varkenshaasje met prei en geëlektrocuteerde vis


Een mini-vakantie in Oostende bij de mama, en daar hoort dan toch weer even TV kijken bij. Altijd handig om te zien wat er tegenwoordig allemaal populair is op de buis en vooral om te beseffen dat je helemaal niks mist zonder televisie.

Maar op het journaal van de regionale West-Vlaamse zender toch enkele interessante items. Zo is er grote ongerustheid bij onze West-Vlaamse varkensboeren (als ex-Wingenaar weet ik er alles van). In Polen is een bepaalde soort van varkenspest opgedoken waardoor Rusland alle invoer van varkensvlees uit Europa heeft verboden. Daarbij komt dat de onderhandelingen bemoeilijkt worden door de gespannen toestand in de Krim. Het enige wat de woordvoerder van de Boerenbond kon besluiten is dat ze hopen dat alles “snel terug normaal wordt”.

Een ander item over de Oostendse vissers, die minder en minder vis in hun netten vinden omdat de Nederlanders massaal begonnen zijn met een vistechniek met elektrische pulsen, waardoor de vissen vanzelf in het net vliegen… De methode brengt dan wel minder schade aan de bodem aan en is energiezuiniger, maar is zo efficiënt dat er niks meer overblijft. Blijkbaar mogen de Nederlandse vissers volgens de EU wetten ook hier vangen dus is er een probleem. De lokale visser van dienst kon alleen maar  “hopen dat er iets aan gedaan zou worden”.

preiDerde punt. De prei. Normaal gezien voeren de West-Vlaamse boeren heel wat prei uit naar Noordelijke landen, maar door het warme weer is daar meer dan voldoende prei voorhanden en is de export stilgevallen. Waarmee de boeren hier ofwel met verlies moet verkopen, ofwel de prei gewoon laten rotten op het veld. De prei-woordvoerder van de Boerenbond (een andere dan die van de varkens dus) vertelde dat er “geen hoop meer is op beterschap” en er dus een flinke financiële strop wacht voor de prei-boeren.

Drie blijkbaar op zich staande puntjes, waar een probleem wordt vastgesteld en de conclusies gaat over het hopen dat alles normaal wordt. Tja, zouden zulke items nu niet een uitgelezen kans zijn om iets meer fundamentele vragen te stellen. Moeten we wel zoveel varkens kweken en moet onze landbouw afhankelijk zijn van export? Is het wel ‘normaal’ dat milieuvriendelijke technieken de zee leeg maken?  Zouden we niet eens iets doen aan de oorzaken van de klimaatchaos (bijvoorbeeld minder varkens kweken)? Is dit landbouwmodel (dat een zeer grote input van fossiele brandstoffen vraagt) niet bijzonder kwetsbaar door geopolitieke conflicten, klimaatverandering en energieaanvoer? Maar dat soort vragen worden natuurlijk niet gesteld door journalisten.

Wat we zelf kunnen doen ondertussen is heel veel prei eten (en géén varkens), en de juiste vragen stellen. Steeds maar opnieuw.

 

Advertenties

een zee van informatie


Dit weekend kwam ik enkele actievoerders tegen van Bite Back. Een organisatie die opkomt voor dierenrechten. Hun actie naast de Mac Donalds was gericht op de overbevissing en het dierenleed dat veroorzaakt wordt door de manier van vissen. Ik heb even met de mensen gebabbeld en ook gesproken over de viswijzer van Goede Vis. Volgens de mensen van Bite Back is deze wijzer redelijk vaag, en zou het wel eens kunnen dat er ook soorten een positieve quotering krijgen die dat niet verdienen. Het is uiteraard een heel ingewikkelde kwestie om te weten komen welke vis je al of niet kan eten. Een beter alternatief zou wel eens de viswijzer van EOS kunnen zijn. Je kan deze viswijzer simpel downloaden, en je krijgt er meteen ook een aantal suggesties bij rond de gezondheidsimplicaties van het eten van vis.

