verdieping


aardewerkzomerweekVoor wie al plannen aan het maken is voor de grote vakantie, hier alvast een ecologisch aanbod in vele opzichten. Aardewerk organiseert namelijk opnieuw een zomerweek. Deze week van zaterdag 4 juli tot vrijdag 10 juli in ‘La Bavière’ in Chassepierre in de Ardennen is een verdiepende combinatie van ontspanning en verdieping.

Via lezingen, workshops en andere activiteiten zal tijdens de week gewerkt worden rond het thema verbondenheid tussen mens en natuur. De generatie jongeren die nu opgroeit zal meer tijd hebben doorgebracht in de virtuele wereld dan in de natuur. Om die verbinding te herstellen zal vooral ingaan worden op de mogelijk rol van kunst op basis van een aantal vragen.

Wat gebeurt er wanneer we pogingen om ons met de natuurlijke wereld te verbinden beginnen vanuit de kunst, en niet op basis van reeds vastgestelde wetenschappelijke kennis? Kunstzinnige processen stellen ons in staat de wereld indirect te benaderen. Het is een uitnodiging van het onverwachte, een tasten naar een weg vooruit. In het midden van de negentiende eeuw, schreef de Amerikaanse schrijver Henry David Thoreau dat als je echt iets wilt begrijpen, je het moet proberen te benaderen alsof het helemaal nieuw voor je is. “Als je echt de varens wilt leren kennen dan moet je je flora thuis laten. Je moet proberen los te komen van gewoonlijk kennis over die plant wordt genoemd. (…) Je moet je ervan bewust zijn dat niets is wat je dacht dat het was.” Bij het benaderen van de natuur van uit die grondhouding kan kunstgebaseerde natuur- en milieueducatie een grote bijdrage leveren.

Tijdens de week kan je tenvolle genieten van de natuur in de omgeving, er is kinderopvang en heerlijk vegetarisch eten. Dat klinkt toch wat exclusiever dan een week bij de Club Med. Meer info via de site van Aardewerk, je kan meer info opvragen via info@aardewerk.be

 

Advertenties

de planeet heeft ons niet nodig


(klik hier voor info en bestellingen van het nieuwe boek, ‘Stop met klagen’)

Enkele redelijk confronterende filmpjes bij de start van het nieuwe jaar…

 

 

rotsen, water en dennen


Deze morgen om zes uur aangekomen in de haven van Gent, na 48 uur op de boot. De volgende dagen schrijf ik hier zeker wat meer impressies, hier alvast enkele losse beelden…

Noorwegen is in elk geval een droom voor elke ingenieur die graag tunnels en bruggen bouwt. Het grillige landschap en de vele eilanden zorgen voor een veelvoud aan betonnen constructies onder de grond en boven het water. Liefhebbers van hout(skellet) bouw komen er ook tot hun trekken.

IMG_0790Heel veel woningen worden in hout opgetrokken, waarbij vroeger de gewoonte was om massief houten huizen te gaan bouwen. Vaak ook met intensieve groendaken. Opvallen trouwens dat deze huizen goed worden onderhouden. Sommige er van staan er al honderden jaren, zoals dit mooie kerkje in Roldal (uit de dertiende eeuw).

IMG_0831

Noorwegen heeft ongeveer 5 miljoen inwoners, en naar schatting 1,2 miljoen boten. Dit heeft niet enkel te maken met het vele water, maar ook met de rijkdom van het land. Sinds Noorwegen een olieproducent is geworden kent de economie grote groei. De goede kant is dat er veel geïnvesteerd wordt in sociale voorzieningen en cultuur, de minder goede kant is dat er steeds meer wegen, auto’s, boten, supermarkten en andere voetafdrukverhogende consumptie is.

