Hoe Donald Trump het klimaat heeft gered


Het lijkt misschien alsof  het gisteren was, maar ondertussen is het precies twintig jaar geleden dat de toenmalige president van de VS zijn befaamde klimaatspeech hield. Op zijn met Round Up onderhouden gazonnetje, het haar netjes geföhnd, voor een enthousiast fanclubje uit de fossiele industrie. Hij zou Amerika groot maken en dus mocht het hele verhaal van de klimaatverandering in de prullenmand. Twee decennia later kunnen we de historische betekenis hiervan pas echt inschatten.

De wereldleiders struikelden die eerste week van juni 2017 over elkaar om in meest strenge bewoordingen het beleid van Trump af te keuren.  Zelfs Joke Schauvliege – ondertussen net als Trump veroordeeld door het Klimaattribunaal in Venlo – noemde de beslissing van Trump een ‘historische vergissing’, wat niet bepaald veel indruk maakte. Nee, de ommekeer kwam niet door de grote woorden van politici. De ommekeer begon in stilte.

Overal ter wereld kwamen mensen tot dezelfde conclusie. Als Amerika de wereld laat stikken, dan laten wij Amerika stikken. Consumenten in de supermarkten bij ons, evengoed als chauffeurs in de baancafés in Brazilië of marktbezoekers in pakweg Timboektoe gingen nadenken over de herkomst van hun producten. De meest iconische Amerikaanse merken voelden het snelst de impact. Coca-cola, Exon-Mobile (Esso), Apple en Starbucks, allen kregen wereldwijd te maken met een gestage omzetvermindering van gemiddeld 2 procent. Per maand.

Amerikaanse films deden het per definitie slecht in de zalen. Amazon zag zijn omzet buiten de VS scherp dalen. Het toerisme naar de States ging zienderogen achteruit, American Airlines stond op de rand van het faillissement. Amerikaanse toeristen die elders in de wereld op bezoek gingen werden zo vaak bekritiseerd over het klimaatbeleid van hun land dat ze beweerden uit Canada te komen. Of gewoon thuis bleven. Alles wat met Amerika kon worden geassocieerd was plots slecht. Er circuleerden op sociale media lijsten met foute merken. In supermarkten plakten activisten stickertjes op producten van Amerikaanse multinationals. Wie met een Jeep of Ford rondreed moest zich de hele tijd verantwoorden. Tesla kon enkel overleven door de hele productie én de zetel van het bedrijf naar India te verhuizen. De mensheid had er blijkbaar even genoeg van.

De stars-en-stripes verpakkingen van Popcorn werden noodgedwongen vervangen. De resterende Amerikaanse stocks werden Chinese stocks. In een wanhopige poging om het tij te keren veranderde de Star Bucks in Gent zijn naam in ‘Walter de Bucks’. Maar het mocht niet baten. Amerikaanse bedrijven deden het steeds slechter op de beurs, de export vanuit de VS viel stil, het land verzeilde in een ongeziene economische recessie.

trumpToen Trump in de maanden na zijn fameuze toespraak op bezoek ging naar het buitenland werd hij niet langer opgewacht door eerste ministers en presidenten. In het beste geval mocht een figuur als Prins Laurent de Amerikaanse president begroeten en rondleiden in het dierenasiel.  Er circuleerden heel wat filmpjes waarin politici er in slaagden een handdruk van Donald te vermijden. De media vonden het niet langer nodig elke tweet van de zielige man uit te vergroten. Bijna ontketende hij nog een burgeroorlog toen California eigenhandig het verdrag van Parijs ondertekende. Zijn populariteit in eigen land zakte met 2 procent. Per week.

Niemand was dus verrast toen Trump de verkiezingen van 2020 glansrijk verloor. Zijn opvolger, de eerste Amerikaanse vrouwelijke presidente Jill Stein begon meteen aan de uitvoering van haar belangrijkste verkiezingsbelofte. Ze riep alle wereldleiders bij elkaar en onder druk van de publieke opinie en het bedrijfsleven tekenden 199 landen het klimaatakkoord van Washington. Het is uiteindelijk dankzij de massale reactie op de van stommiteit van Trump dat de internationale elite bereid was dit verdergaand voorstel te tekenen.

