out of the groei-box


Gisteren mocht ik een kleine pop-up lezing doen bij een receptie van de bio-ingenieurs naar aanleiding van een ere-doctoraat. De eerste pop-up spreker vond al het gezeur over klimaatverandering toch wat overdreven, de tweede hield een pleidooi voor out-of-the box denken én voor groei (die box mogen we niet verlaten). Dus kwam mijn stukje wel op een goed moment. Ik heb er redelijk wat aan gewerkt (het mocht maar vier minuten zijn), dus is het meteen ook een blogstukje geworden.

Goeienavond. Bij elk feestje is er wel iemand die er in slaagt met een paar opmerkingen de sfeer te verknallen. Wel, het zou best kunnen dat ik vanavond die persoon zal zijn, waarvoor preventief mijn excuses. Laat me duidelijk zijn, ik ben voor technologie, ik gebruik ook technologie bijvoorbeeld om mijn ecologische voetafdruk te verkleinen. Zo  ben ik naar hier gekomen met de fiets, voor mij nog altijd een technisch hoogstandje.

Ik ga mijn schaarse minuten gebruiken om een pleidooi te houden voor minder technologie! Want wellicht zal hier vanavond ten overvloede de lof gezongen worden van alle mogelijke technologische oplossingen die ons een duurzame stralende toekomst zullen verzekeren. Zoals het tegenwoordig de mode is zullen al deze oplossing het adjectief ‘slim’ krijgen. We krijgen slimme auto’s, slimme energienetten, slimme vuilnisbakken, slimme medicatie, enzovoort. Soms denk ik dat hoe meer we dit adjectief slim gebruiken hoe meer we eigenlijk toegeven dat we zelf dom zijn.

We mogen trots zijn op onze creatieve verwezenlijkingen. We zijn de eerste soort in de lange geschiedenis van de planeet die in staat is zijn eigen habitat te vernietigen. Als we verder doen zoals we bezig zijn dan zorgt de klimaatverandering daar vanzelf voor, maar het kan zijn dat we al eerder een zwarte zwaan op onze weg treffen. we hebben nog steeds genoeg kernkoppen (slimme kernbommen gelukkig) om de planeet meermaals te vernietigen, voldoende gifstoffen om alle leven onmogelijk te maken, we zijn goed bezig onze bodems kapot te maken en onze hulpbronnen uit te putten. Nu Ik hoor jullie nu al denken, maar daar zal technologie de oplossing voor bieden!

Wel, dat is nu mijn exact mijn punt. Het geloof dat we met technologie alles kunnen oplossen is levensgevaarlijk. De laatste vijftig jaar zijn we blind gaan geloven in groei, in meer, in sneller, verder, hoger én slimmer. We hebben vooruitgang ingevuld als materiële groei en meer tweetbiocomfort en meer consumptie.  We denken dat we de natuur kunnen en moeten beheersen. Een overtuiging die vooral  onze hoogmoed en domheid onderstreept.

We hebben dus niet meer technologie nodig binnen het bestaande paradigma. We hebben een ander paradigma nodig. We moeten ons de vraag stellen; wat hebben we echt nodig hebben om goed te leven? Hoe kunnen we op een rechtvaardige manier alles wat de natuur ons ter beschikking stelt verdelen? We hebben geen nood aan technologische maar aan sociale innovatie,  geen nood aan een industriële revolutie maar een bewustzijnsrevolutie.

Mijn voorstel is daarom niet meer technologie, maar meer mededogen, verbondenheid, en ja meer liefde. Liefde voor de ongelofelijke diversiteit van wat er leeft op de planeet, verbondenheid met de volgende generaties en de mensen in het Zuiden die nu de prijs betalen van onze welvaart. Mededogen voor wie nu niet mee kan in de verschroeiende ratrace. Verbondenheid met wat we zelf belangrijk vinden. Er bestaat – gelukkig – geen slim toestel dat liefde of mededogen produceert. Dat zullen we zelf moeten doen.

Als we er niet in slagen te evolueren tot een emphatische samenleving (zoals Jeremy Rifkin het stelt) dan vrees ik dat we , zij het op een bijzonder slimme manier, verder richting afgrond denderen. Een prettige avond nog, met veel liefde.