Ik heb het mezelf wat makkelijker gemaakt door gewoon geen vis meer te eten, zo hoef ik niet steeds bezorgd te zijn over de mogelijke gevolgen van mijn keuzes rond duurzaamheid of gezondheid. Al begrijp ik dat sommige mensen dit een stap te ver vinden, en dus wel op zoek gaan naar verantwoorde vis.

Voor wie meer wil weten over de Vlaamse visserij kan de film ‘Fish and Run’ van Climaxi bekijken. Een documentaire waar vissers, reders, wetenschappers, verkopers en politici hun visie geven op de kwestie. Zelf vind ik de film niet zo krachtig (en een beetje moeilijk te verstaan met vooral niet ondertitelde West-Vlamingen) omdat niet zo duidelijk is waar de film naar toe wil. De ene zegt dat er genoeg vis is, de andere dat er te weinig is. Wat moet je daar dan mee.

Van een heel andere aard, en met een veel ruimere thematiek is de nieuwe film van Yann Arthus Bertrand ‘Planet Ocean’ Ik heb de film nog niet gezien, maar de trailer toont het bekende recept van Bertrand. Enerzijds de onmetelijke schoonheid in beeld brengen en dan de kijker confronteren met de verwoestende impact van de mens daarop. Ik hoop dat deze film ook hier te bekijken zal zijn.

eet meer bedreigde vis!


De Vlam doet het weer. Net als vorig jaar met de Zeeduivel slagen ze er in een vis te gaan promoten die niet op een duurzame manier wordt gevangen. Met de campagne “vis van het jaar” wil het Vlaams Centrum voor Visserijmarketing – een onderdeel van Vlam- de consument aansporen om een bepaalde soort vis meer te gaan consumeren.

Dat het deze keer Pladijs (of ook wel schol) is geworden zal niet verbazen, want  “er is dit jaar een uitzonderlijk groot pladijsbestand is in onze zee. De vissers mogen ook uitzonderlijk veel pladijs opvissen, zo’n 6.000 ton. Dat is zo’n 20 procent meer dan wat vorig jaar werd opgevist.”  Het klinkt dan ook niet zo bedreigend als we er wat meer zouden van eten. Maar als je op goedevis.nl pladijs invoert, dan krijg je volgende informatie.

Op de site kan je lezen dat alle pladijs uit de Noordzee komt en bij de eerste twee soorten (oranje keuze) de manier van vissen behoorlijk is (maar nog steeds tweede keuze) en bij de derde soort (rood) sprake is van onduurzame visvangst. Dus dat er bij deze methode met boomkor veel schade is aan de bodem is én er veel energie wordt gebruikt.

Als je ‘schol’ invoert dan zie je dat er ook twee soorten zijn die een betere quotering krijgen. Daar worden vistechnieken gebruikt die minder schadelijk zijn.

Jammer genoeg lees je bij de mededeling rond de vis van het jaar nergens wat meer info over de gevolgen van de vismethode, en vooral over hoe je als consument kan weten op welke manier je vis gevangen wordt. En zo is het waarschijnlijk dat de toenemende consumptie van deze bekroonde vis door deze campagne zorgt voor bijkomende schade aan de Noordzee. Maar goed dit is geen initiatief van een centrum voor duurzaam vissen, maar van een centrum voor marketing. En dan weet je welke belangen er het meest doorwegen.

in actie


Van enkele studenten reclame kreeg ik nog volgend filmpje doorgestuurd. Ze willen op deze manier het probleem van de blauwvintonijn aan de kaak stellen. Nog een aanwijzing dat jonge mensen hun creativiteit willen inzetten voor de goede zaak. Bekijken en verspreiden zou ik zeggen.

Goed nieuws ook van het walsvissenfront. De activisten van Sea Sheperd zijn erin geslaagd om de Japanse walvisvangers zodanig het leven zuur te maken dat ze besloten hebben om de jacht op walvissen stop te zetten. Japan is (net zoals IJsland) een land dat nog walvissen vangt, ondanks een wereldwijd verbod. Japan omzeilt dit verbod door hun vangsten als ‘wetenschappelijk’ te omschrijven. Terwijl iedereen weet dat het walvisvlees gewoon in de handel wordt gebracht.