Vandaag weten we dat het akkoord van Parijs nooit voldoende zou zijn geweest om de klimaatchaos te vermijden. Het nieuwe, bindende verdrag van Washington maakt dat we nu maximum tussen de 2 en 2,5 graden opwarming zullen kennen tegen het einde van de eeuw. Dit zorgt nog voor wat lastige kwesties, maar maakt een wereld van verschil met de vorige scenario’s van 4 graden of meer.

Het is ironisch te kunnen besluiten dat de man die de hele klimaatverandering maar een hoax vond en Amerika groot wou maken er eigenhandig is in geslaagd om de opwarming te stoppen én Amerika te doen verschrompelen. En daarom zit deze honderdjarige man nu nukkig te kijken door het raam van zijn bejaardentehuis terwijl wereldwijd 1 juni gevierd wordt als de ‘dag van de klimaatkentering’.

 

Steven Vromman, 3 juni 2037

 

Advertenties

docu-time


Een paar filmtips. De klimaatfilm van Leonardo Di Caprio ‘Before the flood’ is zeker een aanrader. Het is een update van de meest recente wetenschap rond klimaatverandering. Vooreerst wordt duidelijk dat de klimaatverandering hier en nu bezig is, en dat er nog heel wat nodig is om de oplossingen die voorhanden zijn toe te passen. De Caprio gaat geen moeilijke kwesties uit de weg (de lobbykracht van de olie-industrie, de impact van vlees). Bekijken en dan in actie treden dus.

Heel boeiend (en grappig) is ook deze documentaire van Michael Moore. Met ‘Where to invade Next’ gaat hij op zoek naar interessante ideeën die zouden kunnen helpen om de VS wat vooruit te laten gaan. Op zijn typische manier kijkt hij zijn ogen uit bij het onderwijssysteem in Finland, het Deense gevangeniswezen, hoe Duitsland omgaat met zijn Nazi-verleden of hoe in Portugal the war on drugs is afgeschaft. Het zijn stuk voor stuk verrassende verhalen die echter aantonen dat er wel een alternatief is voor het neo-liberale beleid dat overal opgang maakt.  Je kan de documentaire nog enkele weken bekijken op Canvas.be

 

pardon voor de titel


Hoe gaat dat? Je bent net de deur uit voor een looptochtje en daar hangt een journalist van de Morgen aan de Fairphone. Of ik niet een stukje kan schrijven over de weggegooide kampeerspullen op Pukkelpop en andere festivals, 550 woorden, graag binnen de drie uur door te mailen. Ik zeg toe, want zo’n vraag krijg je niet elke dag. De journalist vertelde er nog bij dat het goed zou zijn eens de jongeren te vertellen waar het op aan komt, “want naar jou luisteren ze wel”.

Aan dat laatste twijfel ik sterk, maar tijdens het lopen denk ik na over de kwestie. Het is inderdaad makkelijk een scheldtirade neer te pennen over die verwende vervuilende festivalgangers. Maar nu ik er over nadenk is het toch meer dan een ‘individueel probleem’. Het gaat over een mentaliteit van een hele samenleving. Ik bedenk dat ook het onderwijs en de opvoeding te kort schieten, dat er een hele industrie is van goedkope wegwerpspullen, dat organisatoren toch ook wat fermer mogen optreden en er lokale en nationale politici zijn die evengoed het probleem laten betijen.

demorgententenAcht kilometer later zet ik me aan de computer om de gedachten te ordenen. Waarbij al snel blijkt dat 550 woorden niet genoeg zijn en ik enkele stukjes en nuances moet laten vallen. Een titel bedenken gaat snel, want ondertussen weet ik wel waarop mensen graag klikken. Vandaar wellicht dat mijn stukje de hele dag het meest gedeelde en gelezen artikel is op de site van De Morgen. Bij deze mijn excuses voor mijn grof taalgebruik dus.

Er staat nog een artikel in van een sociolooog Walter Weyns, volgens hem is het een goede zaak dat festivalgangers alle rommel achterlaten, want “Men bouwt iets op om het daarna in elkaar te laten stuiken. Dat werkt bevrijdend, weg van de dagelijkse sleur. Afval maken hoort erbij. De tendens dat er nu meer aan recyclage wordt gedacht, doet afbreuk aan de feestervaring.”  Ja, u leest het goed, nadenken over recyclage zou niet goed zijn voor de feestervaring.