Wat de olie-industrie betreft, onderweg zie je vanop de boot heel van dergelijke boorplatformen. De grote winsten die gemaakt worden in de olie en gasindustrie maken dat er weinigen redenen zijn om deze fossiele brandstoffen onder de zeebodem te laten zitten. IMG_0857

En dat is dan weer jammer als je ziet welke prachtige natuur er in de Scandinavische landen nog te vinden is. De fjorden en meren, de bossen met rendieren, elanden, lynxen en herten, de zeehonden, zeearenden en talrijke vogelsoorten. De voorbije week heb ik toch enkele keren gevoeld hoe belangrijk dit alles is, en hoe sterk wij allemaal afhankelijk zijn van de natuur die we ondertussen bedreigen.

Morgen wat meer over de interessante ontmoetingen en uitstapjes. Ik ga me nu eerst wat bezighouden met honderden mails en een paar machines was die moeten gedaan worden…

# 3: ga voor wild


Deze zomer wil ik uitproberen of ik genoeg materiaal kan bij elkaar schrijven voor een boekje over verandering. Regelmatig zal hier een voorproefje verschijnen. Alle reacties zijn zeer welkom.

# 3: ga voor wild

Honderdduizenden jaren waren we deel van de natuur. Onze voorouders leefden met de seizoenen en wisten welke planten ze konden eten. Ze kenden een nuttige toepassing voor elk onderdeel van een geslachte geit, en merkten aan de wolken of het tijd was om naar de grot terug te keren.

In nauwelijks enkele generaties tijd zijn we dit contact kwijtgespeeld. We wonen in steden, brengen ons dagen door in betonnen huizen en kantoren, eten voorverpakte en onherkenbare prakjes. We hebben een ontelbaar aantal machines ingeschakeld om onze spieren zo weinig mogelijk te gebruiken. We doen er alles aan om de natuurelementen te negeren. Skiën in de zomer op kunstmatige sneeuw, zonnebaden in de winter, op een verwarmd terras een aperitief drinken in de herfst, het moet allemaal kunnen.  We zijn niet langer een deel van de wereld waarin we leven, we hebben onszelf gekroond tot de grote overheerser van lucht, water en aarde. Dat we en passant de wereld waarop we leven dreigen kapot te maken beginnen we nu pas te beseffen.

We winden ons op over een bromvlieg in huis, we kopen hogedrukreinigers en pesticiden om grassprietjes te verdelgen die het aandurven onze oprit te bezoedelen. We hebben zelfs moeite met  lichaamseigen geurtjes en besprenkelen ons lijf met steeds meer chemische producten.  Mocht het kunnen, wellicht zouden velen onder ons de natuur gewoon afschaffen. Hoewel, tijdens de vakantie is het bezoeken van een stukje ongerepte wildernis wel iets waar je achteraf mee kan uitpakken.

tragewegHet herstellen van onze band met het ecosysteem waar we deel vanuit maken is nochtans onontbeerlijk.  De omwentelingen waar we voor staan zullen zich niet enkel afspelen op vlak van energievoorziening, financiële systemen en voedselproductie. Minstens even belangrijk zijn de veranderingen in ons bewustzijn, in onze relatie met anderen én onze relatie met de natuur. Ik ben ervan overtuigt dat het opnieuw voelen van verbondenheid met het ecosysteem cruciaal zal zijn om een nieuw evenwicht te vinden. Tijd doorbrengen in de natuur, ons leven terug afstemmen op de seizoenen, nederig de kracht van de natuurelementen erkennen zou wel eens even belangrijk kunnen zijn als het verkleinen van onze ecologische voetafdruk.

Steeds meer onderzoek toont aan dat de aanwezigheid van groen in onze direct leefomgeving van levensbelang is. In wijken waar meer bomen en parkjes zijn voelen mensen zich gelukkiger, zijn ze gezonder en is er een beter onderling sociaal contact. Als je in een ziekenhuiskamer ligt met zicht op een boom zal je sneller herstellen.  Zelfs de aanwezigheid van enkele planten in huis verhoogt je tevredenheid.  Kijken naar bossen en velden blijkt zelf een positieve impact te hebben op onze ogen. De wetenschap komt er stilaan achter wat we diep in onszelf allemaal weten, namelijk dat we deel zijn van een groter geheel en dat het herstellen van die band ons welbevinden verhoogt.

