden meegebracht door bezoekers, of verkocht in nachtwinkels.

Er is al veel over vergaderd welke aanpak de beste is. Wat kan je doen om het publiek meer te sensibiliseren, welke verplichtingen en verboden kan je opleggen aan organisatoren en cateraars? In die zin is het interessant eens terug te blikken op de start van de Gentse Feesten, namelijk in 1843. De bazen van fabrieken waren het beu dat de arbeiders elke maandag te laat om het werk waren omdat er elk weekend wel ergens een wijkkermis was. Dus beslisten ze om alle feesten te bundelen én te financieren zodat de arbeiders zich 10 dagen lazarus konden drinken en daarna minder last hadden van katers. Toen dronken ze volgens mij uit koperen of stenen kruiken, die werden hergebruikt tot ze barsten.

een groen briesje in de stad?


Misschien wordt het een beetje eentonig, maar alweer kan ik wat positief nieuws melden vanuit mijn heimat. Zo heeft de schepen van onderwijs Elke De Cruynaere beslist om het uitdelen van melk in scholen te beperken. Vooreerst is het niet nodig om koemelk te geven aan opgroeiende kinderen (zie  www.melkmoetniet.be ), ten tweede was er nu regelmatig afgunst tussen kinderen die melk kregen en zij die chocomelk betaalden, en ten derde zal dit de afvalberg verkleinen, want enkel melk in glazen flessen is nog toegelaten.

Een andere kwestie; een paar maanden terug schreef ik over het experiment waarbij beslist is om sluikstorten tegen te gaan door een parkje niet langer op te ruimen. Er was heel veel scepticisme bij de start, maar wat blijkt uit een evaluatie na een drietal maanden, het parkje ligt er behoorlijk proper bij en de gebruikers zijn tevreden. Schepen Tine Heyse, blijft voorzichtig in het trekken van conclusies, maar het experiment wordt in elk geval een tijdje verlengd.

Ook op vlak van mobiliteit zijn er veranderingen, er is niet alleen de sluiting van de zeer gevaarlijke Kiss en Ride zone aan de Zuid, maar er komen ook vernieuwingen als het gaat over autoloze zondagen. Zo wil schepen Filip Watteeuw ook deelgemeentes betrekken bij de komende edities en zo meer mensen laten genieten van een dag zonder auto. Trouwens het experiment van de leefstraten, waar een maand lang geen auto’s in de straat mochten is ook positief geëvalueerd.

Niet alleen de bestuurders doen hun best, ook de komende feesten worden een stukje groener. Boomtown bijvoorbeeld gaat heel ver in het verkleinen van de ecologische voetafdruk, net als steeds meer organisatoren. Op deze uitgebreide blog kan je heel veel lezen over de stappen die Boomtown zet, en in dit filmpje zie je ook het wetenschappelijk werk dat daarbij komt kijken.

Ps: ik wordt niet gesponsord door De Gentenaar, maar het is wel de krant die veel aandacht geeft aan wat er leeft in Gent. En toevallig of niet zijn dit de laatste tijd meer en meer initiatieven voor een sociale en duurzame toekomst. Pas op, ik ga niet euforisch worden, er loopt nog veel mis, er is nog een lange weg te gaan. Maar zoals een oud Chinees spreekwoord ons al leerde, ook de grootste reis begint met de eerste stap.

tussen de schermen


fietsstoraDeze week ben ik een kijkje gaan nemen bij Stora Enzo, de gigantische papierfabriek in de haven van Gent. Dit bezoek kaderde in een promotietoer van Indaver, gericht op nieuwe raadsleden en bestuurders van intercommunales. Het was een flink eindje fietsen, en veel gezelschap had mijn fiets niet op de parking.

Het was in elk geval een evenement in stijl. Shuttels met chauffeur om je van het onthaal naar de start te brengen, exquise hapjes en drankjes, een fotograaf die kiekjes maakt die dan meteen te zien zijn op de slotreceptie. Zoals jullie kunnen begrijpen, de biotoop waar ik me helemaal thuis voel.