Als ik dat lees heb ik toch een beetje spijt dat mijn oorspronkelijke slotzin is gesneuveld:  Als we zo doorgaan met ons klimaat en onze planeet zijn er binnen pakweg twintig jaar geen festivals meer, en zullen we blij zijn met een schamel tentje om te schuilen. Ja, ik heb ook een donker kantje -).

 

#wearemarching


schoeneparijsWe hebben ondertussen onze gloeilampen vervangen, we koken met deksel op de pot en laten de auto al eens staan. We hebben petitie’s getekend, het licht uitgedaan en zelfs liedjes gezongen voor het klimaat. We hebben geduldig naar de vele mooie woorden en toespraken geluisterd. We hebben even geloofd dat al die beloftes misschien zelfs zouden uitgevoerd worden.

We mochten niet naar Parijs, we mochten niet naar Oostende. Dus hebben we maar een fotootje gepost, omdat we begrip wilden opbrengen voor de overwerkte politiediensten. Maar het haalt allemaal niks uit.

Onze eigen regeringen hebben na ZES jaar nog steeds geen overeenstemming over de eigen inspanningen. Meer nog, de dag dat de klimaatconferentie start beslissen ze om verder te gaan voor nucleaire energie ten koste van hernieuwbare energie.

Ik heb het dus wel een beetje gehad met mijn eigen voetafdruk verkleinen en als brave burger beleefd te vragen aan bedrijven en politici om alstublieft ook eens iets te doen. Ik blijf voor een zachtmoedige en vreedzame aanpak pleiten, maar de beleefdheid laat ik alvast varen.

Hier alvast concreet voorstel. Onze verantwoordelijke ministers (Schauvliege, maar evengoed Bourgois) zijn hier en daar wel eens te lande om een lintje door te knippen of met een speech een evenement op te luisteren. Voortaan zal ik als een van deze verantwoordelijken het woord neemt rechtstaan en  in stilte mijn rug naar hen keren. Ik roep iedereen op hetzelfde te doen. Uiteindelijk is dit wat onze politici doen, ze keren hun rug naar de tienduizenden mensen die op alle mogelijke manieren zich inzetten om de klimaat-uitdaging aan te pakken! We kunnen dit niet blijven pikken.

oorlog aan de onverschilligheid


Het is toch onvoorstelbaar. Nu is ook de geplande klimaatmars in Oostende verboden, omdat men ‘ de veiligheid niet kan garanderen’. Terwijl dezelfde dag op vele plaatsen tienduizenden voetbalsupporters, zondagswinkelaars, veldritliefhebbers en anderen probleemloos kunnen samen komen is een vreedzame optocht van bezorgde burgers niet mogelijk in ons land.

Tja, waarom zouden we eigenlijk op straat komen, onze regering heeft als één van de enige landen in de wereld nog GEEN klimaatplan klaar. Op deze manier ziet het er naar uit dat we allemaal zelf met uitsterven bedreigd worden. En omdat digitaal protest (voorlopig) nog is toegestaan meteen een oproep om massaal deel te nemen aan de campagne ‘Met uitsterven bedreigd’.

TippingPoint_affiche_webOok aan de universiteit van Gent hebben ze begrepen dat klimaatverandering een urgent probleem is. Samen met een hele reeks organisaties en artiesten organiseren ze ‘Tipping Point’, een klimaatparcours door de stad. De moeite om eens langs te gaan en deel te nemen aan één van de open lessen. Of de artistieke uitingen van bezorgdheid gaan bekijken.

Zelf ga ik de volgende dagen ook nog zoveel mogelijk mensen warm maken tegen de opwarming van de aarde.  Vandaag in Hasselt op de LIMnet contactdag, vanavond in CC de Muze in Meise, morgen vrijdag in Oudenaarde en zaterdag ga ik de Gentse bib uitgebreid vertellen over een aantal boeken die mij bijzonder geïnspireerd hebben. Om 14 en om 16 uur kom ik aan bod.

