eetbare straten op komst, smakelijk


Alweer een initiatief van burgers die plannen hebben om de stad ecologischer en socialer te maken. Onder de noemer ‘onze eetbare straat‘ wil deze groep zoveel mogelijk Gentenaars stimuleren om in de eigen straat eetbaar groen aan te planten. Tijdens het hemelvaartweekend zullen op heel wat plaatsen geveltuintjes worden aangelegd die enkele maanden later moeten resulteren in smakelijke kruiden, tomaatjes en eetbare bloemen. De initiatiefnemers zorgen voor advies en zaden, er zal gewerkt worden met recuperatiemateriaal om de tuintjes aan te leggen. Alweer een mooi doe-het-zelf initiatief waar delen centraal staat.

Aangezien de eetbare geveltuinen zich aan het openbaar domein grenzen zijn het per definitie deeltuinen, waar iedereen kan van genieten. En zoals je zou mogen verwachten van een stad die zijn ondernemende burgers steunt, krijgt de actie ondersteuning van de Gentse Groendienst en het stadslandbouw initiatief ‘Gent en Garde’. Gentenaars kunnen in elk geval naar de infoavond gaan op 27 februari, niet Gentenaars kunnen zich meteen laten inspireren om zelf ook te zorgen voor eetbare straten en pleinen.

37ca30052b-onze eetbare straat type 1 JPG

 

 

diepgravende kwesties


IMG_20140125_123035Vandaag was het graafdag op alle fronten. Zo ben ik gestart met het ingraven van twee emmers ‘Bokashi’. Bokashi is de Japanse naam voor goed gefermenteerd materiaal. Het gaat dus om groenten- en fruitafval dat in een speciale emmer met de hulp van micro-organismen een proces van fermentatie heeft ondergaan.

Daarbij komt er vocht vrij dat – aangelengd met water – gebruikt kan worden als voeding voor planten. De gefermenteerde resten van groenten en fruit kunnen dan ingegraven worden en meteen als voedsel dienen voor planten. Bij dit proces komt ook zo goed als geen CO2 vrij, dit in tegenstelling tot het klassieke composteren. In het voorjaar is het de bedoeling een aantal plantjes op deze grond te planten om te testen of dit verschil maakt met grond waar geen Bokachi is in verwerkt. Hier kan je meer info vinden over deze methode. Het gaat trouwens om politiek gevoelig GFT aangezien een emmer afkomstig is van het kabinet van de schepen van milieu en klimaat. Wie weet, zorgt dit voor supergroentjes.

Iets later was ik alweer aan het graven, deze keer om de Reep open te maken. Dit is een oude Leie-arm die opnieuw zal blootgelegd worden. Aangezien de werken nogal lang aanslepen hebben enkele buurtbewoners via IMG_20140125_151455Facebook een actie opgezet om er dan maar zelf aan te beginnen. Gewapend met welgeteld 1 kadukke kruiwagen, 4 emmers en een twintigtal goedgeluimde maar totaal onervaren grondwerkers een hopeloze opdracht. Waardoor we meteen een groot respect kregen voor de duizenden arbeiders die in de 19de eeuw met dezelfde middelen kanalen uitgroeven.

Het ging om een louter symbolische actie dus, maar toch met een positief effect. Het project krijgt opnieuw aandacht en zal zowaar nu toch iets meer opschieten. De handen uit de mouwen steken levert meestal meer resultaat om dan jammeren om wat misloopt.

 

Gentenaars doen het zelf


Het is niet dat ik burgers van andere steden jaloers wil maken, en het is ook niet dat er geen problemen meer zijn in Gent. Er zijn er nog heel wat die dringend aangepakt moeten worden. Maar er is toch iets interessant aan de hand in onze stad. Deze berichtjes van de voorbije dagen maken duidelijk waarover gaat.

De Reep is een oud stukje waterloop waarvan 10 jaar geleden is beslist om het terug bloot te leggen. Omdat de werken wat vertraging hebben zijn buurtbewoners in gang geschoten. Ze maakten een facebook groep met als titel ‘bij 1000 likes graven we de Reep zelf uit’. Ondertussen hebben ze meer dan 5000 likes en zal komend weekend gestart worden met de graafwerken (met de schop en in overleg met de stad).