Ik heb nog een tijd samen gewerkt met Stijn Breurs, een Vlaming die in 2007 mee is gevaren met Sea Sheperd. Zijn verhaal heeft hij in een boek uitgeschreven ‘de Odysee van Medeleven’, waar je als lezer een goed inzicht krijgt in de drijfveren en methodes van de actievoerders. In elk geval de moeite om de blog van Stijn eens te bezoeken.

Ik maak van de gelegenheid gebruik om nog even te wijzen op de op til zijnde Oceanen week in Gent. En opnieuw zijn het jonge, enthousiaste activisten die de hele zaak organiseren. Het lijkt erop dat hoe groter de uitdagingen, hoe meer mensen bereid zijn actie te voeren. Nog een een stimulerende quote van Anne Frank: ‘wat geweldig dat niemand ook maar één moment hoeft te wachten met het verbeteren van de wereld’

vis van het jaar: zeeduivel (zolang de voorraad strekt)


Met de nodige poeha kondigt de VLAM aan dat zeeduivel “verkozen’ is tot vis van het jaar is. Waarbij ik me meteen afvraag hoe zo’n ‘verkiezing’ verloopt. Stellen de vissen zich zelf kandidaat? Wie mag er eigenlijk stemmen? Is er een federale kieskring voor visverkiezingen?

Maar hoe dan ook, dit wil zeggen dat consumenten via allerlei promoties zwaar bewerkt zullen worden om zeeduivel te consumeren. Blijkbaar wint de soort ook steeds meer aan economisch belang en wordt er nu al 380 000 kilogram per jaar ingevoerd in ons land.

Je zou kunnen zeggen, er is op zich niks mis om eens een vis in het zonnetje te zetten. Maar wat blijkt echter. Deze vis komt uit twee regio’s, de IJslandse regio en het Noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan (als mijn aardrijkskundige kennis met niet in de steek laat, de zone tussen Schotland en Noorwegen).

De zeeduivel uit IJsland is nog redelijk ok, er is een goede monitoring van de vispopulatie, al blijft er nog redelijk wat schade door het gebruik van kieuwnetten en het te veel vangen van jonge exemplaren. Daarom krijgt deze vis de score ‘tweede keus’ in de viswijzer.

Erger is het met de zeeduivel uit de Atlantische oceaan en Noordzee. Hier is duidelijk sprake van overbevissing, afname van het visbestand en ecologische schade door het gebruik van staande netten. Er is geen goed opvolging van het bestand en er worden heel wat niet geslachtsrijpe vrouwtjes gevangen wat het voortbestaan van de zeeduivel kan in het gedrang brengen.  De score op viswijzer is duidelijk: eet liever geen zeeduivel.

Maar wat doet de Vlaamse overheid, een campagne starten om méér Zeeduivel te consumeren. Waarschijnlijk om ervoor te zorgen dat het dier nog sneller uitgestorven zal zijn. Ik kan het niet laten om even te duidelijk te stellen dat de Vlam een Vlaamse instantie is. (dus de verantwoordelijkheid hiervoor kunnen we niet in de schoenen van de Walen schuiven…)

over voeding en kunst


Dinsdag voormiddag was ik in Kemzeke, in het fantastische museum van Geert en Carla Verbeke. Op een oppervlakte van 12 hectare is er een overzicht van zeer bizarre en indrukwekkende installaties die je manier van denken behoorlijk op de proef stellen. Er is bijvoorbeeld een “camping flat” van Kevin Van Braak waar je ook echt kan kamperen. Er zijn collages en assemblages, zoals de levensgrote dinosaurussen gemaakt van kerkstoelen (een subtiele kritiek op het Creationisme) of bizarre bewegende reuzeninsecten. In de gigantische serres staan bizarre meubels en diepvrieskunst en ook het befaamde kippenproject van Koen Van Mechelen is er te zien. Echt een aanrader om eens een kijkje te gaan nemen. Misschien als het kan voor 30 april want dan kan je in meteen ook de Antartica Matters tentoonstelling van Dixie Dansecourt bekijken.