Als we dan toch zo nodig oorlogje moeten spelen, dan liefst een oorlog tegen onverschilligheid!

tijd voor het klimaat


oostendeclimateDeze dagen wil ik zoveel mogelijk aandacht geven aan de komende klimaattop, want dit is een belangrijke kans om politieke druk op te voeren. Zo ben ik alvast blij dat er een alternatief is gevonden voor de afgelaste klimaatmars in Parijs. We gaan gewoon met zijn allen naar Oostende met de Climate-Express.  Als de tienduizend mensen die zich hadden ingeschreven elk nog 1 iemand meebrengen dan zijn we met twintigduizend. Op 29 november, de vooravond van de top, zullen er trouwens heel veel marsen zijn overal ter wereld. Laat ons heel duidelijk zijn, we willen een ambitieus en rechtvaardig klimaatakkoord.

In Gent hebben we alvast niet gewacht op de resultaten van deze top. Op de gemeenteraad is de ondertekening van het nieuwe Burgemeestersconvenant unaniem goedgekeurd. Daarmee neemt de stad het engagement om tegen 2030 een reductie van 40% van broeikasgassen te realiseren. (tegen 2020 gaan we voor 20%). Een belangrijke stap die hopelijk door heel veel steden en gemeentes zal gevolgd worden. De steden zullen in Parijs in elk geval tegenwoordig zijn en aandringen op een stevig akkoord.

Daarnaast zijn er ontelbare initiatieven van bezorgde burgers. Ik had het hier al eerder over het klimaatpeleton, en de stappers van Groen Plus. Patrick en Fanny zijn twee andere geëngageerde burgers uit Mechelen die vertrokken zijn naar Parijs.

Wie zelf nog argumenten nodig heeft kan deze Tegenlicht reportage nog eens bekijken, waarin Jeffry Sachs zijn licht laat schijnen op de kwestie.

 

 

30 dagen delen, ook je angst en hoop


Het is niet evident het hier gewoon te hebben over het delen van spullen en auto’s, over hergebruiken en ruilen. Want sinds een week worden bijna alle gesprekken en gedachten beheerst door de vreselijke gebeurtenissen in Parijs. Bij zulke momenten is delen ook erg belangrijk. Delen van gevoelens, angsten en hoop.

Zo ben ik niet alleen geschokt over de aanslagen maar evengoed over sommige reacties. De roep om meer wapens, bombardementen, huiszoekingen, controles en andere oorlogstaal is misschien wel te begrijpen maar gaat toch voorbij aan de kern van de zaak. Natuurlijk moeten daders van dit soort barbarij hard worden aangepakt. Tegelijk moeten we bereid zijn om na te denken waarom dit soort dingen gebeuren. Steeds maar zeggen dat ons eigen ‘modernisme gebaseerd op de verlichting’ superieur is gaat voorbij aan de realiteit voor heel wat mensen in de wereld. Lees maar eens deze opinie van Peter Knoope. Hij plaats de actuele gebeurtenissen in een breder kader en maakt duidelijk dat meer geweld van onze kant alleen maar inspeelt op wat de terreur wil veroorzaken. Daarom ben ik ook eens met de opinie van David Van Reybroeck, dat we met open ogen in de val van de terroristen trappen.

Ik weet het allemaal niet zo goed, maar weiger mee te doen in het opbod van meer geweld en repressie. Wat nu gebeurt kan je niet los zien van decennia lange uitbuiting van mensen en planeet, van het veroorzaken van steeds meer ongelijkheid en het systematisch hanteren van twee maten en gewichten. Waarom mag Israël wel VN-resoluties naast zich neerleggen en werd Irak daarvoor naar het stenen tijdperk gebombardeerd? Waarom steunen we Saoedi-Arabië, die de kern van het radicale islamisme blijft steunen (zal wel toeval zijn zeker dat het een oliestaat is?)

Uiteindelijk komen we terecht bij een onduurzaam en onrechtvaardig economisch systeem waar een kleine groep mensen de vruchten van plukt. Hoeveel repressie ook wordt ingezet, het is niet mogelijk om ongestraft de planeet en het Zuiden te blijven plunderen. Dringend tijd om het roer om te gooien…

We hebben nu vooral tekenen van hoop nodig. Daarom is het zo jammer dat de klimaatmars in Parijs zijn afgelast. Maar ik ben er zeker van dat Climate-Express met een mooi plan B op de proppen komt. Ik droom alvast van een massale betoging in Brussel op 29 november, waar we met tienduizenden op straat komen voor een rechtvaardig en ambitieus klimaatakkoord, want ook dat zal nodig zijn als we echt vrede willen.