Een andere groep burgers die onder de naam ‘Fiets van Troye’ reeds de leefstraten introduceerden pakken uit met een paar nieuwe ideeën. Zo zullen er deze zomer ‘bus-bakfietsen’ rondrijden waarmee tot 8 kinderen in een keer kunnen verplaatst worden.  Ook rond het mobiliteitsknelpunt aan de Dampoort beginnen burgers voorstellen voor een omslag uit te werken.

In de buurt van het station is dan weer een andere groep burgers in actie geschoten om de oude Cinema Rex te redden. Dit prachtig maar verwaarloosd gebouw zou een mooie bestemming kunnen krijgen voor culturele activiteiten. De actievoerders hopen net zoals bij Ledeberg doet het zelf en bij de Sint-Baafsabdij samen met de stad de verantwoordelijkheid op te kunnen nemen.

gentrepareertWat mobiliteit betreft is er nog meer op komst. Zo komt er een volwaardig nachtnet, krijgen autodeelsystemen zoals Cambio en Autopia financiële steun, komen er een pak fietsenstalling bij aan het Sint-Pietersstation en ook deelfietsen mogen we hier binnenkort verwachten (een groene schepen van mobiliteit blijkt wel te werken). Ook het idee van herstellen en hergebruiken wordt net als stadslandbouw door de stad opgepikt en ondersteund.

Volgens mij is dit de manier waarop in de toekomst steden zich zullen ontwikkelen. Mondige en actieve burgers die samen met de lokale overheid aan de slag gaan en stap voor stap ideeën realiseren met veel aandacht voor participatie en het terug innemen van openbare ruimte. Een trend die je trouwens overal kan zien en misschien duidelijk maakt dat in slechte tijden, het beste in de mens naar boven komt.

proefstukje # 6: doe het zelf


Deze zomer wil ik uitproberen of ik genoeg materiaal kan bij elkaar schrijven voor een boekje over verandering. Regelmatig zal hier een voorproefje verschijnen. Alle reacties zijn zeer welkom.

# 6 Doe het zelf!

De voorbije decennia zijn we steeds afhankelijker geworden van machines, diensten, technologie, energiebronnen, toestellen, applicaties, merken, krediet, overheden, genotsmiddelen en informatiestromen.  In het nieuwe tijdperk dat er aan komt zou het wel eens helemaal de andere richting uit kunnen gaan. Alles was we nu als verworven en normaal beschouwen kan binnen tien jaar evengoed zeldzaam of onbetaalbaar worden.

Daarom een vurig pleidooi om je afhankelijkheid nu al met enkele stapjes te verminderen.  Niet dat de winkels plots helemaal leeg zullen zijn of er morgen geen benzine meer aan de pomp te verkrijgen zal zijn, maar de kans dat de toevoer wel eens hapert en producten duurder worden is zeer reëel.

Laat ons eerst eens kijken naar de absolute basisbehoeften, water en voedsel. Wat drinkwater betreft,  ik ken slechts enkele mensen die via een aantal filters hun regenwater of putwater omzetten tot drinkbaar water. Het kan, maar is geen simpele kwestie. Dus laat ons vooral hopen dat de openbare waterleiding alsnog blijft functioneren.  Als er verplichte rantsoenering  komt dan het toilet meteen een groot probleem, tenminste als dit enkel functioneert met leidingwater. Vooruitziende mensen kunnen al eens nadenken of dit op te lossen valt met hemelwater. Ik spoel nu al ruim vijf jaar de WC door met het water van twee regentonnen. Ik heb daarvoor tot hiertoe naar schatting  2 500 emmers water een verdieping naar boven gedragen. Er zijn makkelijker manieren,  maar je zou mijn biceps eens moeten zien! Helemaal waterloos kakken is nog beter en mogelijk via een droogtoilet. Wie dit allemaal te ingewikkeld vind kan alvast het badwater bijhouden. Met andere woorden, koop alvast een emmer.