 

 

Advertenties

mijn favoriete Kris Peeters


Hij noemt zichzelf de andere Kris Peeters. Hij heeft dan ook alles wat onze federale vice-premier niet heeft; een fijn gevoel voor humor, scherpe inzichten en een dito pen, een genuanceerde brede visie én een flinke dosis bescheidenheid. Deze Kris Peeters (ook wel bekend als mobiliteitsexpert) heeft een heel goed boek geschreven. Met ‘Weg van mobiliteit’ levert hij niet enkel een waardevolle bijdrage aan het mobiliteitsdebat maar slaagt hij er in een zeer breed verhaal te vertellen.

krispeetersWat is er zo bijzonder aan dit boek? Bijvoorbeeld de uitgangspunten, hij heeft het bijvoorbeeld over geluk en wat dat zou kunnen betekenen. Hij beschrijft hoe onze huidige ‘automobiliteit’ eerder zorgt voor het verkleinen van ons geluk. Hij heeft het over economie, met een vurig pleidooi voor trager en kleiner, weg van de groei-economie maar richting bloei-economie. Hij heeft – als antropoloog – veel oog voor de psychologische kant van ons (mobiliteits) gedrag en maakt met mooie voorbeelden duidelijk hoe we met andere verhalen over openbaar vervoer en fiets wél de omslag kunnen maken. Hij houdt van taal en spelen met woorden, en kan het niet laten af en toe eens fors uit te halen. Zo beschrijft hij de opgang van de korte keten voedselsystemen met nieuwe woorden als “korteketen-picknicks over guerrillatuinieren, groeteabonnementen en voedselteams, naar stadsimkers, rurbanisme, stadsvee, eetbare tuinen en hagen langs nomadentuinen en zelfpluktuinen tot zelfoogstboerderijen (voedsel als totaalbeleving: eat that Uplace!). 

Hij slaagt er in de welles-nietes discussies over pakweg meer of minder rijstroken te overstijgen en haalbare en vernieuwende ideeën te lanceren. Ik hoop dus dat heel veel verantwoordelijken op lokaal en landelijk niveau dit boek grondig lezen en toepassen. En wat mij betreft krijgt deze Kris Peeters als eerste de post van ‘Minister van Meer Met Minder’, een functie die in zijn boek met de nodige humor is omschreven.

Met heel wat voorbeelden en nieuwe ideeën brengt Kris Peeters een pleidooi voor een andere kijk op mobiliteit, en daarmee op onze hele manier van leven, ons economisch model en zelfs de politieke cultuur van vandaag. Kris heeft een boeiende blog, en is regelmatig te horen bij debatten en lezingen.

5 jaar LIM: de eindbalans


Een allerlaatste terugblik op de voorbije 5 jaar. Mijn leven is grondig veranderd, ik heb een andere job, ik heb veel mensen leren kennen en mijn dagelijks leven ziet er anders uit dan voordien. Hoe is het nu met mezelf?

De eerste woorden die bij me op komen zijn voldoening en dankbaarheid. Ik heb een grote mate van vrijheid omdat ik enerzijds niet zoveel nodig heb, en anderzijds nu heel erg zelf bepaal waar ik mijn tijd aan besteed. Elke dag is weer anders, elke week ziet er verschillend uit.  De ene keer trein ik van de ene kant van het land naar de andere om mijn verhaal te doen, de andere keer overleg ik met organisaties uit Gent of ben ik betrokken bij een of andere actie. Maar ik heb voldoende tijd om vrienden te zien, te sporten, te lezen en te niksen. Ik heb financieel niks te kort, en al schommelt mijn inkomen van maand tot maand, dit zorgt niet voor stress of onzekerheid.

Ik heb veel waardering gekregen. Soms onverwacht als iemand me aanspreekt omwille van een blogberichtje of als iemand na een lezing een compliment komt geven. Het feit dat 2495 mensen voor mij hebben gestemd vorig jaar is een uiting van steun voor wat ik doe en waar ik voor sta. Precies dank zij dat draagvlak kan ik nu zelfs op lokaal vlak hier en daar kleine dingen veranderen (en hopelijk ook wel grotere de komende jaren).

602217_243003989178975_216104511_nIk heb enorm veel gekregen. Bijna dagelijks krijg ik suggesties van websites met interessante info, of boeken die ik zou kunnen lezen. Links van sites of ideeën om mijn voetafdruk te verkleinen. Ik deel al deze info – vooral via deze blog- en als ik terugkijk naar de 1 598 berichten die er nu opstaan is het een schatkamer geworden van goede ideeën en praktijken (vooral dank zij de vele input van anderen).