Maar kijk, zonder het goed te beseffen stond ik plots aan een tafeltje te praten met niemand minder dan Chris De Hollander, de grote baas van Stora Enzo. Hij vertelde onder andere dat het gebruik van papier met ongeveer 5% per jaar vermindert, wat ik persoonlijk goed nieuws vind, maar voor het bedrijf is dat een probleem, want ze hebben jaarlijks 700 000 ton gesorteerd papier nodig om de persen te laten draaien. Aangezien er in België in totaal maar 600 000 ton voorhanden is, moeten ze dus elders papier vinden. Hij had het over de grote hoeveelheden warm water die ze over hebben – als ik ideeën had – graag. Natuurlijk ging het ook over duurzaamheid, en kwam ook de documentaire van Leo en An-Katrien ter sprake. Daar was mijnheer De Hollander niet zo blij mee, want zijn bedrijf wil enkel en alleen bomen met FSC of PEFC label. Het feit dat er wel eens iets mis loopt met de labels wou hij niet zo graag horen. Maar, eerlijk gezegd, dit was een interessante babbel met een vriendelijk man.

Toen mochten we met zijn allen in de hypermoderne aula voor een aantal lezingen. Er was wel iemand vergeten de mirco aan te zetten waardoor het allemaal niet zo duidelijk was, maar kijk, ook zonder die techniek ging het wel. Hoewel, na drie lezingen dacht ik even dat ik op een wedstrijd ‘de saaiste lezing van het jaar’ terecht was gekomen. Maar dat was buiten Chris De Hollander gerekend. Hij palmde het publiek in met een overtuigende speech, mooie beelden, indrukwekkende cijfers en de nodige humor. Stilaan kwam ook de aap uit de mouw.

Vanaf 2018 veranderd er namelijk iets in de afvalwetgeving waardoor bijvoorbeeld ook Chinese bedrijven hier het oud papier zouden mogen opkomen. De grote nachtmerrie van Stora Enzo, want dan kunnen ze de boeken sluiten. Zelfs nu is het zo dat sommige Vlaamse intercommunales hun papier naar Rotterdam brengen, terwijl er oud papier van Breda naar Gent komt. Niet te verwonderen dat de Antwerpse ring volstaat. Dus pleite meneer de Hollander gewoon tegen de vrije markt, en wou hij de aanwezige bestuurders overtuigen hun papier vooral bij hem af te leveren. Het argument van duurzaamheid kwam natuurlijk goed van pas,  als denk ik dat dit weer minder speelt als hij zijn afgewerkt papier kan verkopen in China.

storaenzoDaarna kwam het bedrijfsbezoek, en dat is natuurlijk indrukwekkend. De grootste krantenpapiermachine van de wereld, twee eigen energiecentrales, een sorteerbedrijf en nog veel meer.

Een gigantische kapitaalintensieve machine die echter stilvalt als we met zijn allen minder papier gebruiken of de markt verder wordt vrijgemaakt. Benieuwd hoe het daar de volgende 10 jaar zal gaan. Ik denk ondertussen op een plan om het warme water in te zetten (bijvoorbeeld voor Aquaphonics). Wie weet doe ik nog eens een projectje samen met de heer De Hollander.

onder het afval


foto Het Nieuwsblad

foto Het Nieuwsblad

Ik moest toch ook even slikken bij het lezen van dit artikel op de site van het Nieuwsblad. Na een rommelmarkt in de Brugsepoort is spontaan een sluitstort ontstaan, waarbij op korte tijd 9 000 kilogram afval is gestort. Van zo’n voorval kan je verontwaardigd, kwaad of verdrietig worden en bij de reacties op het artikel online komen meteen de verwijten en beschuldigingen naar boven.

Wat ik me dan afvraag: hoe werkt het eigenlijk in de hoofden van die mensen die plots besluiten hun afval op straat te zetten.Waarom doen mensen zoiets?

Wellicht is het zo gelopen. Een gezellige rommelmarkt in de straat loopt op zijn einde en een aantal verkopers zitten met een hoop onverkochte rommel en vinden het wat veel moeite om alles op te ruimen, dus laten ze het gewoon staan. Dit wordt toch opgeruimd door Ivago is de redenering. Dan zijn er passanten en bewoners die deze afvalhoopjes zien en er meteen een buitenkans in zien om zelf nog wat kapotte spullen uit de kelder buiten te zetten. Sommige mensen die hun afvalkalender zijn kwijtgespeeld denken misschien dat er de volgende dag een inzameling van groot huisvuil is, en doen per direct hun duit in het zakje. Dat brengt dan weer bewoners uit andere buurten op het idee dat ze met hun gevulde wagen die klaarstond voor het containerpark ook in de Brugsepoort terecht kunnen. Dat scheelt weer aanschuiven aan het containerpark. En zo ontstaat stoemelings een straatstort.