Zelf je voedsel produceren ligt niet voor de hand, zeker nu we steeds meer in steden wonen. Minder afhankelijk worden van ingevoerd en olie-afhankelijk voedsel is wel doenbaar.  Leer de seizoenskalender van buiten,  onderzoek wat er in je buurt bestaat van voedselteams, boerenmarkten of landbouwers die aan thuisverkoop doen. Een leuk experimentje is bijvoorbeeld uitproberen of je een week lang zonder supermarkt kan overleven. Al is het maar in enkele potten wat peterselie en kerstomaatjes kweken, het doet je anders naar voedsel kijken. Wie nu nog zweert bij een kortgeknipt gazon kan dit in tijden van nood omvormen tot patattenveldje.

Onze behoefte aan energie is immens geworden, voor transport, verwarming, koeling, toestellen, enzovoort. De allerbeste manier om die afhankelijkheid te verkleinen is uiteraard het verbruik drastisch verminderen.  Isoleren, energiezuinige verlichten en minder toestellen. Wist je bijvoorbeeld dat haar ook droogt zonder föhnen? Dat de passe-vite een mooi alternatief is voor een mixer? Dat er mensen zijn die hun was drogen zonder droogkast? En eenmaal je grasveld vol aardappelen staat heb je de grasmaaier ook niet meer nodig.  Je eigen energie opwekken met een energiefiets is niet zo realistisch, al was ik de enige met licht in de donkere straat toen een tijdje geleden de stroom uitviel. Je kan wel kiezen voor hernieuwbare stroom en eventueel zonnepanelen.  Zelf je hout klieven en opstoken gebruiken in een zuinige tegelkachel is ook een optie. In elk geval, wie weinig externe energie nodig heeft, zal veel beter af zijn in een wereld van schaarste (zie ook # 4 afkicken maar).

Het zelf doen heeft naast praktische en financiële voordelen ook een belangrijk effect op je gemoedsgesteldheid. Ik herinner me nog de bijna kinderlijke blijdschap toen ik voor het eerst een tomaatje kon proeven van de plant die ik vier maanden eerder in een potje had gezaaid. Hoe beschrijf je de voldoening als je na uren prullen en prutsen een oude wekker toch weer aan de praat krijgt of als je zelf je fiets hebt hersteld.  De smaak van zelfgebakken brood is superieur aan elk fabrieksbrood al staat er een boerderij op de broodzak afgedrukt. Een zelfgemaakt geschenkje is zoveel waardevoller dan het zoveelste massa-product of geschenkbon. Je in de stad met de fiets verplaatsen is ook een doe-het-zelf methode waarbij je zonder motor en vervuiling snel en makkelijk overal naar toe kan.

De voorbije jaren is de doe-het-zelf-beweging flink aan het groeien, nog een teken dat we in veranderende tijden leven. Wie een beetje uit de doppen kijkt kan ontelbare dingen leren. Van vilten tot groenten inleggen, van een stopcontact instaleren tot pleisteren met leem. Van het bouwen van je eigen droogtoilet of het starten van een blog. Op internet is een gigantische hoeveelheid info te vinden waar je werkelijk alles kan leren maken.

Tenslotte nog dit, nu we toch bezig zijn met doe-het-zelven. Ook de wereld verbeteren kan je beter niet overlaten aan anderen. Wachten tot politiek, bedrijven, techniek of de paus het gaat aanpakken zou wel eens verloren tijd kunnen zijn.  De wereld verbeteren doen we dus zelf, letterlijk en figuurlijk.

Leestips:

Eva Peeters e.a., Groeten uit Transitië, duurzame ideeën voor het dagelijks leven. Standaard Uitgeverij, 2013, ISBN 97890022527587

Dick en James Strawbridge, Overleven op je eigen km2, Fontaine Uitgevers B.V., 2011 ISBN 9789072975096

John Seymour, The new complete book of Selfsufficiency. The classic guide for realists and dreamers. DK uitgeverij, 2009, ISBN 9781405345101

Webtips:

http://www.repaircafe.be/nl/

http://www.lowtechmagazine.be/alle-artikels-over-doe-het-zelf.html

Om zelf uit te proberen:

creatief met wol


Sorry, vandaag alweer een positief bericht in de Gentenaar. Deze keer over de groei van de voedselteams en de samenwerking met de stad in de zoektocht naar nieuwe depots.

En om de creativiteit dit weekend wat te stimuleren. Deze brei-schommel-stoel.