En daar bovenop heb ik het geluk te leven in een van de welvarendste regio’s ter wereld. Ik voel me veilig en gezond, ik kan als het nodig is beroep doen op uitstekende gezondheidszorg, ik kan mijn kinderen naar een prima school sturen. Ik kan vrij mijn mening uiten, heb in de buurt voldoende groen. (dit zijn zo ongeveer de basisvoorwaarden die volgens Robert en Edward Skidelsky horen bij het ‘goede leven’ – een dezer dagen schrijf ik meer over dit boek)

Soms voelt het niet goed om het zo goed te hebben terwijl er zoveel ellende en onrecht is op deze planeet. De beste remedie daarvoor is delen wat ik heb en vechten tegen het onrecht.

het ene filmpje is het andere niet


Gisteren is het clipje van Sing for the Climate gelanceerd. Een mooi filmpje, veel enthousiasme, goed gemaakt. Ik heb zelf ook meegezongen en sta helemaal achter de campagne van 11-11-11 en de klimaatcoalitie. Maar het doet toch een beetje pijn aan de ogen om te zien hoe politici nu uit volle borst meezingen en het filmpje misbruiken voor eigen doeleinden. Schauvlieghe durft beweren dat ze er helemaal achter staat en tegelijk slaagt ze er niet in een deftig klimaatplan uit te werken. Daar zit Wathelet glunderend te zingen terwijl zijn regering de steun aan de slachtoffers van klimaatverandering drastisch vermindert. Hoe cynisch kan je zijn?

Ik kan toch niet anders dan Anneleen Kenis gelijk geven die dit soort post-politieke acties niet zo zinvol vindt. ‘Dot is Now’ bekt wel goed, maar vermijdt elke duiding of analyse. Ik ga het filmpje ook mee promoten, maar uiteindelijk vind ik de saaie speech van deze oude man (president van Uruguay) veel zinvoller. Het loont de moeite om de 10 minuten uit te zitten en rustig te luisteren naar wat José Mujica te zeggen heeft.

Een vergelijkbare opinie is hier te lezen in een stuk van Gert Goeminne, de man die half Vlaanderen over zich heen kreeg met een kritisch stuk over Sing for the Climate.  Gert gaat in op de kwestie van vrijheid en geluk en levenskwaliteit, net als Mujica. Dit citaat maakt duidelijk wat de uitdaging is:

De cruciale vraag die het inzicht van de relativiteit van onze vrijheid opwerpt, is dus niet of we meer of minder vrijheid nodig hebben, maar wel wélke vrijheid we willen. Zijn er met andere woorden andere vrijheidsvormen denkbaar, die niet alleen op een sociaal en ecologisch verantwoorde manier georganiseerd kunnen worden, maar die ook levenskwaliteit garanderen? Nog anders gesteld: kan een klimaatvriendelijke levensstijl op een andere manier onderhandeld worden dan via de hoeveelheid CO2 die daarbij wordt uitgestoten?

Alleen kunnen we daar moeilijk een liedje van maken natuurlijk.

economics of happiness


Vanavond ga ik naar de Studio Skoop waar er een vertoning is van ‘the economics of happiness‘. Het is een film die ingaat tegen de berichten van crisis, recessie, depressie en doemdenken. Het is een film die laat zien dat er onder het geweld van de mainstream berichten ook nog een andere wereld bestaat. Eén waar mensen en groepen allerhande initiatieven nemen en in stilte werken aan oplossingen. Rode draad door veel van deze acties is dat ze vaak lokaal zijn verankerd zijn en dat ze werken met een ander economisch paradigma. Dus niet dit van competitie en concurrentie, maar dit van veerkracht en samenwerking.

The Economics of Happiness – Official Trailer

De film wordt de volgende dagen op verschillende plaatsen getoond. Wie trouwens een beetje moeite doet zal bijvoorbeeld op internet een heleboel van deze hoopgevende projecten vinden. De everydaystories ken je misschien al, via via kreeg ik nog een andere tip van een site met 80 inspirerende voorbeelden. Nog een andere behoorlijk indrukwekkend overzicht van wat er allemaal kan is te bekijken op Worldchanging. Mocht het zijn dat je er wat tegen op ziet om al deze voorbeelden van inspirerende mensen te gaan bekijken is er nog een simpele oplossing. Word zelf een inspirerend voorbeeld!  (ik twijfel nu of wordt met of zonder t is, maar dit is hier misschien minder belangrijk)

7 oktober 2028: minder maar beter


De permafrostcrisis is nog niet afgewend zodat er bijkomende maatregelen zijn afgekondigd. Zo is  de vleesproductie nog verder afgebouwd en is het mondiaal rantsoen nu 200 gram per week per persoon. Tenminste als het gaat over vlees van kleinvee zoals kippen of konijnen. Wie perse rundvlees wil moet tevreden zijn met 100 gram per week. Het gebruik van fossiele brandstoffen is al sinds 2025 sterk afgenomen en zal nu nog sneller worden ingeperkt. De resterende kolencentrales moeten voor het einde van het jaar allemaal dicht, wat vooral in China een moeilijke klus is.