Nog beter dan kijken naar groen is bewegen in de natuur. Wandelen, lopen, fietsen, zwemmen, boomklimmen, in het gras rollen, dansen in de regen, we konden er niet genoeg van krijgen als kind. En plots zijn we fatsoenlijke grote mensen die niet langer op blote voeten door een weide rennen of zich van een duin af laten rollen. Waarom zou je als dertiger of zestiger niet in je blootje in een rivier springen of je tijdens een hevige storm laten dragen door de wind? Waarom slapen we niet eens onder de sterrenhemel of ravotten we niet meer in de sneeuw tot al onze ledematen tintelen? Waarom laten we ons in de herfst niet bedekken door een laag bladeren en ruiken we niet aan de aarde waarop we leven? We zullen er meer deugd van hebben dan nog maar eens een middag in de winkel of achter de computer.

Leestips

  • De Oude Wegen, Robert Macfarlane, De Bezige Bij, ISBN 9789023473138
  • Wandelen met Flora, Nick Meynen, Epo, ISBN 978 94 91297 51 9
  • Leren van de natuur, Ken Webster en Craig Johnson,  uitgeverij Jan Van Arkel, ISBN 978 90 6224 495 9

Doetips:

  • Leg dit boek aan de kant, trek je niks aan van het weer of het tijdstip van de dag. Ga naar buiten en wandel naar een stukje natuur in je buurt.
  • Ondersteun organisaties die het ijveren voor meer natuur in je omgeving. Je kan bijvoorbeeld lid worden van Natuurpunt.

boek, boeken, geboekt


Gisteren op het Groene boek was de verleiding weer groot. Je kon er tussen de lezingen en debatten door rondneuzen tussen de interessante boeken rond sociale en ecologische thema’s. Ik heb mezelf voorgenomen om zo veel mogelijk te weerstaan aan de verleiding, wat maar met mate gelukt is. Je kan hier de volgende weken dan weer wat boekbesprekingen verwachten.

Maar graag vandaag wat aandacht voor boeken die minder in de picture komen.

vos-eenoog‘Vos Eenoog doet niet meer mee‘ is een (voor-)leesboek voor jong en oud. Zeven dierenverhalen waar de het vooral voor het zeggen mensen amper aan bod komen, en waar een leeuw besluit om vegetariër te worden. Alle info kan je hier vinden.

Een boek van een andere aard is het ‘wandelboek’ van Nick Meyen. De titel is ‘wandelen met Flora’ en het gaat over een wandeling van twee mensen met hun tweejarige dochter de Pyreneeën. Op vraag van de auteur heb ik daarvoor volgende quote aangeleverd:

De omwentelingen waar we voor staan zullen zich niet enkel afspelen op vlak van energievoorziening, financiële systemen en voedselproductie. Minstens even belangrijk zijn de veranderingen in ons bewustzijn, in onze relatie met anderen, onze relatie met de natuur. Ik ben ervan overtuigt dat het opnieuw voelen van verbondenheid met het ecosysteem waarin we leven cruciaal zal zijn om een nieuw evenwicht te vinden. Tijd doorbrengen in de natuur, wandelen met onze kinderen zou wel eens even belangrijk kunnen zijn als het verkleinen van onze ecologische impact. Daarom hoop ik dat veel mensen geïnspireerd geraken door de beelden en gedachten uit dit boek

Wie zicht verder wil verdiepen in wondere wereld van wandelen en natuur en kinderen kan zich verdiepen in het werk van  Richard Louv . En wat natuureducatie integreren in het onderwijs betreft kan je meer vinden bij David Selby. Van het boek van Nick is er ook een facebookpagina met een filmpje enzo.