Een variatie op dit model, aangedreven met de wind

Veel knutselplezier

doe het zelf


Het is al langer duidelijk dat we zelf aan de slag zullen moeten gaan als we een ecologischer en sociale wereld willen. En dat aan de slag gaan kan je op heel wat manieren bekijken.  Laat ik het vandaag eens hebben over het meest concrete niveau, wat we kunnen doen met onze handen.Een kleine greep uit steeds meer initiatieven.

Ik kader van 100 jaar Vooruit kan je er binnenkort terecht in de Cooperette, een plek voor het kopen en uitwisselen van producten, diensten en skills. De Cooperette is een levendige plek voor doeners, workshops, open labs, coöperatie en alternatieve ruilsystemen. We streven naar een duurzaam geproduceerd en lokaal aanbod. Kunstenaars en specialisten (Maison Caro, Topo Copy, Sara Vrugt, Made by Oya, De Invasie…) delen er hun kennis en laten sporen na in de vorm van How-to-handleidingen, zelfmaak-kits, boeken en andere producten. Zo groeit het aanbod van de Cooperette ook mee met VOORUIT100.

De activiteiten/workshops van de Cooperette vind je terug in deze agenda. In dezelfde Vooruit kan je ook terecht voor het betere naaiwerk met Ijverige Wijven en een heuse SEW-IN, tevens is er een ongezien Repareerfeest.

Vanaf volgende week kan je ook terecht bij Timelab (ook in Gent) voor Time Fest. Onder de noemer ‘dagen voor verzet’ is er een uitgebreid programma met onder andere een 3D print jam, en een workshop om je eigen robot te maken (met afvalspullen), een makershop waar je aan de slag kan om Juweeltjes, electronics en design in elkaar te knutselen. Allemaal doe het zelf dus.

fietsherstellenonderwaterWat meer in de luwte kan je ook terecht in Buurtcentrum Godshuishammeke waar op donderdag 25 april opnieuw een naaiateljeetje en doe-het-zelf-fietskliniek doorgaat. Van 10 tot 20 uur kan je er terecht om kleren te herstellen, aan te passen en te pimpen, en dat kan je combineren met een opknapbeurt van je fiets.  Die dag kan je ook  materiaal ruilen. (Adres: Godshuishammeke 20, 9000 Gent)

Overal in het land zie je meer en meer van dit soort acties opstarten. Ze maken duidelijk dat de groep mensen die het gehad heeft met de consumptie- en wegwerpsamenleving groeit. Aan ons om duidelijk te maken dat dit geen hype is maar het begin van een grotere omslag.

handenarbeid


Deze voormiddag probeer ik me in te leven in de situatie van de duizenden Aziatische jonge meisjes die dagelijks in de weer zijn om smartphones en andere elektronica in elkaar te prutsen. Er zijn wel een paar verschillen, ik doe dit niet onder druk of omdat ik anders geen inkomen heb. Ik sta niet aan de lopende band, en mag naar het toilet als ik dat wil. Ik mag ook babbelen met mijn collega’s en zelf creatief een ontwerp maken. Rara wat is dit?

Ik ga namelijk Beambots maken. Dit zijn miniatuur robotjes die werken op zonne-energie en grotendeels gemaakt zijn van recuperatiematerialen. Deze robotjes die lijken op groot uitgevallen insecten zijn dan weer nodig voor de algemene vergadering van Green Track. Green Track is het netwerk van de Gentse kunstensector waar hard gewerkt wordt aan transitie en duurzaamheid. Morgen krijgen de kunsthuizen die voldoen aan de voorwaarden van het Charter een BeamBot.

Vandaar werk ik deze voormiddag in het Fablab van timelab. Een Fablab is een plek waar mensen samen komen die bezig zijn met kunst en technologie. Er staan een aantal toestellen zoals 3D-printers, lasercutters en andere vreemde machines. Het concept is dat iedereen welkom is om te werken in het Fablab (mits een aantal afspraken natuurlijk), maar steeds volgens het open-source concept. Dus alles wat daar gemaakt wordt is meteen ter beschikking van de andere Fablabbers over de hele wereld.

Kortom, een boeiende experimenteer plek waar al een ander paradigma wordt toegepast. Ik heb zo een vermoeden dat dit soort werkplekken, net als Repair-Café’s  in de toekomst wel eens een belangrijke rol zullen spelen.