Verder worden er grootschalige plannen gemaakt om enkele tientallen miljoenen mensen een nieuw onderkomen te kunnen geven. Op basis van de verwachte bijkomende opwarming worden nu kaarten gemaakt die aangeven in welke zone’s het moeilijk zal zijn om menselijke nederzettingen te handhaven. Ofwel zijn de zone’s te droog ofwel is de stijgende zeespiegel te gevaarlijk. Daarnaast zijn er regio’s waar nog redelijk wat ruimte is en de leefomstandigheden steeds beter worden. Het gaat onder andere om streken in Canada, Groenland, Finland en Alaska. Het ambitieuze plan is om tegen 2040 de grootste verhuisoperatie in de menselijke geschiedenis ooit rond te hebben.

Het dagelijks leven is met de nieuwe maatregelen niet makkelijker geworden, maar hier in Gent zijn we reeds een en ander gewoon. Het beleid van het stadsbestuur is reeds jarenlang gericht op een totale onafhankelijkheid van de fossiele brandstoffen en heeft tegelijk geleid tot een boost van creatieve en nieuwe oplossingen. Er zijn recent nog een aantal cijfers bekend gemaakt rond het huidige inkomen. Het BNP per hoofd was hier in 2010 gemiddeld 37 000 US dollar. Vandaag is dit gemiddelde gezakt tot 19 000 US dollar. Dat zou dramatisch kunnen klinken maar er is nog iets interessants aan de hand met de inkomensongelijkheid.

Deze ongelijkheid wordt uitgedrukt in de Gini-coëfficiënt. Het gaat om een getal tussen de 0 en de 1. Bij totaal gelijke inkomensverdeling krijgt deze de waarde 0: iedereen beschikt over een gelijk inkomen. Omgekeerd krijgt men bij totaal ongelijke inkomensverdeling – waarbij het gehele inkomen in handen is van één persoon – de waarde 1. Wat was nu de tendens in de periode voor de ineenstorting? Een constante toename van deze ongelijkheid, van 0,35 in 1990 tot 0,48 in 2010.

Het voorbije decennium is de tendens helemaal omgekeerd en zitten we nu in de buurt van 0,19. Deze cijfers zeggen wellicht niet zoveel, maar het is wetenschappelijk aangetoond dat hoe kleiner de ongelijkheid hoe groter het welzijn en de tevredenheid van iedereen. Dit is lang geleden reeds overtuigend aangetoond door Richard Wilkinson. Toen hadden de politici er echter geen oren naar en was het marktsysteem volledig gericht op het vergroten van de rijkdom bij degene die al het meeste hadden.

Wie dacht dat we na de ineenstorting in een nieuw soort communistisch systeem zouden terecht komen heeft de bal ook misgeslagen. Het economische model waar we nu inzitten is nog steeds gebaseerd op een vrije markt. Wellicht veel meer vrije markt dat in de jaren 2000. Heel veel mensen en groepen zijn nu lokale ondernemers geworden en beiden hun diensten aan de gemeenschap aan.  De meeste bedrijven zijn echter coöperaties geworden met een maatschappelijk doel. De winstuitkering is wettelijk beperkt tot 4% en het er bestaat ook geen beurs meer waar kan gespeculeerd worden. Kortom zowel het systeem als onze manier van denken is niet meer gericht op korte termijn winsten in financiële of materiële zin, maar op lange termijn denken waarbij persoonlijke groei en maatschappelijk en ecologisch evenwicht de drijfveer zijn.

In die zin hebben we allemaal veel minder, maar hebben we het stilaan steeds beter. Marnix Gijsen (1899-1984) wist het al doen hij volgende uitspraak deed: “rijke mensen zijn maar arme mensen die geld hebben”.

positieve actie


Gisteren kon ik het even niet laten om aan te bellen bij een buurman met een briefje aan zijn raam: ‘te koop, GSM, 2 maand oud’. Toen bleek dat de GSM (eigenlijk een blackberry) 150 euro moest kosten was ik snel terug thuis. Ik  heb trouwens al van enkele mensen een aanbod gekregen om een oud toestel over te nemen. Maar voorlopig blijf ik het zonder doen. Ik denk soms dat ik al heel belangrijke telefoontjes heb gemist, maar aangezien ik het niet weet is dat toch niet zo erg.  Soms denk ik dat het voor de kinderen wel belangrijk is dat ze me kunnen bereiken, maar ja toen ik kind was waren er ook geen gsm’s natuurlijk. Ik hou jullie op de hoogte van mijn overpeinzingen over bereikbaarheid.

Vandaag een paar mooie filmpjes; het eerste een heel originele actie rond afval (in Canada)

En dit, de trailer van een film rond geluk en economie:

En als toetje een bijzonder muziekstukje van het koor waar Marieke in zingt. (doet me ook denken aan de mooie film: As it is in Heaven, die ik gisteren met de kinderen heb bekeken)