vossen en wolven


Het lijken dieren uit lang vergeten sprookjes maar blijkbaar is dit niet het geval. Laat ik beginnen met wat goed nieuws. In heel Europa zijn dieren aan een come-back begonnen: bevers, otters, vossen, wilde katten, lynxen, wolven, zeearenden, oehoes…blijkbaar begint het beleid van natuurparken en jachtbeperkingen toch resultaten af te werpen. Al begint de roep groter te worden om nu ook terug jacht te maken op deze dieren, vaak vanuit argumenten van veiligheid en overpopulatie.

wolfZeker de wolf spreekt daarbij tot de verbeelding aangezien nu we binnenkort opnieuw wolven in ons land zullen ontdekken. Emotionele reacties gebaseerd op vooroordelen zijn dan niet ver weg. Nochtans zijn wolven niet gevaarlijk voor mensen en het niet zo moeilijk is om vee afdoende te beschermen.

Op de site welkomwolf kan je heel wat informatie vinden over wolven,  wat hun belang is in de natuur, hoe ze leven en of we er echt met bang moeten van zijn.  Wie meer wil weten kan zelfs naar een van de infoavonden met film op volgende dagen: Hoeilaart (16 maart), Genk (22 maart), Antwerpen (23 maart), Leuven (29 maart) en Gent (30 maart). De film start om 19u, de lezing om 20u.

Wat de vos betreft, is er nu ook Robinood, een organisatie van een groep jonge mensen die aandacht vragen voor de vossenjacht. Sinds vorig jaar heeft Joke Schauvliege de jacht op vossen versoepeld en kan er in principe het hele jaar door opvos gejaagd worden. De wetenschapsstudenten van Robinood vinden dat dit beleid regelrecht ingaat op het wetenschappelijke onderzoek en de aanbevelingen die daaruit voortvloeien. Op hun site staan de wetenschappelijke argumenten over de zogenaamde noodzaak van het jagen op vossen.

Interessant is vooral de houding van de mens tegenover deze ‘wilde’ dieren.  Het gaat om een soort ingebakken angst voor alles was wild is en mogelijk gevaar zou kunnen betekenen. Zelf al zijn deze dieren mensenschuw en richten ze in vergelijking met bijvoorbeeld het verkeer al helemaal geen schade aan, toch zien veel mensen ze liever dood dan levend. De haai is bijvoorbeeld hetzelfde lot toebedeeld.

Het zou nu ondertussen toch al duidelijk moeten zijn dat het schadelijkste zoogdier op de planeet de mens is?

het vijfde seizoen


Zaden die niet meer ontkiemen, bomen die omvallen, dode vissen in de rivier, koeien die stoppen met melk geven, sneeuw in de zomer en het vuur dat niet meer wil branden. Het zijn beelden uit de bijzondere film ‘la Cinquième Saison’. Het is geen typische natuurrampen- of ‘einde van de wereld’ film, maar een indringende schets van hoe mensen reageren als de natuur het laat afweten.

Er zijn vele manieren om naar het verhaal te kijken, maar de link met de klimaatverandering is makkelijk te leggen. Wat kan er gebeuren als we te ver gaan, als we draagkracht van ons ecosysteem overschrijden, als het systeem waarvan we volledig afhankelijk zijn plots niet meer functioneert? De reactie van de kleine gemeenschap in de Ardennen waar de film zich afspeelt is niet echt fraai. Al zijn er ook momenten van mededogen en solidariteit zichtbaar is de hoofdtoon grimmig. Er wordt gezocht naar een zondebok, naar rituelen die het onheil kunnen afwenden, wantrouwen en geweld krijgen de overhand. De vreemdeling in het dorp krijgt de rekening gepresenteerd.

De film is opgebouwd met prachtige beelden, weinig tekst en weinig plotwendingen. Wellicht precies daarom blijven de beelden uit de film me achtervolgen. Het is geen feel-good film, ook geen moraliserende prent die verontwaardiging oproept. Het is een prachtig poëtische evocatie van de relatie tussen de mens en de natuur, waar elke kijker zelf mee aan de slag moet.

De film van het Belgisch-Amerikaanse regisseurskoppel Peter Brosens en Jessica Woodworth is wat mij betreft een absolute aanrader.