Misschien is er nog meer achter te zoeken. In het artikel is sprake van Turken, Bulgaren en Belgen die hun afval dumpen. Het zou dus kunnen dat er ook storters bij zitten die de afvalkalender niet kunnen lezen of uit een regio komen waar het normaal is je afval op straat te zetten. Misschien zijn er mensen bij die geen wagen hebben en niet naar het containerpark kunnen, of mensen die in armoede leven voor wie de vuilniszakken net iets te duur zijn.  Misschien zijn er boze en verbitterde mensen die kwaad zijn op de samenleving en vinden dat ze teveel belasting moeten betalen en zo hun kleine revanche nemen. Wie weet is er een enkeling bij die denkt dat het sorteren echt de moeite niet loont en de wereld toch om zeep is.

Dit is dus ook een stort vol met kuddegedrag, slechte wil, gemakzucht, onwetendheid, frustratie, armoede, moedeloosheid, onverschilligheid en boosheid. En als stadsbestuur kan je proberen dit te verhelpen met controles, boetes, ludieke acties, incentives, campagnes of camera’s, het zou wel eens kunnen dat dit allemaal tekort schiet.

Zou dit incident geen symptoom zijn van een onderliggend probleem, waarbij een deel van de bevolking zich niet betrokken voelt bij de straat, de stad, de planeet waarin en waarop ze leven? Zou het geen aanleiding kunnen zijn om met zijn allen eens te kijken hoe we dit aanpakken?

andere manieren gezocht


Het ideetje van de GAS-beloning lokt wel wat discussie uit, of bijvoorbeeld de overheid een rol moet spelen bij het opvoeden van de mensen. Natuurlijk blijft het een basistaak van ouders om kinderen waarden mee te geven, maar je kan niet ontkennen dat de overheid nu al een belangrijke rol speelt door de organisatie van het onderwijs. En natuurlijk zijn ook alle vormen van boetes manieren om ongewenst gedrag te doen uitdoven, dus een groot verschil met beloningen is er misschien niet.

Wat ik wel geloof is dat we op zoek moeten gaan naar andere manieren om problemen aan te pakken. Zo ben ik ook voorstander van het experiment in Gent om in een parkje eens een tijdje het afval niet op te ruimen. Hier stellen ook nogal wat mensen dat dit  zwerfvuilniet zal werken omdat ‘afval afval aantrekt’ of omdat dit parkje een ‘magneet zal worden voor nog meer afval’. En wellicht zijn die beweringen wel gebaseerd op een realiteit, maar dit wil niet zeggen dat er geen andere realiteit zou kunnen zijn. Want het is duidelijk dat de traditionele aanpak zoals dagelijks opruimen, meer afvalkorven en boetes ook niet helpen.  Als we de dingen blijven doen zoals we ze altijd hebben gedaan dan zullen we de resultaten krijgen die we altijd gekregen hebben. Wie weet gaan mensen door geconfronteerd te worden met hun eigen gedrag daar eens over nadenken.

Daarom denk ik dat we de volgende jaren nog meer onze kijk op de dingen zullen moeten opentrekken en ruimte maken voor ideeën die op het eerste gezicht controversieel zijn. Allicht zal zo’n experiment regelmatig mislukken, maar als we daar dan iets uit leren zetten we een stap vooruit.

Als het gaat over opvoeden kunnen we ook hier de vraag stellen of er andere manieren mogelijk zijn. Daarom nog enkele recente links. Zo is er de vzw MamAditi. Dit is een vzw die natuurlijk opvoeden promoot. Jonge moeders die vaak eenzaam zijn in hun manier van opvoeden vinden elkaar dankzij deze vzw. Zij wisselen ervaringen uit omtrent onderwerpen die in onze maatschappij nog steeds een beetje taboe zijn: langvoeden, rapley-methode, draagdoeken, samen slapen, ecologisch luieren,…
Een andere organisatie is La Leche League. Dit is een organisatie die vrouwen begeleidt bij borstvoeding. Vaak kan een borstvoedingsstart zeer moeilijk verlopen en in onze maatschappij  wordt een jonge moeder in die situatie snel verleid door de overstap naar kunstvoeding, door het gebrek aan correcte informatie.

Hoe Griet en Stefan en hun kinderen proberen in hun dagelijks leven de omslag te maken kan je lezen op hun blog. Kortom zoeken en proberen lijkt me gezonder dan vasthouden aan methodes die toch niet werken.