Maar ik was niet in Kemzeke om de collectie te bewonderen, wel voor de personeelsdag van het Vlaams Instituut voor Landbouw en Visserij, waar ik met een aantal groepen de dialoog kon aangaan over de uitdagingen waarvoor we staan. Het was heel boeiend om met de specialisten die dagelijks bezig zijn met deze domeinen van gedachten te kunnen wisselen. Ik heb expliciet ook gevraagd om wat ik vertel over visserij en veestapel te bevestigen of ontkennen. Ik kreeg wel wat nieuwe informatie, zo bijvoorbeeld dat bij de Vlaamse koeien 5 kilogram droge stof nodig is om 1 kilogram vlees te produceren en dat daarvan slecht 2 kilogram ingevoerde soja is. Ook vertelden ze me dat de vleesindustrie in Vlaanderen ook beseft dat we teveel vlees eten en stilaan gewonnen is voor het idee van vleesmatiging. Geen veggiedag, maar elke dag een beetje minder. Het zijn misschien geen spectaculaire wijzigingen, maar toch op zich positief. De problemen van overbevissing werden niet tegengesproken, al weet ik nu dat onze garnaalvisserij speciale technieken gebruikt waardoor de bijvangsten veel minder zijn.

Aan tafel kon ik ook even een babbel slaan met een van de topambtenaren die mee aan deEuropese onderhandelingstafel zit als het gaat over visserij verdragen en afspraken. Het verhaal van het niet gestemde ‘blauwvintonijnverdrag’ vorige week heeft ook veel te maken met de traagheid en ingewikkeldheid van de Europese besluitvorming. Om tot 1 standpunt te komen is heel veel overleg nodig, en als dan op een conferentie dit standpunt niet wordt overgenomen is er geen tijd om een nieuw of aangepast voorstel uit te werken, vooral omdat de evenwichten tussen de belangen van alle landen zo subtiel zijn. Komt daarbij dat landen als Japan en China er niet voor terugschrikken de stem van ontwikkelingslanden te ‘kopen’ in ruil voor ontwikkelingsprojecten dan is duidelijk dat we nog ver zijn van een wereldwijde bezorgdheid over cruciale dingen zoals de toekomst van vis. Niet per se hoopgevend, het maakt alleen duidelijk dat we als consument en burger nog meer onze stem zullen moeten verheffen om de nodige veranderingen te versnellen… Of misschien kunnen kunstenaars ook een beetje helpen om ons een geweten te schoppen.

wijzer met vleeswijzer


vleeswijzerWellicht is de viswijzer je wel bekend, een handig instrument om een idee te krijgen welke soorten vis min of meer verantwoord zijn. Sinds kort is er nu ook de vleeswijzer. Deze Nederlandse site van Milieudefensie geeft een mooi overzicht van alle eiwitbronnen die we gebruiken en de impact die ze hebben. Er wordt daarbij vooral rekening gehouden met het dierenwelzijn en met de impact op het milieu. het zal je daarbij niet verbazen dat de plantaardige producten zoals Quorn en Tofu hierbij het  best scoren. Ook mensen die zich afvragen of de productie van de vleesvervangers geen andere negatieve impact heeft (zoals energieverbruik) kunnen gerust zijn. De alternatieven hebben steeds een kleinere voetafdruk dan vlees.

In Vrij Nederland van deze week staat trouwens een interessant interview met Jonathan Safran FOER die een nieuw boek heeft geschreven met de titel: ‘Dieren eten’. Na een zeer grondig onderzoek van de vleessector komt hij tot de conclusie dat we absoluut moeten ophouden met industrieel vlees (dus 99% van het vlees dat we nu eten). Hij is ervan overtuigd dat de mensheid zal evolueren naar een vleesarm of vleesloos menu. In de Verenigde Staten, het land van Big Mac,  is de omslag al te zien, daar noemen 30% van de mensen zichzelf vegetariër of flexitariër.  Ik hoop dat dezelfde tendensen zich ook hier aftekenen. De aandacht die EVA voor het vegetarisme kan losweken is in elk geval hoopgevend.